تعیین آستانه ی خسارت اقتصادی نماتد طلائی

978535-1821815

-114300-763270
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد دامغان
دانشکده کشاورزی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته مهندسی کشاورزی
گرایش بیماری شناسی گیاهی
عنوان :
تعیین آستانه ی خسارت اقتصادی نماتد طلائی
Globodera rostochiensis روی ارقام سیب زمینی
استاد راهنما
دکتر سید عباس حسینی نژاد
استاد مشاور
مهندس مزدشت گیتی
نگارنده :
الهام لاسمی
مهر ماه 92
سپاسگزاری :
• ” الهی اگر گویم ستایش و ثنای تو گویم و اگر جویم رضای تو جویم “. سپاس خداوند بخشنده را که در طول این پژوهش معجزه ی آرامش را در قلبم به ودیعه نهاد و امیدی ، سبز را به روحم عطا نمود .
• بی واژه تر از آنم که سطری بنویسم و شایسته آن است که در برابر تکیه گاه همچو دماوندم ، پدرم و فرشته ی زندگانیم ، مادرم سکوت کنم و سر تعظیم بر خاک بسایم. پایان نامه ام را با احترام و سپاس به پدر و مادر عزیزم تقدیم می نمایم.
• از استاد بزرگوارم جناب آقای دکتر حسینی نژاد ، استاد راهنمای محترم این پایان نامه به جهت راهنمایی ها و هدایت اندیشمندانه و بلند نظری و مناعت طبع ایشان در طول اجرای این پایان نامه صمیمانه سپاسگزارم .
• از استاد ارجمندم جناب آقای مهندس گیتی ، استاد مشاور این پایان نامه که در تمام مراحل انجام پایان نامه از راهنمایی ها و همچنین مساعدت های ایشان یاری جستم ، کمال تشکر را دارم .
•از سرکار خانم دکتر تنها معافی ، ریاست محترم بخش نماتد شناسی موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور به دلیل مشاورت های ارزنده شان و دلگرمی حضورشان بسیار سپاسگزارم .
• از جناب آقای مهندس سعیدی که در محاسبات آماری پایان نامه ام همواره راهنمایی ام کرده اند ،بسیار سپاسگزارم .
• از جناب آقای دکتر نعیمی کارشناس گروه بیماری شناسی ، جناب آقای دکتر اسکندری استاد نماتد شناسی ، جناب آقای مهندس محمدی مقدم ، داور این پایان نامه و هم چنین سرکار خانم آبیاری نماینده محترم تحصیلات تکمیلی در دانشگاه آزاد واحد دامغان به خاطر زحمات ارزشمندشان متشکرم.
•از سایر کارکنان بخش نماتد شناسی موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور، به ویژه استاد بزگوارم جناب آقای مهندس باروتی برای مساعدت ها و بزرگواریشان کمال تشکر را دارم .
الهام لاسمی مهر 92
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده1
فصل اول: مقدمه
1 -1-.تاریخچه ی سیب زمینی2
2 -1 -مشخصات گیاه شناسی سیب زمینی4
1-2 -1- رقم مارفونا8
1 -2-2-رقم سانته8
1-3- اهمیت و ارزش غذایی سیب زمینی9
1- 4- بیماری های سیب زمینی10
1-5 – ضروریت مدیریت نماتد سیست سیب زمینی11
1-6 –اهداف پژوهش11
1-2 -1- فرضیه های تحقیق12
فصل دوم: بررسی و مرور منابع
2-1-نماتدهای پارازیت گیاهی14
2-2-اهمیت نماتدهای گیاهی16
2-3نماتدسیست طلایی سیب زمینی18
2 -3-1-تاریخچه ی پیدایش و پراکنش جغرافیایی نماتد سیست سیب زمینی18
2 -3-2-جایگاه Globodera در طبقه بندی نماتدها18
2-4-خصوصیات نماتد و بیماریزایی Globodera rostochiensis 22
2 -4-1-خصوصیات مرفولوژیکی و مورفومتریکی22
2 -4-2-بیولوژی و بافت شناسی بیماری24
2 -5-آستانه ی خسارت اقتصادی نماتدها26
2 -5-1- خسارت اقتصادی نماتدطلایی Globodera rostochiensis28
2-6-راهکارهای کنترل نماتد30
2 -6-1-اقدامات زراعی30
2 -6-2-اقدامات بهداشتی30
2 -6-3-کنترل بیولوژیکی31
2 -6-4-کنترل شیمیایی31
2-6-5-مدیریت تلفیقی32
فصل سوم: مواد و روش ها
3-1 – جمع آوری خاک آلوده34
3-2 –استخراج سیست ها به روش فنویک34
3-3 – نحوه ی تهیه Cone top و شناسایی سیست ها35
3-3-1- تهیه گلیسرین ژل36
3-4 – تعیین جمعیت تخم و لارو نماتد در خاک36
3-5 – تهیه خاک استریل37
3-6 – تهیه بذر و آماده سازی برای کاشت38
3-7 – تلقیح تخم و لارو39
3-8 – بررسی تیمارها40
فصل چهارم : نتیجه و بحث
4-1– تشخیص نماتدسیست طلایی سیب زمینی40
4-2– ارزیابی تغییرات فاکتورهای رشدی و نماتدی روی ارقام سیب زمینی مارفونا و سانته41
4-2-1-بررسی جدول مقایسه ی میانگین ها ترکیب های تیماری44
4-2– 2-جدول مقایسه ی میانگین تیمارها51
فصل پنجم: نتیجه گیری
5-1– نتیجه گیری71
5-2– پیشنهادات74
منابع75
پیوست83
چکیده انگلیسی96
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
جدول 4-1 مقایسه ی میانگین ترکیب های تیماری47
جدول 4-2- مقایسه ی میانگین تیمارها در وزن تر ریشه52
جدول 4-3 مقایسه ی میانگین تیمارها در وزن تر غده53
جدول 4-4- مقایسه ی میانگین تیمارها در وزن تر اندام هوایی55
جدول 4-5- مقایسه ی میانگین تیمارها در تعداد سیست های روی ریشه56
جدول 4-6- مقایسه ی میانگین تیمارها در تعداد لاروهای تری58
جدول 4-7- مقایسه ی میانگین تیمارها در سیست های فنویک59
جدول 4-8- مقایسه ی میانگین تیمارها در تخم و لارو در هر سیست61
جدول 4-9- مقایسه ی میانگین تیمارها61
جدول 4-10- تجزیه واریانس وزن تر ریشه63
جدول 4-11- تجزیه واریانس وزن تر غده64
جدول 4-12- تجزیه واریانس وزن تر اندام هوایی65
جدول 4-13- تجزیه واریانس تعداد سیست های روی ریشه66
جدول 4-14- تجزیه واریانس تعدادلاروها در تری67
جدول 4-15- تجزیه واریانس تعداد سیست های موجود در فنویک68
جدول 4-16- تجزیه واریانس تعداد تخم و لارو موجود در سیست ها69
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1 مقایسه ی میانگین ترکیب های تیماریفاکتور وزن تر ریشه48
نمودار 4-2- مقایسه ی میانگین ترکیب های تیماری فاکتور وزن تر غده48
نمودار 4-3- مقایسه ی میانگین ترکیب های تیماری فاکتور وزن تر اندام هوایی49
نمودار 4-4- مقایسه ی میانگین ترکیب های تیماری فاکتورسیست های روی ریشه49
نمودار 4-5- مقایسه ی میانگین ترکیب های تیماری فاکتور لاروهای تری50
نمودار 4-6- مقایسه ی میانگین ترکیب های تیماری فاکتورسیست های فنویک50
نمودار 4-7- مقایسه ی میانگین ترکیب های تیماری فاکتور تخم و لارو در هر سیست51
نمودار 4-8- مقایسه ی میانگین تیمار فاکتور وزن تر ریشه 52
نمودار 4-9- مقایسه ی میانگین تیمار فاکتور وزن تر غده 54
نمودار 4-10- مقایسه ی میانگین تیمار فاکتور وزن تر اندام هوایی55
نمودار 4-11- مقایسه ی میانگین تیمار فاکتور سیست های روی ریشه 57
نمودار 4-12- مقایسه ی میانگین تیمار فاکتور لاروهای تری58
نمودار 4-13- مقایسه ی میانگین تیمار فاکتور سیستهای فنویک60
نمودار 4-14- مقایسه ی میانگین تیمار فاکتور تخم و لارو در هر سیست61
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل 3-1 استخراج سیست به روش فنویک 34
شکل 3-2- سیست35
شکل 3-3-Cone top36
شکل 3-4- سیست خرد کن35
شکل 3-5- سوسپانسیون تخم ولارو37
شکل 3-6- دستگاه استریل خاک 38
شکل 3-7- کاشت39
شکل 3-8- تلقیح تخم و لارو به ریشه 40
شکل 3-9- وضعیت گلدان ها دو ماه پس از تلقیح41
شکل 3-10- تری صد گرم از خاک گلدن ها 41
شکل 3-11- نمونه های فنویک شده 42
شکل 3-12-لارو سن دو Globodera rostochiensis42
شکل 4-1- نقوش انتهای بدن نماتد ماده بالغ Globodera rostochiensis44
چکیده
نماتد Globodera rostochiensis تا قبل از سال 1387 از ایران گزارش نشده بود .آلودگی بالای نماتد در مزارع کشت سیب زمینی استان همدان تهدیدی جدی برای تولید سیب زمینی که محصول اقتصادی ، این منطقه می باشد محسوب می گردد.
با توجه به جدی بودن خسارت Globodera rostochiensis برای ایران ،تا کنون اطلاعات چندانی درباره ی تعیین آستانه ی خسارت اقتصادی نماتد در ارقام مورد کشت در استان همدان جمع آوری نشده است. بنابراین این پژوهش برای اولین بار در ایران روی دو رقم سیب زمینی مارفونا و سانته مورد بررسی قرار گرفت. نمونه ی خاک آلوده از استان همدان جمع آوری شده و پس از فنویک سیست ها جهت تهیه ی جمعیت نماتدی جدا گردید. این پژوهش در هفت تیمار با سه تکرار انجام شد .تیمار اول شاهد و پس از آن به ترتیب تیمار ها شامل 2 ، 4 ، 6 ، 8 ، 16 ، 32 و 64 تخم در هر گرم خاک بوده اند .
پس از کشت دو رقم مذکور در گلدان های چهار کیلویی ، حاوی خاک استریل پس از ریشه دهی ،جمعیت های تهیه شده در اطراف ریشه تلقیح و پس از سه ماه تیمار ها برداشت شدندو نتایج مورد بررسی قرار گرفت .
با توجه به بررسی های آماری به روی فاکتور های رشدی و نماتدی که با نرم افزار Mstatc انجام شد ، این نتیجه حاصل گردید که رقم سانته در برابر Globodera rostochiensis مقاوم است ، و در مورد رقم مارفونا با توجه به میزان تفریخ بیشتر فاکتور های نماتدی سطح زیان اقتصادی چهار تخم در هر گرم خاک بر آورد شد .
واژگان کلیدی: Globodera rostochiensis ، نماتد سیست طلایی، ارقام مقاوم سیب زمینی ، رقم مارفونا ، رقم سانته ، سطح زیان اقتصادی نماتد طلایی
فصل اول
مقدمه و کلیات
1-1 تاریخچه ی سیب زمینی
سیب زمینی از خانواده ی Solanaceae یکی از بهترین محصولات کشاورزی است که در غالب نقاط دنیا به عنوان یک ماده پر ارزش غذایی و صنعتی اهمیت فراوان دارد .
بر اساس مطالعات باستان شناسی از حدود هفت تا هشت هزار سال قبل کشاورزان مناطقی از کشور پرو ، گونه ها ی وحشی سیب زمینی را مورد کشت و کار قرار می داده اند. بر این اساس محققین منشا این گیاه را منطقه ی آند در کشور پرو اعلام داشته اند .
بنا بر عقیده ی محققین ، سرخپوستان «اینکا» اولین بار آن را در 2000 سال قبل از میلاد کشف و در سال 1537 نظامیان اسپانیایی به کشت آن به وسیله ی سرخپوستان اینکا که آن را « پایا » می نامیدند ، واقف شدند ، این محصول سپس وارد اسپانیا شد و از آن جا به ایتالیا و سایر نقاط اروپای مرکزی انتشار یافت و به تدریج به صورت یک محصول غذایی اصلی اروپا مخصوصا کشورهای آلمان ، روسیه و ایرلند در آمد (حسن پناه ؛ نیکشاد و حسنی ،1378).
بعضی دیگر معتقدند که اولین بار سیب زمینی از ایرلند به انگلستان فرستاده شد. یک لرد انگلیسی به نام
« سروالتر راله» آن را در مزرعه خود نزدیک « کرک» کشت کرد و بعد ها از آن جا به آلمان و اتریش و روسیه رفته است (امیدوار،1348).
در اوایل قرن هفدهم سیب زمینی در کاخ پادشاهان و سپس کاخ ها ی اشراف اروپایی به عنوان یک ماده ی غذایی گران بها عرضه می شده است.در قرن نوزدهم کاشت سیب زمینی به عنوان ماده ی خام برای مصرف در کارخانه های الکل سازی و نشاسته سازی به کار می رفت . به هر حال مبدا اصلی آن در آمریکای جنوبی است که هنوز هم در برخی نقاط آن جا به صورت وحشی می روید و از انوع وحشی آن که به بیماری مقاومت نشان می دهند برای بدست آوردن ارقام جدید اهلی استفاده می شود .
در سال های اخیر ، سیب زمینی به کشورهای زیادی که دارای اقلیم های گرم و خشک هستند وارد شد و در مناطقی مانند آفریقای شمالی ، دشت های هندوستان ، بنگلادش ، پاکستان ، آفریقای مرکزی ، چین ، آرژانتین ، اروگوئه و دشت های ساحل پرو توسعه یافته است .
در ایران سیب زمینی در دوره ی فتح علی شاه قاجار توسط سرجان ملکوم به دارلخلافه تهران وارد شد و در دوران محمد علی شاه قاجار با نظارت حاج میرزا آقاسی در کشور اندکی رواج یافت (حسن پناه ؛ نیکشاد و حسنی ،1387)(حسن آبادی؛کاظمی و توکلی،1390).
1-2 مشخصات گیاهشناسی سیب زمینی
سیب زمینی با نام علمی Solanum tubersoum از نظر گیاه شناسی به خانواده سولانسه تعلق دارد که در این خانواده گیاهان مهم دیگری نظیر گوجه فرنگی ، بادنجان و فلفل نیز وجود دارند.تیره سولانسه یکی از تیره های مهم با 58 جنس و نزدیک به 2000 گونه است که 900 گونه آن را فقط جنس سولانوم تشکیل می دهد.گونه های این تیره در نواحی گرمسیری فراوانند و به تدریج به طرف مناطق معتدل و سرد از وفور آن ها کاسته می شود (قهرمان ،1373).
بر اساس مطالعات انجام شده گونه های مختلف سیب زمینی از شیلی تا جنوب ایالات متحده و از سطح دریا تا ارتفاع 4800 متری پراکنده شده اند اما در این گونه ها از نظر مورفولوژیکی یا به عبارت دیگر تیپ گیاه ، برگ ، گل و غیره تنوع زیادی مشاهده می شود .
خاستگاه و عرصه اصلی انتشار این تیره نواحی غربی آمریکای جنوبی یعنی کشورهای پرو ، شیلی ، بولیوی اکودار است که حدود 40 جنس از این خانواده در آنجا می روید .ده جنس از آن در اروپا ، 15 جنس در آسیا و بالاخره 10 جنس در آفریقا انتشار دارد و از این میان 12 جنس این تیره نیز به طور پراکنده در نواحی مختلف ایران می رویند .تیره سولانسه را از نظر کاربرد دارویی و غذایی باید یکی از تیره های مهم نهاندانگان به شمار آورد (فلاحی،1376).
در سیب زمینی تعداد کروموزوم در جنس Solanum دوازده می باشد.سیب ز مینی گیاهی علفی و چند ساله است ، اما در کشاورزی به عنوان گیاه یک ساله مورد کشت و کار قرار می گیرد .این گیاه معمولا از طریق غده ی بذری تکثیر می شود.از جوانه های روی غده ی بذری انشعابات و اندام های هوایی ایجاد می شود .ریشه ها از پریموردیوم (Primordia )روی جوانه ها به وجود می آیند .روی این انشعابات و اندام های هوایی ، ساقه و شاخ و برگ ،استولون ، ریشه و گل آذین و نیز نسل بعدی غده ها شکل می گیرد .البته سیب زمینی از طریق کشت سلول ، مریستم بافت ، جوانه ها ، اجزای غده ، بذر حقیقی ، برگ و یا برش های ساقه نیر ممکن است تکثیر شود .
مورفولوژی عمومی :
مورفولوژی بخش های بالایی و زیرین سطح خاک در سیب زمینی به اندازه ی سن فیزیولوژیکی غده های بذری کشت شده بستگی دارد و به این ترتیب الگوی رشدی هر ساقه منفرد با توجه به قدرت اولیه آن بر تعداد برگ تشکیل شده روی هر ساقه ،زمان استولون زایی ، زمان نمو و منشعب شدن استولون ها ،شروع غده زایی و گل دهی ،طول مدت تشکیل و رشد غده ها ،آغاز پیری و طول رشد و دوره رشد گیاه تاثیر می گذارد .
سیستم ساقه :
از آن جا که هر چشم روی غده ی بذری سیب زمینی می تواند بیش از یک ساقه تولید کند. و نیز با توجه به اینکه روی هر غده ی بذری جوانه ها ی متعددی از توانایی تولید ساقه برخوردارند ، طبیعی است که از هر غده تعدادی ساقه تشکیل می شود. بنابراین در مزرعه مجموعه ای از ساقه ها به شکل یک خوشه از یک غده ی بذری سیب زمینی منشعب می شوند.این ساقه ها در مراحل اولیه رشد، منابع

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *