تعیین ترکیبات شیمیائی و خصوصیات فیزیکی چین دوم یونجه استان آذربایجان غربی90

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
دانشکده کشاورزی
گروه علوم دامی
تعیین ترکیبات شیمیائی و خصوصیات فیزیکی چین دوم یونجه استان آذربایجان غربی
استاد راهنما :
دکتر رسول پیرمحمدی
تهیه و تنظیم:
سمیه رضایی
شهریور‏1390

پایان نامه خانم به تاریخ و شماره
مورد پذیرش هیات محترم داوران با رتبه و نمره قرار گرفت.

1- استاد راهنما اول و رئیس هیات داوران :
2- استاد راهنمای دوم :
3- داور خارجی :
4- داور داخلی :
5- استاد مشاور :
6- نماینده تحصیلات تکمیلی :
حق طبع و نشر این رساله متعلق به دانشگاه ارومیه است.
تقدیم به ……..
پدرعزیز و فداکارم
که سجده ی ایثارش گل محبت را در وجودم پروراند
و
مادر دلسوز و مهربانم
که دامان گهر بارش لحظه های مهربانی را به من آموخت
تقدیروتشکر

سپاس بیکران ایزد منان را سزد که از سر وجود،این نعمت را ارزانی فرمود و شبستان سیاه جان آدمیان را با نور نیر اعظم، پیامبر حضرت محمد (ص) چراغانی نمود تا سبیل وصال و طریقه کسب مراتب کمال را به عالمیان عرضه کند، جا دارد که در این مقال بر حسب وضع و حال:
از استاد فرهیخته و فرزانه جناب آقای دکتر پیرمحمدی که با کرامتی چون خورشید، سرزمین دل را روشنی بخشیدند و گلشن سرای علم و دانش را با راهنمایی های کارساز و سازنده بارور ساختند، تقدیر و تشکر می نمایم.
از اساتید بزرگوار و بر جسته جناب آقای دکتر فرهومند، دکتر آقازاده، دکتر دانشیار، دکترنجفی و دکتر هاشمی که در طول مقطع تحصیلی زحمات زیادی را متحمل شدند، صمیمانه تقدیر و تشکر می نمایم.
همچنین از پدر و مادر دلسوز و مهربانم، برادر و خواهر عزیزم که آرامش روحی و آسایش فکری فراهم نمودند تا با حمایت های همه جانبه در محیطی مطلوب، مراتب تحصیلی و نیز پایان نامه درسی را به نحو احسن به اتمام برسانم، سپاسگذاری می نمایم.
از تلاشها و کمکهای شبانه روزی دوست عزیزم مریم خلوجینی که در همه مراحل این پژوهش همراه، حامی و یار وفادار بنده بودند، نهایت تشکر و امتنان را دارم.
از آقای دکتر زینال همتی به جهت کمک های بی دریغ و دلسوزانه خودکه همیشه راهنما و مشوق بنده بودند صمیمانه تقدیر و تشکر می نمایم.
از آقای دکتر تیموری به جهت کمک های بی چشمداشت خود صمیمانه تشکر و سپاسگذاری می نمایم. همچنین از آقای مهندس برهانی معاون محترم امور دام سازمان جهاد کشاورزی استان، آقای مهندس امامی، مهندس معصومی، مهندس نجاتی و مهندس قریشی ازکارمندان جهاد کشاورزی استان که همکاری لازم را جهت جمع آوری نمونه ها بعمل آوردند کمال تشکر را دارم.
ازدوستان عزیز آقای مهندس شعبانی، مهندس عنایتی و خانم مهندس مرادی وخانم غدیری که بنده را مورد الطاف خویش قرار دادند سپاسگذاری می نمایم.
همچنین از آقای مهندس سیاحی، مهندس پور محمود و خانم اسدی مسئول آزمایشگاه تغذیه دام گروه دامپروری دانشگاه ارومیه کمال تشکر را دارم.
از کارکنان واحد دامپروری دانشگاه ارومیه به خاطر کمک های دلسوزانه ای که داشتند کمال تشکر را دارم. در پایان از کلیه عزیزانی که به نحوی در اجرای این تحقیق بنده را یاری و همراهی نموده اند، تشکر و سپاسگزاری می نمایم.

فهرست مطالب
صفحه عنوان
1 1 مقدمه
4 بررسی منابع 2
4 1-2- نقش تغذیه
5 2-2- اهمیت شناسایی مواد مغذی در تغذیه حیوانی
7 3-2- تاریخچه شناسایی خوراکها و مواد مغذی آنها
7 4-2- جداول ارزش غذایی علوفه ها
10 5-2- جداول استاندارد
13 6-2- تفاوت و تغییرات مواد مغذی در خوراک های دام وطیور
13 1-6-2- علوفه های مزارع و مراتع
13 7-2- روشهای شناسایی ارزش غذایی خوراکهای دام و طیور
15 1-7-2- شناسایی مواد خوراکی با روشهای شیمیایی
15 2-7-2- تجزیه تقریبی
16 8-2- مواد خوراکی و طبقه بندی آن
16 1-8-2- مواد خوراکی متراکم انرژی زا
16 2-8-2- مواد خوراکی خشبی
17 9-2- یونجه
18 1-9-2- یونجه و اهمیت آن درتغذیه دام
19 2-9-2- عوامل موثر بر ارزش غذایی یونجه
21 3-9-2- ارقام مختلف یونجه
21 4-9-2- انواع یونجه زراعی داخلی و خارجی
24 10-2- ترکیبات شیمیایی خوراک
29 11-2- خصوصیات فیزیکی خوراک
30 1-11-2- اندازه ذرات
30 1-1-11-2- اندازه گیری ذرات
32 2-1-11-2- توصیه های اندازه ذرات
32 3-1-11-2-تاثیر اندازه ذرات در تغذیه نشخوارکنندگان
35 2-11-2- عامل موثر فیزیکی و فیبر موثر فیزیکی
38 3-11-2- جرم حجمی لحظه ای
40 4-11-2- ظرفیت نگهداری آب
41 5-11-2- دانسیته توده ای
42 6-12-2- ماده خشک محلول
43 12-2- فعالیت جویدن
44 13-2- خوردن
44 14-2- نشخوار
45 15-2- عوامل تغذیه ای تاثیرگذار روی فعالیت جویدن
45 1-15-2- ساختار شیمیایی خوراک
45 2-15-2- ساختار فیزیکی خوراک
47 مواد و روشها 3
47 1-3- مراحل اجرای تحقیق
48 2-3- روشهای نمونه برداری
48 1-2-3- نمونه برداری از خوراک ها
48 2-2-3- نمونه برداری از علوفه خشک
49 3-2-3- نمونه برداری از علوفه خشک مورد آزمایش
49 3-3- آماده سازی و نگهداری نمونه ها
49 4-3- همگن سازی نمونه ها
آزمایش اول
50 5-3- اندازه گیری ترکیبات شیمیایی (تجزیه تقریبی)
50 1-5-3- تعیین ماده خشک
50 2-5-3- تعیین پروتئین خام
51 3-5-3- تعیین NDF
52 4-5-3- تعیین ADF
53 5-5-3- تعیین خاکستر
54 6-5-3- تعیین چربی خام
54 7-5-3- آنالیز آماری طرح
آزمایش دوم
55 6-3- اندازه گیری خصوصیات فیزیکی
55 1-6-3- تعیین توزیع اندازه ذرات
55 2-6-3- تعیین میانگین هندسی و انحراف معیار استاندارد میانگین هندسی ذرات
56 3-6-3- تعیین عامل موثر فیزیکی
56 4-6-3-تعیین فیبر موثر فیزیکی
56 1-4-6-3- روشهای استاندارد اندازه گیری الیاف موثر فیزیکی
57 5-6-3- تعیین دانسیته توده ای
57 6-6-3- تعیین ظرفیت نگهداری آب
57 7-6-3- تعیین ماده خشک محلول
58 8-6-3- آنالیز آماری طرح
58 9-6-3- تعیین روند آبگیری و تغییر جرم حجمی لحظه ای
60 1-9-6-3- آنالیز آماری طرح
61 نتایج و بحث 4
61 1-4- نتایج آزمایش اول: تعیین ترکیبات شیمیایی یونجه
68 2-4- نتایج آزمایش دوم: تعیین خصوصیات فیزیکی یونجه
84 3-4- نتیجه گیری
86 4-4- پیشنهادات
87 پیوست
89 مراجع
چکیده انگلیسی

نام و نام خانوادگی: سمیه رضایی
رشته کارشناسی و نام دانشگاه: مهندسی کشاورزی-علوم دامی، دانشگاه بوعلی سینا همدان
رشته و گرایش کارشناسی ارشد: تغذیه دام-علوم دامی
تاریخ فراغت از تحصیل: 28/6/1390
موضوع پایان نامه: تعیین ترکیبات شیمیائی و خصوصیات فیزیکی چین دوم یونجه استان آذربایجان غربی
استاد راهنما: دکتر رسول پیرمحمدی
چکیده پایان نامه:
به منظور تعیین ترکیبات شیمیایی و خصوصیات فیزیکی چین دوم علوفه یونجه استان آذربایجان غربی، تعداد 72 نمونه بر اساس نمونه ‌برداری طبقه ‌بندی شده تصادفی با توجه به میزان بارش 3 اقلیم (تیمار) شامل: 1) حوضه شمال دریاچه ارومیه با بارش 250-400 میلی‌متر، 2) حوضه غرب دریاچه ارومیه با بارش 300-800 میلی‌متر و 3) حوضه جنوب دریاچه ارومیه با بارش 300-600 میلی‌متر و از هر اقلیم 8 منطقه و از هر منطقه 3 روستا بصورت تصادفی انتخاب شد. سپس نمونه های 3 روستا از هر منطقه کاملا با یکدیگر مخلوط و در نهایت 24 نمونه برای علوفه یونجه بدست آمد که به آزمایشگاه ارسال شد. آنالیز صورت گرفته برای نمونه ها شامل: (ماده خشک، پروتئین خام، چربی خام، خاکستر، الیاف نامحلول در شوینده خنثی و اسیدی) برای ترکیبات شیمیایی و (اندازه ذرات، عامل موثر فیزیکی، فیبر موثر فیزیکی، دانسیته توده ای، ظرفیت نگهداری آب، جرم حجمی لحظه ای و ماده خشک محلول) برای خصوصیات فیزیکی بود. نتایج آنالیز ترکیبات شیمیایی نشان داد که بین تیمارهای آزمایشی چین دوم یونجه در استان آذربایجان غربی تفاوت معنی‌داری وجود نداشت (05/0p<)، به استثنای ماده خشک که بین تیمار 1 با 2 و 3 تفاوت معنی ‌دار مشاهده شد (05/0p<). بیشترین میزان پروتئین و چربی خام مربوط به منطقه 2 و بیشترین میزان ماده خشک، خاکستر و الیاف نامحلول در شوینده خنثی و اسیدی مربوط به منطقه 1 بود. همچنین نتایج آنالیز خصوصیات فیزیکی نشان داد که بین تیمارهای آزمایشی از لحاظ ظرفیت نگهداری آب، فیبر موثر فیزیکی و جرم حجمی لحظه ای تفاوت معنی‌داری وجود نداشت (05/0p<). از لحاظ دانسیته توده ای بین تیمار 1 و 2، از لحاظ اندازه ذرات بین 3 تیمار و از لحاظ عامل موثر فیزیکی و ماده خشک محلول بین تیمار 1 با تیمار 2 و 3 تفاوت معنی‌دار مشاهده شد (05/0p<). نتایج نشان داد که بیشترین میزان اندازه ذرات،عامل موثر فیزیکی و فیبر موثر فیزیکی مربوط به منطقه 1، بیشترین میزان دانسیته توده ای و جرم حجمی لحظه ای مربوط به منطقه 2 و بیشترین میزان ظرفیت نگهداری آب و ماده خشک محلول مربوط به منطقه 3 بود.
واژگان کلیدی: استان آذربایجان غربی، ترکیبات شیمیایی، خصوصیات فیزیکی، یونجه.
فهرست جداول
صفحه عنوان
66 جدول1: ترکیبات شیمیایی چین دوم یونجه منطقه شمال استان آذربایجان غربی
66 جدول2 : ترکیبات شیمیایی چین دوم یونجه منطقه غرب استان آذربایجان غربی
67 جدول3: ترکیبات شیمیایی چین دوم یونجه منطقه جنوب استان آذربایجان غربی
67 جدول4: میانگین ترکیبات شیمیایی چین دوم یونجه 3 منطقه استان آذربایجان غربی
70 جدول5: تفکیک اندازه ذرات چین دوم یونجه منطقه شمال استان آذربایجان غربی با الک های جداکننده جدید ایالت پنسیلوانیا (درصد ماده خشک باقی مانده روی هر الک)
71 جدول6:تفکیک اندازه ذرات چین دوم یونجه منطقه غرب استان آذربایجان غربی با الک های جداکننده جدید ایالت پنسیلوانیا (درصد ماده خشک باقی مانده روی هر الک

71 جدول7: تفکیک اندازه ذرات چین دوم یونجه منطقه جنوب استان آذربایجان غربی با الک های جداکننده جدید ایالت پنسیلوانیا (درصد ماده خشک باقی مانده روی هر الک)
72 جدول8: تفکیک اندازه ذرات چین دوم یونجه 3 منطقه استان آذربایجان غربی با الک های جداکننده جدید ایالت پنسیلوانیا (درصد ماده خشک باقی مانده روی هر الک)

72 جدول9: میانگین هندسی اندازه ذرات ، فیبر موثر فیزیکی و NDF موثر فیزیکی چین دوم یونجه منطقه شمال استان آذربایجان غربی
73 جدول10 : میانگین هندسی اندازه ذرات ، فیبر موثر فیزیکی و NDF موثر فیزیکی چین دوم یونجه منطقه غرب استان آذربایجان غربی
73 جدول11: میانگین هندسی اندازه ذرات ، فیبر موثر فیزیکی و NDF موثر فیزیکی چین دوم یونجه منطقه جنوب استان آذربایجان غربی
74 جدول12: میانگین هندسی اندازه ذرات ، فیبر موثر فیزیکی و NDF موثر فیزیکی چین دوم یونجه 3 منطقه استان آذربایجان غربی
75 جدول 13: جرم حجمی لحظه ای چین دوم یونجه 3 منطقه استان آذربایجان غربی
80 جدول 14: مقادیر BD,WHC,SDM%نمونه های چین دوم یونجه منطقه شمال استان آذربایجان غربی
80 جدول 15: مقادیر BD,WHC,SDM%نمونه های چین دوم یونجه منطقه غرب استان آذربایجان غربی
81 جدول 16: مقادیر BD,WHC,SDM%نمونه های چین دوم یونجه منطقه جنوب استان آذربایجان غربی
81 جدول 17: مقادیر SG,BD,WHC,SDM%نمونه های چین دوم یونجه 3 منطقه استان آذربایجان غربی
82 جدول 18: مقادیر ترکیبات شیمیایی نمونه های چین دوم یونجه استان آذربا یجان غربی
83 جدول 19: مقادیر خصوصیات فیزیکی نمونه های چین دوم یونجه استان آذربا یجان غربی
1 مقدمه
بنظر می‌رسد پرورش دام و طیور به روش علمی و اقتصادی و حرکت در مسیر توسعه تولیدات دامی بر چهار عامل عمده زیر وابسته است:
بهبود مدیریت
بهبود تغذیه
اصلاح نژاد دام
بهبود بهداشت دام و جایگاه
در این بین تغذیه صحیح مهمترین عامل تعیین کننده در تولید فرآورده‌های دامی و پیشرفت صنعت دامپروری بوده که خود علاوه بر تشخیص احتیاجات دام مستلزم شناخت از ترکیبات منابع خوراکی از نظر مواد مغذی و معدنی می‌باشد. موفقیت سرمایه‌گذاری در امر تولیدات دامی به مقدار زیادی تابع خوراک دادن و تغذیه مناسب می‌باشد. عدم شناخت درست در این زمینه، کاهش تولیدات دامی را به دنبال داشته و هر ساله سبب زیان‌های هنگفت اقتصادی می‌گردد. بنابراین به منظور استفاده بهینه از منابع خوراک دام و طیور ‌باید از کیفیت آنها اطلاع درست و کافی حاصل نمود. تحقیقات در این زمینه بسیار اندک و به میزان کمی صورت گرفته است و در نتیجه جداول اندکی وجود دارد. همچنین ایران کشوری با شرایط اقلیمی و اکولوژیکی مختلف است لذا انتظار می‌رود که ترکیبات مواد خوراکی در مناطق مختلف بسیار متغییر باشد. عوامل متعددی مانند جنس، گونه یا واریته گیاه، قسمت‌های مختلف گیاه مانند برگ، ساقه و دانه، مرحله رشد در زمان برداشت‌، حاصلخیزی و خصوصیات خاک، اقلیم و شرایط آب و هوایی، تغییرات در مراحل نگهداری، فرآوری، و یا انبار کردن، وجود ترکیبات ضد کیفیت مواد و عوامل خارجی بر روی ترکیبات مواد مغذی و معدنی خوراک‌ها تاثیر می‌گذارند.
تعیین میزان مواد مغذی و معدنی موجود در منابع خوراکی دام با توجه به شرایط خاص هر منطقه و استان می‌تواند به تدوین و تهیه جداول استاندارد غذایی منجر و همچنین با استفاده از این جداول نسبت به تهیه جیره‌های متناسب و ارزان اقدام نمود و در صورت لزوم مکمل‌های مناسب را برای هر منطقه تهیه و توصیه کرده و از به هدر رفتن پتانسیل حیوانی و کاهش تولید جلوگیری بعمل آورد. تجزیه شیمیایی و تعیین خصوصیات فیزیکی یکی از روش‌های کاربردی و مطمئن برای ارزیابی خوراک و نقطه شروع شناخت ارزش غذایی آن ماده خوراکی می‌باشد چرا که پس از تعیین ترکیبات خوراک و ویژگی های آن می‌توان براساس احتیاجات دام شروع به تهیه جیره‌های متعادل نمود. از اطلاعات بدست آمده از تجزیه شیمیایی خوراک‌ها می‌توان جهت برنامه‌های اصلاح نباتات علوفه‌ای، به زراعی، تنظیم جیره‌های غذایی دام و طیور، تشخیص مشکلات و بیماری‌های مربوط به تغذیه و فراهم کردن زمینه منطقی جهت قیمت‌گذاری منصفانه بخصوص در مناطقی که خرید و فروش خوراک دام بطور عمده انجام می‌گیرد، بهره‌برداری نمود.
بسیاری از کشورهای در حال توسعه با مشکلاتی در تأمین غذای کافی برای حیوانات پرورشی مواجه هستند. قیمت مواد خوراکی مورد استفاده در تغذیه حیوانات بالا بوده و در سال‌های اخیر قیمت مواد خوراکی که اساس تغذیه حیوانات را تشکیل می‌دهند، افزایش یافته است.
در کشور ما نیز تأمین خوراک دام یکی از مشکلات عمده تولیدکنندگان محصولات دامی است. در طی سال‌های گذشته در ایران صنایع و کارخانجات تبدیلی کشاورزی در حال ایجاد و گسترش بوده‏اند. تأمین مواد مغذی برای حیوان، از طریق مواد خوراکی فراهم می‌گردد. خوراک‌ها از نظر کیفیت (فیزیکی و مغذی) و تنوع بسیار متفاوت هستند، حتی ارزش غذایی یک ماده خوراکی بخصوص از منطقه‌ای به منطقه دیگر بسیار متغیر می‌باشد.
وجود تفاوت و تغییرات دامنه‌دار در ترکیبات مغذی و ارزش غذایی خوراک‌ها از یک طرف و لزوم بهبود بازدهی غذایی (در پی برنامه‌های اصلاحی افزایش تولید در حیوانات مزرعه ای) از طرف دیگر نیاز به تعادل و توازن مناسبتری در میزان و نسبت مواد مغذی جیره‌های دام‌ها را می‌طلبد، چرا که در این شرایط تغذیه دام‌ها دیگر نبایستی فقط به جنبه کمی خوراک دادن محدود گردد. بلکه توجه به ابعاد کیفی خوراک ها و خوراک دادن امری ضروری می‌باشد. برای تأمین احتیاجات غذایی حیوانات مزرعه‌ای در درجه اول نیاز به شناخت احتیاجات مغذی حیوان (در وضعیت‌های مختلف نگهداری، تولید و غیره) می‌باشد و در درجه بعد نیاز به شناخت مواد خوراکی و ترکیبات مغذی موجود در آنها خواهد بود. در این صورت است که امکان تأمین جیره‌های متعادل فراهم خواهد شد، لذا توجه به افزایش راندمان تولید حیوانات مزرعه‌ای زمینه‌های پژوهشی و تحقیق در امر شناخت و تعیین احتیاجات غذایی دام‌ها و نیز شناخت خوراک‌ها و ارزش غذایی آنها را فراهم ساخت.
از‌ ‌اواسط قرن اخیر، در پی افزایش نقش تغذیه در اقتصاد دامپروری، شناسایی ارزش غذایی خوراک‌ ها، تعیین احتیاجات غذایی حیوانات مزرعه‌ای و جنبه‌های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی تغذیه و بخصوص ارتباط غذا و تولید انرژی در بدن حیوان، توجه متخصصین علوم دامی (بخصوص متخصصین تغذیه دام و طیور) و حتی بعضی از سازمان‌های بین المللی را به خود معطوف داشته است که منجر به انجام تحقیقات بیشماری در این باره شده است. با توجه به اختلاف ترکیبات شیمیایی و ارزش غذایی منابع خوراک در اقلیم های مختلف که تحت تأثیر شرایط آب و هوایی، واریته گیاه، نوع و بافت خاک و … تغییر می‌کند، لذا ضرورت جمع‌آوری، دسته‌بندی و پالایش داده‌های موجود در کشور در رابطه با ارزش غذایی منابع خوراک دام و طیور مورد توجه قرار گرفته تا به عنوان اولین جداول ارزش غذایی منابع خوراک دام و طیور ایران تدوین و ارائه گردد. از حدود 20 سال قبل عملاً تعیین ارزش غذایی منابع خوراک دام و طیور در مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور شروع شده اما به علت کم بودن تعداد داده‌ها، تدوین این جداول امکانپذیر نبوده است. در سال‌های اخیر با توجه به احساس نیاز در کشور و تعداد نسبتا زیاد داده ‌های تولید شده، تهیه و تدوین جداول مربوطه در دستور کار تحقیقات علوم دامی کشور قرار گرفته است.
در نتیجه اهداف کلی این طرح را می‌توان بصورت ذیل عنوان داشت :
1- شناخت مواد خوراکی و کم و کیف ترکیبات شیمیای وخصوصیات فیزیکی آنها و تهیه جداول استاندارد خوراک های داخلی.
2- استفاده از جداول استاندارد خوراک داخلی در متعادل ساختن جیره‌های غذایی و بهره‌گیری بهتر با توجه به تطبیق داشتن استانداردها با منابع مصرفی خوراکها.
3- توصیه برنامه‌های تولیدی خوراک دام بخصوص در هر منطقه با توجه به ارزش ترکیبات شیمیایی، پتانسیل مساعد منطقه و پارامترهای الگوی کشت.
4-ارائه برنامه‌های توسعه‌ای در تولید خوراک دام جهت سیاست‌گذاری ها و برنامه‌ریزی های دولت.
2 بررسی منابع
1-2- نقش تغذیه
نقش تغذیه در موجودات زنده بر هیچ کس پوشیده نیست. هر موجود جاندار دارای ویژگی دریافت انرژی از محیط اطراف خود و تغییر و تبدیل و مصرف انرژی می‌باشد. چگونگی دریافت انرژی و مواد مغذی مورد نیاز جهت مصرف انرژی و ادامه حیات موضوع علم تغذیه می‌باشد. علم تغذیه ترکیبی از دانش بیوشیمی و فیزیولوژی در جهت بررسی ویژگی‌های مواد خوراکی و چگونگی استفاده از آنها توسط دستگاه گوارش موجود زنده می‌باشد.
تغذیه فرآیندی است که در طی آن سلول‌های بدن حیوان قابلیت استفاده از مواد شیمیایی مورد نیاز خود را جهت انجام مطلوب واکنش‌های متابولیکی و شیمیایی برای رشد، نگهداری، کار و تولید دریافت می‌نماید. شناخت روابط بین مواد موجود در خوراک‌ها و نیاز سلول‌های موجود زنده قبل از استفاده عملی و خوراک دادن، ضروری می‌باشد. در آغاز بررسی علم تغذیه نیاز به شناخت کلیه این روابط از نظر بیوشیمی و فیزیولوژی دارد.
بطور کلی مواد مغذی تشکیل دهندۀ خوراک هستند و خوراک یا غذا ماده‌ای است که موجود زنده قادر به خوردن آن و سپس انجام مراحل هضم و جذب بر روی آن باشد. در اغلب غذاها یا خوراک ها، کلیه مواد شیمیایی موجود در آن جهت موجود زنده قابل استفاده نیستند و مقداری از آن از طریق دستگاه گوارش دفع می‌گردد. در علوم دامی ‌با توجه به هدف از پرورش دام‌ها که ایجاد منابع غذایی با کیفیت جهت انسان می‌باشد و دیدگاه‌های اقتصادی نیز در آن حائز اهمیت می‌باشند، ضرورت شناخت فرآیندهای غذایی آشکار می‌باشد. در پرورش حیوانات اهلی قسمت اعظم هزینه تولید مربوط به هزینه تغذیه می‌باشد که در برخی از شاخه‌های دامپروری تا 80 درصد از کل هزینه پرورش دام را هزینه تغذیه شامل می‌شود. بنابراین در شرایط متعارف مدیریت، تغذیه بالاترین اهمیت اقتصادی را در پرورش دام به خود اختصاص می‌دهد.
هدف ما در بخش دامپروری تکمیل مواد موجود در خوراک جهت پاسخگویی دقیق به مجموع احتیاجات غذایی بدن دام می‌باشد. امروزه علاوه بر خوراک‌های طبیعی جهت تکمیل جیره‌ها، به آنها مواد مصنوعی افزودنی مانند ویتامین‌ها، نمک و اسیدهای آمینه مصنوعی نیز اضافه می‌شود اما هیچکس نمی‌تواند اطمینان داشته باشد که خوراکی کاملاً مطابق با نیاز حیوان تهیه نموده است، بنابراین تلاش جهت نزدیک کردن هرچه بیشتر ترکیب خوراک به نیاز دام می‌باشد. ویژگی یک متخصص تغذیه موفق، شناخت دقیق مواد خوراکی و اثرات متقابل بین مواد خوراکی و نیز شناخت دقیق ساختار فیزیولوژیک و آناتومیک دستگاه گوارش دام می‌باشد. پس از شناخت مواد خوراکی و نحوۀ پاسخ دام به مادۀ خوراکی، متخصص تغذیه باید قادر باشد خوراکی با کاملترین ترکیب و با حداقل هزینه جهت تولید با کیفیت و اقتصادی، تهیه نماید.
در سال 2030 میزان تقاضا برای مواد غذایی در جهان احتمالاً نزدیک به دو برابر سطح فعلی خواهد رسید. این در حالی است که میزان اراضی جدید جهت توسعه سطح زیر کشت بسیار محدود است با توجه به هزینه‌های پایین تولید علوفه‌ها از طریق به کارگیری اراضی آیش، دیمزارهای کم بازده و اصلاح و احیاء مراتع مرده هزینه‌های تولید را به میزان قابل توجهی کاهش داد. از سویی مهمترین عامل محدود- کننده در بخش دام و طیور، کمبود منابع علوفه و عدم امکان توسعه تولید علوفه در کشور می‌باشد (ترک نژاد، 1378).
به علت اینکه مواد مغذی ضروری برای حیوان از طریق منابع مختلف تأمین می‌شود و ارزش‌گذاری هر منبع خوراکی در درجه اول به قابلیت هضم و ترکیب شیمیایی آن وابسته می‌باشد، لذا جهت بهبود سیستم تغذیه ای دام در هر منطقه، شناخت خصوصیات کمی و کیفی مواد خوراکی در ارتباط با ارزش تغذیه‌ای خوراک مصرفی و همچنین تامین احتیاجات حیوان برای اهداف مختلف پرورشی امری انکار ناپذیر می‌باشد. بنابراین برای تغذیه صحیح و مدیریت تغذیه‌ای کارآمد در وهله اول بایستی ترکیب شیمیایی و اجزای مواد مغذی خوراک را شناخت، و در وهله دوم قابلیت هضم و یا میزان استفاده از مواد مغذی خوراک را مشخص کرد. چون استفاده از مقادیر قابلیت هضم یا ارزش غذایی خوراک در جیره نویسی فاکتور بسیار مهمی بوده و این فاکتور علاوه بر این که با مصرف اختیاری خوراک در ارتباط می‌باشد، ارتباط بین میزان مواد مغذی و انرژی در دسترس نشخوار کنندگان را نیز مشخص می کند (جوان، 1383).
2-2- اهمیت شناسائی مواد مغذی در تغذیه حیوانی
با افزایش روز افزون مایحتاج جوامع انسانی و از جمله ایران، نیاز به افزایش تولیدات دامی امری اجتناب ناپذیر است. پاسخگویی به این نیازها در گرو توسعه دامپروری می‌باشد، در شرایط کنونی ایران، جمعیت دامی نسبتاً زیادی وجود دارد و با توجه به این شرایط، افزایش جمعیت دامی به هیچ وجه منطقی نمی‌باشد، چرا که با افزایش تعداد دام، فشار بر منابع خوراکی تشدید می‌گردد و بازده تولید و حتی مقدار کل تولید کاهش خواهد یافت. لذا برای دستیابی به تولید بالاتر چاره‌ای جز افزایش میزان بازده تولید باقی نخواهد ماند. وقتی به جمعیت و بازده تولیدات دامی بعضی از کشورهای پیشرفته توجه شود، این موضوع بیشتر مورد توجه قرار می گیرد بعنوان مثال، مجموع گله‌های گاو در آلمان غربی در 1990، 6/14 میلیون رأس با تولید شیر 6/24 میلیون تن بوده است در حالیکه مجموع جمعیت گاو در ایران در همان سال اندکی بیش از 7 میلیون رأس با تولید شیر حدود 4/3 میلیون تن بوده است (مزینی، 1369).
بازده بیولوژیکی و تغذیه‌ای از اهداف اصلی پرورش حیوانات مزرعه‌ای بشمار می‌رود به نحویکه با مصرف مواد خوراکی (بخصوص موادیکه قابل مصرف مستقیم انسان نیست) در تغذیه حیوان بیشترین تولید ممکن بدست آید. لذا شناخت خوراک‌ها و تأمین احتیاجات غذایی حیوان بوسیله آنها از اصلی ترین فعالیت‌های دامپروری محسوب می‌گردد. امروزه کمبود منابع خوراکی (انرژی‌زا و پروتئینی) به عنوان مهمترین عامل محدود کننده در توسعه دامپروری، بسیاری از کشورها و از جمله ایران، به شمار می‌رود اما اختلالات تغذیه‌ای و عدم تعادل بین مواد مغذی در خوراک مصرفی دامها نیز نقش بسیار مهم و تعیین کننده ای دارد. نه تنها بالا بودن یک یا چند عنصر در منابع علوفه ای یک منطقه ممکن است به میزان زیادی در پایین نگهداشتن تولید دخیل باشد لیکن از کم و کیف آن اطلاعاتی در دسترس نباشد. برای پی بردن به چنین پدیده‌هایی نیاز به شناخت ارزش غذایی و ترکیبات مغذی انواع خوراک ها می‌باشد، به نحوی که هر دو جنبه کیفی و کمی خوراک را شامل گردد. لذا ارزشیابی مواد خوراکی قابل استفاده در تغذیه حیوانی، به عنوان یک رشته اساسی، نقش بسیار مهم در توسعه دامپروری دارد چرا که با وجود چنین اطلاعاتی، امکان تهیه و تنظیم جیره‌های غذایی مناسب تر و همچنین استفاده بهینه از منابع بالقوه و فرآورده‌های فرعی کشاورزی در تولید فرآورده‌های حیوانی فراهم خواهد شد .(B–ford, 1989)
خوراک های دام و طیور، از نظر کیفیت، ناهمگن ترین محصولات کشاورزی محسوب می‌گردد. گستردگی تنوع در این منابع خوراکی بر این ناهمگنی می‌افزاید. قدر مسلم چنین تغییرات وسیعی در کیفیت و ترکیبات مغذی خوراک


تعیین ترکیبات شیمیائی و خصوصیات فیزیکی چین دوم یونجه استان آذربایجان غربی90 پایان نامه ها
قیمت: 11200 تومان

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *