تعیین تناسب اراضی دشت ایذه برای گیاهان مورد ارزیابی اراضی واقع شده و استفاده از فناوری سیستم اطلاعات جغرافیایی در این خصوص

فهرست
TOC \o “1-3” \h \z \u فصل اول مقدمه و اهداف PAGEREF _Toc221267874 \h 31-1 مقدمه PAGEREF _Toc221267876 \h 31-2 اهداف تحقیق PAGEREF _Toc221267877 \h 121-2-1 اهداف اصلی: PAGEREF _Toc221267878 \h 121-2-2 اهداف فرعی: PAGEREF _Toc221267879 \h 12فصل دوم مروری بر پیشینه موضوع PAGEREF _Toc221267881 \h 152-1 مقدمه PAGEREF _Toc221267883 \h 152-2 تعاریف PAGEREF _Toc221267884 \h 152-2-1 تعریف ارزیابی اراضی PAGEREF _Toc221267885 \h 152-2-2 اراضی PAGEREF _Toc221267886 \h 152-2-3 واحد اراضی PAGEREF _Toc221267887 \h 162-2-4 استفاده های اصلی از اراضی PAGEREF _Toc221267888 \h 162-2-5 تیپ های بهره وری از اراضی PAGEREF _Toc221267889 \h 162-2-6 خصوصیات اراضی PAGEREF _Toc221267890 \h 162-2-7 کیفیات اراضی PAGEREF _Toc221267891 \h 172-2-8 احتیاجات نوع استفاده ومحدودیت ها PAGEREF _Toc221267892 \h 172-2-9 عملیات اصلاحی اراضی PAGEREF _Toc221267893 \h 172-3 روش های ارزیابی اراضی PAGEREF _Toc221267894 \h 172-3-1 روش های ارزیابی برای اراضی فاریاب PAGEREF _Toc221267895 \h 172-3-2 روش ارزیابی برای اراضی دیم PAGEREF _Toc221267896 \h 182-3-3 ارزیابی اراضی به روش فائو PAGEREF _Toc221267897 \h 192-4 سوابق تحقیق PAGEREF _Toc221267898 \h 232-5 گیاهان زراعی مهم مورد ارزیابی در تناسب اراضی: PAGEREF _Toc221267899 \h 262-5-1 گندم: PAGEREF _Toc221267900 \h 262-5-2 ذرت علوفه ای: PAGEREF _Toc221267901 \h 262-5-3 یونجه: PAGEREF _Toc221267902 \h 272-5-4 پنبه: PAGEREF _Toc221267903 \h 272-5-5 سورگوم: PAGEREF _Toc221267904 \h 282-6 سیستم اطلاعات جغرافیایی PAGEREF _Toc221267905 \h 282-6-1 تاریخچه سیستم اطلاعات جغرافیایی PAGEREF _Toc221267906 \h 292-6-2 تعریف سیستم اطلاعات جغرافیایی PAGEREF _Toc221267907 \h 302-6-3 اجزاء سیستم اطلاعات جغرافیایی PAGEREF _Toc221267908 \h 322-6-4 منابع داده ها PAGEREF _Toc221267909 \h 332-6-5 روش های ورودی داده ها PAGEREF _Toc221267910 \h 342-6-6 اطلاعات پایه PAGEREF _Toc221267911 \h 362-6-7 محدودیت ها و کاربردها PAGEREF _Toc221267912 \h 392-8 بررسی مطالعات صورت گرفته در ایران و سایر نقاط دنیا PAGEREF _Toc221267913 \h 40فصل سوم مواد و روش ها PAGEREF _Toc221267916 \h 553-1 شرح وضعیت عمومی منطقه مورد مطالعه PAGEREF _Toc221267918 \h 553-1-1 موقعیت و وسعت PAGEREF _Toc221267919 \h 553-1-2 اقلیم PAGEREF _Toc221267920 \h 583-1-3 فیزیوگرافی و زمین شناسی عمومی منطقه PAGEREF _Toc221267921 \h 593-1-4 هیدرولوژی PAGEREF _Toc221267922 \h 573-1-5 گیاهان بومی و وضعیت کشاورزی PAGEREF _Toc221267923 \h 583-2 رژیمهای رطوبتی و حرارتی خاک PAGEREF _Toc221267924 \h 593-2-1 رژیم حرارتی خاک) (Soil Temperature Regimes PAGEREF _Toc221267925 \h 593-2-2 رژیم رطوبتی خاک (Soil Moisture Regimes) PAGEREF _Toc221267926 \h 603-2-3-1 رژیم رطوبتی یوستیک (Ustic Moisture Regime ) PAGEREF _Toc221267927 \h 603-4 روش های ارزیابی کیفی تناسب اراضی و استفاده از GIS جهت پهنه بندی زیرکلاس اراضی PAGEREF _Toc221267928 \h 603-4-1 روش استوری PAGEREF _Toc221267929 \h 613-4-2 روش ریشه دوم PAGEREF _Toc221267930 \h 613-4-3 روش کالوگیرو PAGEREF _Toc221267931 \h 613-5 ارزیابی خصوصیات اراضی: PAGEREF _Toc221267932 \h 623-5-1 شاخص و درجه اقلیمی : PAGEREF _Toc221267933 \h 623-5-2 درجه بافت و ساختمان خاک PAGEREF _Toc221267934 \h 633-5-3 درجه سنگ و سنگ ریزه PAGEREF _Toc221267935 \h 633-5-4 درجه عمق خاک PAGEREF _Toc221267936 \h 633-5-5 درجه آهک PAGEREF _Toc221267937 \h 633-5-6 درجه گچ PAGEREF _Toc221267938 \h 643-5-7 درجه ظرفیت تبادل کاتیونی PAGEREF _Toc221267939 \h 643-5-8 درجه مواد آلی PAGEREF _Toc221267940 \h 643-5-9 درجه اسیدیته خاک PAGEREF _Toc221267941 \h 643-5-10 درجه EC PAGEREF _Toc221267942 \h 653-5-11 درجه ESP PAGEREF _Toc221267943 \h 653-6 بررسی صحت ارزیابی مدل های استوری ریشه دوم و کالوگیرو PAGEREF _Toc221267944 \h 653-7 تجزیه های آزمایشگاهی PAGEREF _Toc221267945 \h 663-7-1 آزمایش های فیزیکوشیمیایی PAGEREF _Toc221267946 \h 66فصل چهار نتایج و بحث PAGEREF _Toc221267948 \h 714-1 مطالعات میدانی و جمع آوری داده های خاک در ارزیابی کیفی تناسب اراضی PAGEREF _Toc221267950 \h 714-2 طبقه بندی خاک ها ( Soil Classification ) PAGEREF _Toc221267951 \h 724-2-1 راسته انتی سول ( Entisols) PAGEREF _Toc221267952 \h 724-2-1-1 سری کهشور: PAGEREF _Toc221267953 \h 744-2-1-2 سری پرچستان: PAGEREF _Toc221267954 \h 744-2-1-3 سری خاک یار علی وند PAGEREF _Toc221267955 \h 744-2-1-4 سری خاک خنگ اژدر PAGEREF _Toc221267956 \h 754-2-1-5 سری منقار PAGEREF _Toc221267957 \h 754-2-2 راسته اینسپتی سول ( Inceptisols) PAGEREF _Toc221267958 \h 754-2-2-1 سری میانگران PAGEREF _Toc221267959 \h 764-2-2-2 سری ایذه PAGEREF _Toc221267960 \h 764-2-2-3 سری کول فرح PAGEREF _Toc221267961 \h 774-2-2-4 سری کهباد PAGEREF _Toc221267962 \h 774-2-2-5 سری کمالوند PAGEREF _Toc221267963 \h 774-2-3 راسته مولی سول ( Mollisols) PAGEREF _Toc221267964 \h 784-2-3-1 سری بندان PAGEREF _Toc221267965 \h 794-2-4 واحدهای اراضی PAGEREF _Toc221267967 \h 814-2 ارزیابی کیفی تناسب اراضی در منطقه مورد مطالعه PAGEREF _Toc221267968 \h 824-2-1 ذرت علوفه ای PAGEREF _Toc221267969 \h 824-2-1-1 تعیین و محاسبه شاخص و درجه اقلیمی ذرت علوفه ای PAGEREF _Toc221267970 \h 824-2-1-2 پهنه بندی تناسب اراضی برای کشت گیاه ذرت علوفه ای در منطقه مورد مطالعه PAGEREF _Toc221267971 \h 864-2-1-2-1 روش استوری PAGEREF _Toc221267972 \h 864-2-1-2-2 روش ریشه دوم PAGEREF _Toc221267973 \h 874-2-1-2-3روش کالوگیرو PAGEREF _Toc221267974 \h 884-2-1-3مقایسه روش های استوری، ریشه دوم و کالوگیرو در تعیین تناسب اراضی برای کشت ذرت علوفه ای در دشت ایذه PAGEREF _Toc221267975 \h 894-2-2 گندم PAGEREF _Toc221267976 \h 914-2-2-1 تعیین و محاسبه شاخص و درجه اقلیمی گندم PAGEREF _Toc221267977 \h 914-2-2-2 پهنه بندی تناسب اراضی برای کشت گیاه گندم در منطقه مورد مطالعه PAGEREF _Toc221267978 \h 954-2-2-2-1 روش استوری PAGEREF _Toc221267979 \h 954-2-2-2-2 روش ریشه دوم PAGEREF _Toc221267980 \h 964-2-2-2-3روش کالوگیرو PAGEREF _Toc221267981 \h 974-2-2-3 مقایسه روش های استوری، ریشه دوم و کالوگیرو در تعیین تناسب اراضی برای کشت کندم در دشت ایذه PAGEREF _Toc221267982 \h 984-2-3 یونجه PAGEREF _Toc221267983 \h 1004-2-3-1 تعیین و محاسبه شاخص و درجه اقلیمی یونجه PAGEREF _Toc221267984 \h 1004-2-3-2 پهنه بندی تناسب اراضی گیاه یونجه در منطقه مورد مطالعه PAGEREF _Toc221267985 \h 1034-2-3-2-1 روش استوری PAGEREF _Toc221267986 \h 1034-2-3-2-2 روش ریشه دوم PAGEREF _Toc221267987 \h 1044-2-3-2-3روش کالوگیرو PAGEREF _Toc221267988 \h 1054-2-3-3 مقایسه روش های استوری، ریشه دوم و کالوگیرو در تعیین تناسب اراضی برای کشت یونجه در دشت ایذه PAGEREF _Toc221267989 \h 1064-2-4 پنبه PAGEREF _Toc221267990 \h 1084-2-4-1 تعیین و محاسبه شاخ

ص و درجه اقلیمی پنبه PAGEREF _Toc221267991 \h 1084-2-4-2 پهنه بندی گیاه پنبه در منطقه مورد مطالعه PAGEREF _Toc221267992 \h 1124-2-4-2-1 روش استوری PAGEREF _Toc221267993 \h 1124-2-4-2-2روش ریشه دوم PAGEREF _Toc221267994 \h 1134-2-4-2-3 روش کالوگیرو PAGEREF _Toc221267995 \h 1144-2-4-3 مقایسه روش های استوری، ریشه دوم و کالوگیرو در تعیین تناسب اراضی برای کشت پنبه در دشت ایذه PAGEREF _Toc221267996 \h 1154-2-5 سورگوم PAGEREF _Toc221267997 \h 1174-2-5-1 تعیین و محاسبه شاخص و درجه اقلیمی سورگوم PAGEREF _Toc221267998 \h 1174-2-5-2 پهنه بندی تناسب اراضی گیاه سورگوم در منطقه مورد مطالعه PAGEREF _Toc221267999 \h 1184-2-5-2-1 روش استوری PAGEREF _Toc221268000 \h 1184-2-5-2-2 روش ریشه دوم PAGEREF _Toc221268001 \h 1194-2-5-2-3روش کالوگیرو PAGEREF _Toc221268002 \h 1204-2-5-3 مقایسه روش های استوری، ریشه دوم و کالوگیرو در تعیین تناسب اراضی برای کشت سورگوم در دشت ایذه PAGEREF _Toc221268003 \h 1214-3 بررسی صحت ارزیابی مدل های استوری ریشه دوم و کالوگیرو PAGEREF _Toc221268004 \h 123فصل پنج نتیجه گیری کلی و پیشنهاد PAGEREF _Toc221268006 \h 1315-1 نتیجه گیری کلی PAGEREF _Toc221268008 \h 1315-2 پیشنهادات PAGEREF _Toc221268009 \h 132فهرست منابع PAGEREF _Toc221268011 \h 137
فهرست جداول
TOC \h \z \t “JADVAL,3” جدول 2-1 سیکل رشد گندم در منطقه ایذه PAGEREF _Toc221268012 \h 26جدول 2-2 سیکل رشد ذرت علوفه ای در منطقه ایذه PAGEREF _Toc221268013 \h 27جدول 2-3 سیکل رشد یونجه در منطقه ایذه PAGEREF _Toc221268014 \h 27جدول 2-4 سیکل رشد پنبه در منطقه ایذه PAGEREF _Toc221268015 \h 28جدول 2-5 سیکل رشد سورگوم در منطقه ایذه PAGEREF _Toc221268016 \h 28جدول 3-1 میانگین آمار ایستگاه سینوپتیک ایذه PAGEREF _Toc221268017 \h 56جدول 3-2 راهنمای تعیین کلاس تناسب کلی زمین PAGEREF _Toc221268018 \h 62جدول3-3 تعداد ضرایب وزنی برای خاک هایی با عمق مختلف PAGEREF _Toc221268019 \h 65جدول 4-1 طبقه بندی خاکهای دشت ایذه و هماهنگی آن با طبقه بندی جهانی PAGEREF _Toc221268020 \h 80جدول4-2 مساحت واحدهای اراضی در دشت ایذه PAGEREF _Toc221268021 \h 81جدول4-3 ارزیابی اراضی برای کشت ذرت علوفه ای به سه روش مورد مطالعه PAGEREF _Toc221268022 \h 84جدول4-4 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کشت ذرت علوفه ای به روش استوری PAGEREF _Toc221268023 \h 86جدول4-5 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کشت ذرت علوفه ای به روش ریشه دوم PAGEREF _Toc221268024 \h 87جدول4-6 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کشت ذرت علوفه ای به روش کالوگیرو PAGEREF _Toc221268025 \h 88جدول4-7 ارزیابی اراضی برای کشت گندم به سه روش مورد مطالعه PAGEREF _Toc221268026 \h 93جدول 4-8 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای زراعت گندم به روش استوری PAGEREF _Toc221268027 \h 95جدول 4-9 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای زراعت گندم به روش ریشه دوم PAGEREF _Toc221268028 \h 96جدول4-10 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کشت گندم به روش کالوگیرو PAGEREF _Toc221268029 \h 97جدول 4-11 ارزیابی اراضی برای کشت یونجه به سه روش مورد مطالعه PAGEREF _Toc221268030 \h 101جدول 4-12 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کشت یونجه به روش استوری PAGEREF _Toc221268032 \h 103جدول 4-13 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کشت یونجه به روش ریشه دوم PAGEREF _Toc221268033 \h 104جدول 4-14 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کشت یونجه به روش کالوگیرو PAGEREF _Toc221268034 \h 105جدول 4-15 ارزیابی اراضی برای کشت پنبه به سه روش مورد مطالعه PAGEREF _Toc221268035 \h 110جدول 4-16 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کشت پنبه به روش استوری PAGEREF _Toc221268037 \h 112جدول 4-17 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کشت پنبه به روش ریشه دوم PAGEREF _Toc221268038 \h 113جدول 4-18 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کشت پنبه به روش کالوگیرو PAGEREF _Toc221268039 \h 114جدول 4-19 ارزیابی اراضی برای کشت سورگوم به سه روش مورد مطالعه PAGEREF _Toc221268040 \h 118جدول4-20 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کاشت سورگوم به روش استوری PAGEREF _Toc221268042 \h 118جدول 4-21 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کشت سورگوم به روش ریشه دوم PAGEREF _Toc221268043 \h 119جدول 4-22 وسعت و درصد اراضی بر پایه درجه و کلاس تناسب سرزمین برای کاشت سورگوم به روش کالوگیرو PAGEREF _Toc221268044 \h 120جدول 4-23 مقادیر تولید پیش بینی شده و تولید واقعی و شاخص خاک واحدهای اراضی برای کشت گندم آبی PAGEREF _Toc221268045 \h 124
فهرست اشکال
TOC \h \z \t “SHEKL,2″ شکل3-1 موقعیت منطقه مورد مطالعه در ایران و نمایش موقعیت پروفیل هایی حفر شده در منطقه PAGEREF _Toc221277437 \h 56شکل3-2 منحنی آمبرو ترمیک ایذه PAGEREF _Toc221277438 \h 59شکل 4-1 نقشه واحدهای اراضی در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277439 \h 81شکل 4-2 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت ذرت علوفه ای به روش استوری در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277440 \h 86شکل 4-3 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت ذرت علوفه ای به روش ریشه دوم در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277441 \h 87شکل 4-4 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت ذرت علوفه ای به روش کالوگیرو در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277442 \h 88شکل 4-5 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت گندم به روش استوری در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277443 \h 95شکل 4-6 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت گندم به روش ریشه دوم در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277444 \h 96شکل 4-7 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت گندم به روش کالوگیرو در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277445 \h 97شکل 4-8 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت یونجه به روش استوری در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277446 \h 10403
شکل 4-9 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت یونجه به روش ریشه دوم در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277447 \h 104شکل 4-10 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت یونجه به روش کالوگیرو در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277448 \h 105شکل 4-11 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت یونجه به روش استوری در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277449 \h 112شکل 4-12 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت یونجه به روش ریشه دوم در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277450 \h 113شکل 4-13 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت یونجه به روش کالوگیرو در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277451 \h 114شکل 4-15 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت سورگوم به روش ریشه دوم در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277452 \h 119شکل 4-16 توزیع تحت کلاس های مربوط به کشت سورگوم به روش ریشه دوم در دشت ایذه PAGEREF _Toc221277453 \h 120شکل 4-17 رابطه تولید پیش بینی شده مدل استوری با تولید مشاهده شده برای گندم آبی PAGEREF _Toc221277454 \h 125شکل 4-18 رابطه تولید پیش بینی شده مدل ریشه دوم با تولید مشاهده شده برای گندم آبی PAGEREF _Toc221277455 \h 125شکل 4-19 رابطه تولید پیش بینی شده مدل کالوگیرو با تولید مشاهده شده برای گندم آبی PAGEREF _Toc221277456 \h 126شکل 4-20 گراف تولید پیش بینی شده مدل های پارامتریک و تولید مشاهده شده PAGEREF _Toc221277457 \h 127
فصل اولمقدمه و اهداف1-1 مقدمهبرای دستیابی به کشاورزی پایدار مشخص کردن تناسب اراضی برای کاربری های مختلف امری الزامی است(ناصری و همکاران، 2009). خاک یکی از مشخصه های سطح زمین می باشد. ارزش اراضی برای بسیاری از کاربری ها بطور مستقیم به خصوصیات خاک آن ها بستگی دارد و این خصوصیات از طریق مطالعات خاکشناسی مشخص می شوند (متقی، 1998).
خاک بستر کلیه فعالیت های تولیدی انسان به شمار رفته و بنیان بسیاری از تمدن های بزرگ و کهن جهان بر باروری خاک استوار بوده است (حق نیا و کوچکی، 1375). در دو دهه اخیر ما شاهد نتایج نامطلوب برنامه های کوتاه مدت تولید محصول بیشتر در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه از قبیل بهره کشی بیش از اندازه از خاک و مصرف سموم بوده ایم.
از دیرباز و از زمان حضور بشر بر روی کره خاکی تاکنون استفاده از زمین بطور دائم در تغییر بوده است. بشر با تغییر در احتیاجات خود، در نحوه استفاده از زمین نیز تغییر داده است و متأسفانه مسیر این تغییرات به گونه ای بوده است که امروزه با جمعیت حاضر و تنوع احتیاجات بشری و از طرفی بهره برداری نامناسب از اراضی شاهد عدم استفاده صحیح از اراضی و آثار سوء ناشی از این بهره برداری ها هستیم. لازم است به منظور عدم گسترش این آثار برنامه ریزی صحیح صورت گیرد و با توجه به رشد روزافزون جمعیت دنیا و توسعه مناطق مسکونی و صنعتی و از طرفی کمبود منابع آب برای کشاورزی، نیاز شدیدتری به استفاده بهینه از اراضی موجود احساس می شود و این کار فقط با انجام یک برنامه ریزی اصولی و مفید برای اراضی باقیمانده امکان پذیر است (محنت کش، 1378).
در کشور ما، به خاطر رشد روزافزون جمعیت و توسعه شهرها از امکان گسترش سطح زیر کشت به مرور زمان کاسته می شود و در نتیجه نیاز شدیدی به استفاده بهینه از اراضی موجود احساس می شود. مطالعات تناسب اراضی با بررسی جنبه های فیزیکی، اجتماعی و اقتصادی اراضی، استفاده بهینه و پایدار از هر زمینی را ممکن می سازد.
کشاورزی پایدار در صورتی تحقق می یابد که اراضی برحسب تناسب برای انواع مختلف کاربری ها طبقه بندی شوند. روش ارزیابی تناسب اراضی برای گیاه خاص که یک سیستم پیشنهادی از سوی فائو می باشد شامل ارزیابی کیفی و کمی است. ارزیابی تناسب اراضی کارایی اراضی برای استفاده های خاص را تعیین کرده و درجه سازگاری و مطابقت مشخصات اراضی را با نیازهای نوع ویژه ای از بهره وری تعیین میکند. در ارزیابی کیفی تنها جنبه های فیزیکی اراضی و در ارزیابی کمی علاوه بر جنبه های فیزیکی، ملاحظات اجتماعی و اقتصادی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. اگرچه یکی از نارسایی های اصلی روش کمی و اقتصادی نوسان قیمت نهاده ها و ستاده ها می باشد، لیکن اخیراً فائو به این نتیجه رسیده است که تنها استفاده از معیارهای فیزیکی نمی تواند به عنوان معیاری مناسب جهت تمایز و تفکیک اراضی مورد استفاده قرار گیرد، زیرا یکی از مهمترین معیارهای تصمیم گیری زارعین و کاربران میزان درآمدزایی واحدهای تولیدی است. امروزه ارزیابی تناسب اراضی در اکثر کشورهای اروپایی به ویژه اروپای شرقی و کشورهای در حال توسعه محور اصلی روشهای ارزیابی است چرا که این روش کلیه فاکتورهای مورد نیاز جهت یک استفاده به خصوص را مورد توجه قرار می دهد. چینن در سال 1991 در منطقه کاپینی در زامبیا کارایی این روش را در پیش بینی محصول مورد بررسی قرار داده و نتیجه گرفت که همبستگی معنی داری بین محصول واقعی و محصول پیش بینی شده وجود دارد. جانسون و همکارانش در سال 1994 با استفاده از مدل رایانه ایی ALES براساس چارچوب فائو یک مطالعه تناسب اراضی کمی و اقتصادی را پیاده کردند. مسینگ و همکارانش در سال 2003 معیارهای لازم جهت انجام مطالعات تناسب اراضی حوزه ای در چین را تعیین کردند. استینر و همکارانش در سال2000 مطالعه ای را در راستای تناسب اراضی حوزه آبخیز رودخانه گیلا انجام دادند. در ایران نیز برخی محققین به این موضوع پراخته اند. قاسمی دهکردی و محمودی، ضیائیان و ابطحی نمونه ای از مطالعات کیفی تناسب اراضی را انجام داده اند. ایوبی در سال 1375 ضمن مطالعات ارزیابی کمی و اقتصادی محصولات مهم منطقه برآان شمالی به این نتیجه رسید که برنج علیرغم این که دارای بیشترین سود آوری در بین محصولات مورد مطالعه است، لیکن عواقب زیست محیطی نامناسبی به دنبال دارد. بازگیر در سال 1377 به انجام مطالعات کمی و اقتصادی به این نتیجه رسید که در منطقه تالاندشت کرمانشاه نخود دیم نسبت به گندم و جو دیم دارای سودآوری بالاتری بوده و این سود آوری ناشی از افزایش قیمت نخود در سالهای اخیر می باشد. گیوی نیز در منطقه فلاورجان اصفهان با به کارگیری نرم افزار ALES در روش پارامتریک طبقه بندی کمی تناسب اراضی را برای محصولات عمده منطقه تعیین کرد. محنت کش در سال 1378 با انجام مطالعات ارزیابی تناسب کمی و اقتصادی در منطقه شهرکرد به این نتیجه رسید که کشت سیب زمینی در تمامی واحدهای مورد مطالعه دارای سود آوری بیشتری نسبت به گندم و یونجه می باشد.
در این راستا باید ابتدا منابع اراضی شناسایی شوند و قابلیت آن ها برای انواع استفاده های ممکن بررسی شود. بدین معنی که ابتدا اراضی بر حسب قابلیت خود برای استفاده های اصلی که عبارتند از: کشاورزی آبی، کشاورزی دیم، مرتع، جنگل، حیات وحش و یا قابلیت های مسکونی و صنعتی طبقه بندی شوند. در مرحله بعد در هر یک از مناطق جدا شده بهترین نوع محصول یا گیاه یا رقم مشخص شود که بدین ترتیب به مرحله ای خواهیم رسید که اراضی بر حسب ویژگی های خود به بهترین و در عین حال سودآورترین کاربری اختصاص داده می شوند و چون اراضی بدین صورت مورد استفاده قرار خواهند گرفت نه تنها از بین نخواهند رفت بلکه با انجام اعمال حفاظتی و مدیریتی صحیح باروری آن ها افزوده خواهد شد و به یک بهره وری پایدار خواهیم رسید (محنت کش، 1378).
به کمک مطالعات ارزیابی اراضی می توان رابطه بین زمین و نوع بهره وری از آن را مشخص نمود و بر اساس این رابطه، نوع استفاده مناسب از آن زمین را تعیین کرد (جعفرزاده و همکاران، 2008؛ شهبازی و همکاران، 2008).
یکی از راههای افزایش تولید در واحد سطح و یا به عبارت دیگر استفاده بهینه از اراضی، شناسایی ظرفیت تولید آن است. برای دستیابی به این هدف تعیین پتانسیل تولید و ارزیابی تناسب اراضی راهکار مناسبی می باشد. چغندر قند از گیاهان مناطق معتدله است که با محدوده وسیعی از شرایط اقلیمی و خاک سازگار بوده و در برابر تنش های محیطی، گیاهی مقاوم و سرسخت می باشد. لذا استفاده از این محصول در تناوب زراعی می تواند به روند اصلاح اراضی منطقه کمک نماید. مطالعات زیادی در کشورهای مختلف دنیا از سال 1970 با این روش انجام شده است. در کنیا، لونینگ (1973) تعیین مشخصات تیپ های مختلف بهره وری از اراضی را به عنوان موضوع اصلی یک تحقیق قرار داد و طی آن خصوصیات چند تیپ مهم از انواع بهره وری را مشخص نمود. کویه (1976) تحقیقی در سودان انجام داد و تعدادی از کیفیت های اراضی را به صورت تفصیلی درجه بندی نمود. سپس هریک از درجات محدودیت آنها را در رابطه با تعداد زیادی از تیپ های بهره وری از اراضی تشریح و در طبقه بندی تناسب اراضی به کار برد. یانگ و گلداسمیت (1977) براساس راهنمای فائو، ارزیابی اراضی برای کشورهای در حال توسعه را مورد بررسی قرار داده و یک مطالعه موردی را در کشور مالاوی انجام دادند. در این تحقیق واحدهای اراضی براساس نقشه های زمین شناسی، ارتفاع، شکل زمین، متوسط بارندگی، پوشش گیاهی و خاک از هم تفکیک شده است. در مرحله بعدی کیفیت اراضی برای استفاده های اصلی، تعریف و درجه بندی گردید و در نهایت با تطبیق نیازهای نوع استفاده با کیفیت های اراضی برای استفاده های مختلف تعیین شد. در ایران نیز روش ارزیابی ابتدا به صورت پراکنده و در قالب پایان نامه های دانشجویی انجام می شد که از جمله می توان به مطالعات قاسمی دهکردی(1375)، سروری(1375)، ملک زاده(1375) و ده محسنی(1375) اشاره نمود. در سال های اخیر این مطالعات در سطح بیشتری خصوصاً در اراضی پایاب سدها جهت راهنمایی دست اندرکاران محلی برای تعیین الگوی کشت صورت گرفته است. برآورد میزان تولید محصول که خود به اقلیم، نوع خاک و سیستم مدیریتی بستگی دارد، یکی از مراحل اصلی ارزیابی تناسب اراضی است که براساس آن می توان باروری اراضی مختلف را با یکدیگر مقایسه کرد. تخمین پتانسیل تابشی گرمایی با استفاده از مدل فائو امکان تعیین تولید خالص بیوماس با استفاده از اطلاعات مربوط به اقلیم و گیاه را فراهم سازد. تولید پیش بینی شده از تأثیر محدودیت های خاک، آب و مدیریت برپتانسیل تولید حاصل می شود(سید جلالی، 1379).
امروزه ارزیابی اراضی بخاطر منبع مهم خاک آنقدر اهمیت دارد که توسط دانشمندان علوم خاک انجام می شود. اساساً بدین خاطر روش ارزیابی اراضی فائو توسط دانشمندان خاکشناسی که در طبقه بندی تناسب اراضی کشاورزی مهارت کافی دارند، توسعه یافته است. البته منبع خاک فقط یکی از منابع انسانی، اقتصادی و طبیعی است که بر روی تناسب اراضی اثر می گذارد (رسیستر، 1996).
با عنایت به محدودیت منابع طبیعی، از راهکارهای مهم تأمین مواد غذایی لازم، افزایش تولید در واحد سطح است. در این ارتباط علاوه بر استفاده از تکنولوژی های جدید مانند بیوتکنولوژی در جهت افزایش راندمان محصول، کاربری مناسب از اراضی و برای محصولات خاص براساس محدودیت ها و نیازهای آنها یکی از مهمترین نکاتی است که ارزیابی اراضی و به طور خاص ارزیابی تناسب اراضی پاسخگوی آن بوده و همچنین خاک را به عنوان نعمتی خدادادی برای نسل های آتی حفظ و حراست می کند (باقرزاده، 1391).
استفاده نامناسب از اراضی از جمله رشد بی رویه شهرها و مراکز صنعتی و تجاوز آنها به محدوده ی اراضی زراعی و کشاورزی و یا تبدیل مراتع به دیمزارها و از بین بردن جنگل ها و تبدیل آن ها به باغات با توجه به رشد جمعیت بخصوص در کشورهای در حال توسعه زنگ خطری است که استفاده بهینه و مناسب از اراضی را برای تولید غذا محور توجه صاحبنظران قرار داده است. این موضوع با توجه به محدود بودن وسعت اراضی مناسب کشت و زرع مخصوصا محدودیت آب در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک جهان و از جمله ایران بر اهمیت مقوله تناسب اراضی می‏افزاید (مسیح آبادی و همکاران، 1380).
ارزیابی اراضی در دنیا سابقه نسبتاً طولانی داشته و در سال 1976 توسط سازمان فائو به صورت چارچوبی بین المللی شکل نوینی به خود گرفت. در ارتباط با ارزیابی دیمزارها از روشهایی که قبل از فائو به آن پرداخته اند می توان به روش طبقه بندی قابلیت اراضی آمریکا (USDA) و سیستم پارامتریک اشاره کرد. فائو در سال 1983 به طور مفصل تیپ های بهره وری و روشهای ارزیابی دیمزارها را تشریح کرد. ارزیابی تناسب اراضی درجه سازگاری و مطابقت مشخصات اراضی را با احتیاجات نوع به خصوصی از بهره وری تعیین می کند و اراضی یک منطقه را بر حسب درجه تناسب آنها برای استفاده های پیش بینی شده به قسمت های مختلف گروه بندی می نمایند. در این روش ارزیابی به صورت های کیفی و کمی مطرح شده که در ارزیابی کیفی نیاز به محاسبه میزان درآمد هزینه ها نبوده و فقط مشخصات فیزیکی اراضی مورد بررسی قرار می گیرند ولی در ارزیابی کمی مقایسه میزان هزینه ها با درآمد حاصله برحسب معادلات اقتصادی اصلیترین قسمت در ارزیابی تناسب اراضی است. اگرچه یکی از بزرگترین معایب ارزیابی کمی و اقتصادی نوسان قیمت ها و عدم ثبات شرایط اقتصادی است ولی جهت انجام آمایش سرزمین، برنامه ریزی استفاده از زمین و تصمیم گیری، نمی توان به ملاحضات اقتصادی بی توجه بود. فائو به این نتیجه رسیده است که تنها استفاده از معیارهای فیزیکی برای تمایز اراضی برای استفاده های مختلف کافی نمی باشد، زیرا یکی از مهمترین معیارهای تصمیم گیری زارعین و کاربران اراضی میزان درآمدزایی واحدهای تولیدی می باشد. روشهای مختلفی در ارزیابی اقتصادی اراضی وجود دارد. آنالیز سود ناخالص در شرایطی که سرمایه گذاری در مزرعه صورت نگرفته باشد، مرسومترین روش می باشد. چارچوب اراضی فائو دو رده تناسب اقتصادی را معرفی کرده است. رده مناسب (S) و رده نامناسب (N) که این دو رده به پنج کلاس تناسب اقتصادی تقسیم شده اند. ارزیابی فیزیکی، کلاس N2 را از سایر کلاس ها جدا می کند. بنابراین هیچگونه ارزیابی اقتصادی برای چنین اراضی انجام نمی گیرد.
در راستای استفاده از چارچوب فائو جهت انجام تناسب اراضی در کشورهای مختلف دنیا مطالعات متعددی صورت گرفته است. از جمله می توان به مطالعات مانریکو و اوهار در خاک های مناطق هاوایی و کالیفورنیا، لائری در سال 1984 در والتر جنوبی استرالیا، هاباروما و استینر در سال 1997 در جنوب رواندا، چینن در سامفیای زامبیا، دونولان در استرالیا و چندین مطالعه دیگر اشاره کرد. در کشور ما نیز در این زمینه تعداد مطالعات متعددی انجام شده است. از جمله می توان به مطالعات موحدی نائینی(1383)، سپهوند و زرین کفش(1388)، قاسمی دهکردی و محمودی(1375)، ضیائیان و ابطحی(1375)، ایوبی(، گیوی(1380) اشاره کرد.
هدف اصلی ارزیابی اراضی این است که با بررسی جنبه های فیزیکی و اجتماعی- اقتصادی اراضی، از هر زمینی استفاده بهینه و پایدار صورت گیرد(گیوی ، 1376). ارزیابی اراضی عکس العمل زمین را در قبال بهره وری خاصی که از آن می شود، تعیین می کند. به کمک ارزیابی اراضی، رابطه بین زمین و نوع بهره وری از آن، مشخص می گردد. سپس بر اساس این رابطه می توان به نوع استفاده مناسب آن زمین پی برد و تخمینی از میزان نهاده های لازم و ستانده های حاصل را بدست آورد (سایس، 1991).
تناسب اراضی، مناسب بودن نوع مشخصی از اراضی را برای کاربری معین تعیین می کند. به کمک مطالعات ارزیابی اراضی می توان رابطه بین زمین و نوع بهره وری از آن را مشخص نموده و بر اساس این رابطه، نوع استفاده مناسب از آن زمین را تعیین و سپس تخمینی از میزان نهاده های لازم و ستاده های حاصل را بدست آورد (زین الدینی و بنایی، 1380).
یکی از عوامل اصلی و شناخته شده توسعه پایدار کشاورزی، به کار گرفتن اراضی به تناسب پتانسیل آنها برای مناسب ترین نوع بهره وری است که اصطلاحاً به آن تناسب اراضی می گویند، می باشد. ارزیابی تناسب اراضی عبارت است از تعیین عکس العمل زمین در قبال بهره وری خاصی که از آن می شود. مطالعات تناسب و قابلیت های اراضی برای اهداف مشخص و ویژه می تواند اطلاعات صحیح و سودمندی را برای تصمیم گیری نهایی درباره استفاده مناسب از اراضی بر اساس تجزیه و تحلیل مناسب ارائه دهد.
ارزیابی تناسب اراضی بعنوان بخشی از سیستم کشاورزی پایدار (فائو، 1976) و حداکثر استفاده از زمین برای استفاده خاص و معین (سایس و همکاران، 1991) که می بایست بر اساس ویژگی های آن بنا نهاده شود (رسیستر، 1996) شناخته می‏شود.
بنابراین استفاده از اراضی بر اساس امکانات بالقوه و بالفعل آنها امری اجتناب ناپذیر می باشد. در مطالعات تناسب اراضی برای کشاورزی، ویژگی های ذاتی خاک به همراه شرایط فیزیکی منطقه مورد بررسی قرار گرفته و با نیازهای اکولوژیکی گیاهان مورد نظر مقایسه شده و بعد کلاس های تناسب فیزیکی اراضی تعیین می گردد (گیوی، 1376).
اگر چه ممکن است شاخص ها برای ارزیابی متفاوت باشد اما ویژگی هایی مانند اقلیم، خاک، توپوگرافی و در دسترس بودن آب موارد بسیار مهمی از نیازمندی های اطلاعات محیطی هستند که می بایست اساس و پایه ای برای قضاوت ما از تناسب اراضی باشند. تکمیل این اطلاعات با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور می تواند در بدست آوردن حداکثر بازده و استفاده پایدار از اراضی بسیار حائز اهمیت باشد (غفاری و همکاران، 2000). ارزیابی تناسب اراضی برای یک هدف خاص نیاز به بررسی معیارهای متعددی دارد که مدل سازی یا ارزیابی چند معیاری نامیده می شود (کاور، 1991). سامانه اطلاعات جغرافیایی ( GIS ) می تواند ابزاری برای جمع آوری، مدیریت، تجزیه و تحلیل و نمایش اطلاعات زمینی باشد. توانایی این سامانه برای مدل سازی و عملیات جبری و منطقی که لازمه تناسب اراضی می باشد کم نظیر است (ایستمن و همکاران، 1993).
نیاز انسان به استفاده پایدار و متعادل از منابع زمین و حجم زیاد اطلاعات و کاربردهای روزافزون آنها در نظام های مختلف مرتبط با زمین، نظیر منابع طبیعی، محیط زیست، خاک و زمین شناسی و … از یک سو و ماهیت پویایی و تغییرپذیری آنها در بعضی از نظام ها از جمله منابع طبیعی و محیط زیست از سویی دیگر، او را مجبور به استفاده از علوم و فنون جدید و ابزارهای کمکی الکترونیکی و روشهای نوین می کند. از جمله این دانش ها که مدیون پیشرفت شاخه های متعددی از علوم دیگر می باشد، فن سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی می باشد. کاربردهای این فن در علوم جغرافیایی، منابع طبیعی، زمین شناسی، هواشناسی، خاکشناسی و علوم نظامی بر کسی پوشیده نیست (ژولیو، 1997). سیستم اطلاعات جغرافیایی یک نظام منسجم از سخت افزار و نرم افزار می باشد که این امکان را فراهم می سازد که داده های وارد شده به رایانه ذخیره، تجزیه و تحلیل، انتقال، ارزیابی و بازاریابی شده و به صورت اطلاعات نقشه ای، جدولی و مدلی از پهنه های جغرافیایی منتشر شوند. این سیستم عوارض موجود روی نقشه را به اطلاعات توصیفی متصل می کند. اتصال ایجاد شده میان عوارض جغرافیایی و داده های توصیفی محور اصلی عمل آن می باشد (زارعیان، 1382). یکی از کاربردهای سیستم اطلاعات جغرافیایی در زمینه کشاورزی می باشد. در عصر حاضر داده ها و اطلاعات نقش بارزی در وجوه مختلف مطالعات کشاورزی ایفا می کنند. پیش بینی نوع محصول بر اساس داده های موجود، شناسایی آفت های کشاورزی، شبیه سازی رشد گیاهان و غیره، امور متعارفی هستند که متخصصان کشاورزی در انجام آن از سیستم اطلاعات جغرافیایی کمک می گیرند (زارعیان، 1382). استفاده از نرم افزار در ارزیابی تناسب اراضی از چندین دهه اخیر در دنیا رایج شده است و در این میان سیستم تصمیم گیری میکرولیز بعنوان یک ابزار بسیار قوی و کارآمد در ارزیابی تناسب و حساسیت به تخریب اراضی از سال 1990 میلادی در دسترس می باشد. این سیستم مشتمل بر 12 مدل بیوفیزیکی بوده که در صورت اجرای مداوم و عملی نمودن نتایج آن در سطح محلی امکان کسب کشاورزی پایدار که هدف عمده تولید کنندگان محصولات کشاورزی و دولت می باشد میسر خواهد بود (جعفرزاده و همکاران، 1387).
مدل آلبرو و آلمگرا دو نمونه از مدل های این سیستم می باشند که با استفاده از خصوصیات خاک منطقه اقدام به ارزیابی کیفی و کمی و پیش بینی گیاهان قابل کاشت در منطقه مورد نظر می نمایند (جعفرزاده و همکاران، 1387).
با مقدمه ی کوتاهی که گفته شد، می توان بیان داشت که با استفاده از تکنولوژی هایی جدید مانند زمین آمار و GIS می توان در امر ایجاد نقشه های تناسب اراضی با دقت بالا و قابل اطمینان قدمی موثر برداشت. با همین هدف، در دشت ارسنجان استان فارس که به عنوان یکی از مراکز مهم تولید محصولات آبی کشاورزی در سطح استان مطرح می باشد، از ادغام دو تکنولوژی جدید مذکور (زمین آمار وسامانه اطلاعات جغرافیایی) در ارزیابی کیفی تناسب اراضی بهره گرفته شد (استوار، 1389).
اصولا” هدف اصلی از مطالعات ارزیابی این است که با بررسی ویژگی های اراضی و شرایط اقتصادی موجود از منابع استفاده بهینه نموده تا ضمن حداکثر درآمد، منابع خاک نیز تخریب نگردند.
1-2 اهداف تحقیق1-2-1 اهداف اصلی:به طور کلی اهداف این پژوهش عبارتند از:
– تعیین تناسب اراضی دشت ایذه برای گیاهان مورد ارزیابی اراضی واقع شده و استفاده از فناوری سیستم اطلاعات جغرافیایی در این خصوص.
– امکان تهیه نقشه های موضوعی از عوامل موثر در ارزیابی تناسب اراضی با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی.
– تعیین کارامدترین مدل پارامتریک برای تخمین و پیش بینی عملکرد محصولات زراعی در واحدهای اراضی منطقه مورد مطالعه.
1-2-2 اهداف فرعی:- ارزیابی اقتصادی اراضی برای گیاهان زراعی مورد مطالعه.
– تعیین تناسب اراضی برای اهداف تولید شیر و گوشت در دام پروری های صنعتی منطقه.
– ارائه اثری مناسب از کشت گیاهان به کشاورزان منطقه برای تهیه حداکثر درآمد.
فصل دوممروری بر پیشینه موضوع
3512754129019
3437691308553
فصل دوممروری بر پیشینه موضوع2-1 مقدمهارزیابی اراضی بدوأ از تفسیر نقشه های خاک و طبقه بندی خاک ها منشأ گرفته است. تفسیر واحد های خاک، خاک را به عنوان موضوع اصلی مورد مطالعه وتفسیر قرار می دهد. در حال که ارزیابی اراضی، اراضی را مورد توجه قرار می دهد. نقشه های منابع اراضی به تنهایی نمی توانند به عنوان راهنمایی مناسب جهت بهره وری مناسب اراضی مورد استفاده قرار گیرند. برای رسیدن به مرحله تصمیم گیری و مدیریت اراضی انجام مرحله پیشرفته تری لازم است که بین نیاز های مختلف استفاده مورد نظر با خصوصیات اراضی ارتباط برقرار کند، که این فرایند توسط ارزیابی اراضی صورت می پذیرد (ایوبی و جلالیان، 1385).
2-2 تعاریف2-2-1 تعریف ارزیابی اراضیارزیابی اراضی عبارت است از برآورد کارایی اراضی برای استفاده هایی که از قبل تعیین شده اند. ارزیابی اراضی براین مفهوم استوار شده است که انواع استفاده های مختلف دارای نیاز های متفاوتی هستند.
2-2-2 اراضی
اراضی یا سرزمین همه اجزای محیط فیزیکی موجود در یک اکوسیستم را در بر می گیرد،به نحوی که این عوامل روی قابلیت و استعداد استفاده از اراضی تاثیر گذار هستند. تعریف اراضی فراتر از مفهوم خاک می باشد و در حقیقت یک مفهوم جغرافیایی، مشتمل بر ویژگیهای انسانی و فیزیکی می باشد.
2-2-3 واحد اراضی شامل بخشی از اراضی است که دارای خصوصیات و ویژگی های نسبتا یکسانی می باشد. مبنای اصلی جهت تعریف واحد اراضی این است که بیشترین مناسبت را با استفاده های تعریف شده داشته باشد. در نهایت بهتر است این واحد ها به عنوان واحد های مدیریتی و تصمیم گیری شناخته شوند چرا که دارای قابلیت یکسانی برای استفاده مورد نظر، نیاز عملیات اصلاحی مشابه و نیازهای مدیریتی یکسان می باشند .
2-2-4 استفاده های اصلی از اراضیشامل هر یک از اصلی ترین انواع استفاده هایی است که معمولا در مطالعات اجمالی و کیفی، مورد مطالعه و ارزیابی قرار می گیرند. این استفاده ها اغلب موضوع روش های مختلف ارزیابی و از جمله روش فائو می باشد. در این نوع استفاده به تعریف کلی از بهره برداری پرداخته می شود وجزئیات کاربری مورد توجه قرار نمی گیرد.
2-2-5 تیپ های بهره وری از اراضیشامل نوعی از استفاده های مختلف است که تفصیلی تر از استفاده های اصلی است و در مطالعات تفصیلی و کلی ، این نوع استفاده ها مورد ارزیابی قرار می گیرند. طبق تعریف، تیپ بهره وری از اراضی شامل یک سری از خصوصیات تکنیکی است که در یک محیط فیزیکی، اجتماعی و اقتصادی مشخص وجود دارد.
2-2-6 خصوصیات اراضیخصوصیات اراضی به ویژگی هایی از اراضی اطلاق می گردند که مستقیما قابل اندازه گیری یا براورد باشند. واحد های مجزا شده اراضی(LU) که در مطالعات منابع اراضی تعیین می شوند، معمولا بر حسب خصوصیات اراضی تفکیک می شوند.
2-2-7 کیفیات اراضیکیفیات اراضی خصوصیات پیچیده ای از اراضی است که به تنهایی می تواند بر روی درجه تناسب اراضی برای یکی از انواع استفاده ها اثر داشته باشد. از کیفیات اراضی می توان به رطوبت قابل استفاده خاک، فرسایش پزیری و محدودیت سیل گیری اشاره کرد.
2-2-8 احتیاجات نوع استفاده ومحدودیت هادر ارزیابی استفاده از اراضی برای اینکه بتوان از اراضی به بهترین وجه برای یک استفاده خاص بهره برداری کرد، برخی خصوصیات و کیفیات اراضی باید دارای شرایط به خصوصی باشند. چگونگی این خصوصیات و کیفیات را احتیاجات می گویند و کمبود این کیفیات لازم در اراضی به عنوان محدودیت ها شناخته می شوند.
2-2-9 عملیات اصلاحی اراضیعملیاتی را که موجب تغیرات سودآور درکیفیت های اراضی شود عملیات اصلاحی اراضی نامیده می شود.
2-3 روش های ارزیابی اراضی2-3-1 روش های ارزیابی برای اراضی فاریاب2-3-1-1 روش ارزیابی اداره آبادانی آمریکا
در سال 1951، الگویی برای ارزیابی توسط اداره آبادانی ایالات متحده آمریکا ارائه شد. بر اساس این روش، خاک به شش کلاس تقسیم می شود. از کلاس یک به کلاس شش به تدریج محدودیت مربوط به زمین و خاک افزایش یافته و قابلیت آبیاری کاهش می یابد (تامسون و کلی، 1972).
2-3-1-2 روش ایرانی طبقه بندی قابلیت اراضی
این روش توسط موسسه تحقیقات خاک و آب کشور با همکاری فائو در سال 1970 به صورت نشریه 205(ماهلر، 1979) و نشریه 212(ماهلر، 1970) منتشر و ارائه شده است.
2-3-1-3 روش پارامتریک
این روش توسط سایز و ورهی (1974) برای کشت آبی ارائه شد. این محققان ویژگی های فیزیکی، شیمیایی، وضعیت زهکشی و شیب را از جمله عوامل موثر در تناسب اراضی برای آبیاری می دانند. بر اساس حاصل ضرب ضرایب داده شده به عوامل مذکور یک شاخص قابلیت اراضی بدست می آید و از روی آن کلاس قابلیت آبیاری تعیین می گردد.
2-3-1-4 روش پارامتریک ارزیابی مناطق حارّه
این روش توسط سایز و فرانکارت (1971) ارائه گردیده است. با استفاده از خصوصیاتی از جمله تکامل پروفیلی، بافت، عمق خاک، رنگ، اسیدیته، درصد اشباع بازی و میزان تکامل افقA، شاخص قابلیت اراضی محاسبه می گردد.
روش تعیین قابلیت فعلی و آتی اراضی
این روش توسط ریکوایر و همکاران(1970) ارائه شده، که در آن قابلیت های فعلی و آتی اراضی بر حسب نه فاکتور موثر در باروری خاک از جمله رطوبت، وضعیت زهکشی، عمق موثر خاک، ساختمان و بافت خاک، درصد اشباع بازی، غلظت املاح و میزان ماده آلی، تعیین می گردد.
2-3-2 روش ارزیابی برای اراضی دیم2-3-2-1 طبقه بندی قابلیت اراضی به روش وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا
در این سیستم سه نوع گروه بندی شامل کلاس، زیر کلاس و واحد اراضی وجود دارد. حداقل محدودیت در کلاس یک و حداکثر محدودیت در کلاس هشت می باشد. کلاس، تناسب کلی زمین را برای دیم کاری نشان می دهد (گیوی، 1376).
2-3-2-2 سیستم پارامتریک
این سیستم قابلیت فعلی و آتی اراضی را بر حسب باروری بیان می کند. در این سیستم 9 عامل که در باروری نقش تعیین کننده دارند در نظر گرفته می شوند. این عوامل عبارتند از: رطوبت، وضعیت زهکشی، عمق موثر خاک، بافت و ساختمان، درصد اشباع بازی، غلظت املاح محلول، میزان ماده آلی، ظرفیت تبادل کاتیونی رس و میزان کانی های حاوی کاتیون های بازی. بسته به میزان محدودیتی که هر یک از عوامل ایجاد می کنند درصدی بین 0 و 100 به آن ها اختصاص داده می شود. هرچه محدودیت یک عامل بیشتر باشد، درصد تخصیصی به صفر نزدیک تر می شود. شاخص باروری که خود به صورت درصد بیان می شود از حاصلضرب این درصدها به دست می آید. با استفاده از این شاخص، اراضی به 5 کلاس عالی، خوب، متوسط، فقیر و خیلی فقیر طبقه بندی می شوند(گیوی، 1376).
2-3-2-3 طبقه بندی اراضی برای مناطق حارّه
همان روش پارامتریک ریکوایر و همکاران(1970) است که توسط سایس و فرانکارت در سال 1971 با شرایط محیطی مناطق حارّه تطبیق داده شد.
2-3-3 ارزیابی اراضی به روش فائوتا سال 1970 بسیاری از کشورها، روش های ارزیابی جداگانه ای را استفاده می کردند و این باعث می شد تا تبادل اطلاعات دشوار باشد. بنابراین بطور آشکار نیاز به یک مباحثه بین المللی برای دستیابی به یک روش استاندارد احساس شد. کارهای مقدماتی در دو کمیته در هلند و دیگری در سازمان فائو انجام شد. در اکتبر 1972 اجلاس بین المللی توسط متخصصان در واگنینگن تشکیل شد و در مورد تهیه چهارچوب ارزیابی اراضی صحبت شد. در سال 1974 اولین نسخه این چهارچوب منتشر شد. بعد از آن در ژانویه 1975، نشستی در رم در کشور ایتالیا صورت گرفت، که بعد از رفع محدودیت های نسخه اول، نسخه دوم تحت عنوان بولتن شماره 32 فائو در سال 1976 منتشر گردید (فائو، 1976).
2-3-3-1 روش ارزیابی تناسب اراضی برای گیاه خاص به روش فائو
در سال 1973، برای اولین بار فائو به تعریف انواع بهره وری پرداخته و طبقه بندی تناسب اراضی را برای استفاده های های خاص مطرح نمود. در این روش در واقع هماهنگی و مطابقت مشخصات نوع معینی از اراضی با احتیاجات نوع بخصوصی از انواع استفاده از اراضی تعیین گردید. فائو همچنین این سیستم طبقه بندی را به دو نوع کیفی و کمّی تفکیک نموده و توصیه می کند بسته به نوع اطلاعاتی که در دست است، یکی از این دو برای ارزیابی اراضی انتخاب گردد. بطور کلی مشکلات ارزیابی کیفی تناسب اراضی از ارزیابی کمّی کمتر است. دلیل این امر ثابت بودن مشخصات فیزیکی اراضی و متغیر بودن عوامل اقتصادی می باشد (بازگیر و همکاران، 1380؛ گیوی، 1376؛ برایمو و ولک، 2004). طبقه بندی تناسب فعلی و آتی از نوع دیگر طبقه بندی


تعیین تناسب اراضی دشت ایذه برای گیاهان مورد ارزیابی اراضی واقع شده و استفاده از فناوری سیستم اطلاعات جغرافیایی در این خصوص پایان نامه ها
قیمت: 11200 تومان

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *