تاثیر تجویز ایمپلنت ملاتونین(18 میلی گرم)به صورت زیر پوستی بر فاکتور های تولید مثلی و عملکرد کبد و کلیه ی سگ نر

دانشگاه شیراز
دانشکده دامپزشکی
نیمسال دوم سال تحصیلی: 93-92شماره پایان نامه: 1422
پایان نامه برای دریافت درجه دکترای عمومی دامپزشکی از دانشگاه شیرازتاثیر تجویز ایمپلنت ملاتونین(18 میلی گرم)به صورت زیر پوستی بر فاکتور های تولید مثلی و عملکرد کبد و کلیه ی سگ نر
به کوشش
سینا ضیغمی
این پایان نامه در تاریخ 21/3/1393 با رتبه عالی معادل 93/19 مورد پذیرش هیات داوران قرار گرفت.
هیات داوران:
1- جناب آقای محمد عباس زاده حصیری (استاد راهنما و رئیس هیات داوران). استادیار
2- جناب آقای دکتر اصغر مقیسه (استاد راهنما و رئیس هیات داوران).استادیار
3- جناب آقای محمد سعید احراری خوافی (استاد مشاور)استادیار
4- جناب آقای عبداله میرزایی (استاد مشاور)دانشیار
رئیس دانشکده دامپزشکی معاون آموزشی دانشکده دامپزشکی
دانشگاه شیراز دانشگاه شیراز
دکتر مسعود حق خواه دکتر مهدی محبی
سپاسگزاری
سپاس یگانه ای را که زمین بر گرد عرش کبریائی او میگردد و آسمان به رنگ مهربانی اوست
معبودی که دریا در برابر شکوهش پیشانی به سنگ می ساید و کوه در برابر عظمتش بر جای مانده است.
سپاس که با علم و ایمان به حیات دنیا و عقبایم معنا بخشیدی!
در طول مراحل مختلف انجام این پژوهش، از همکاری افراد بزرگواری برخوردار بوده‌ا‌‌م که لازم می‌دانم از یکایک این عزیزان مراتب تقدیر، تشکر و سپاسگزاری را به جای آورم.
از مادر عزیز و مهربان و پدر دلسوزم که همواره با صبر و بردباری و تشویق و دلگرمی هایشان امید به آینده را در من تقویت نمودند، تشکر ویژه کرده و دستانشان را بابت همه چیز می بوسم.
مراتب سپاس و قدردانی خود را نسبت به زحمات بی دریغ اساتید راهنمای ارجمندم جناب آقای دکتر محمد عباس زاده حصیری و جناب آقای دکتر اصغر مقیسه، به خاطر تقبل راهنمائی اینجانب، صبر و حوصله فراوان و منابع مفیدی که در اختیار بنده گذاشتند، ابراز می دارم.
راهنمایی‌های ارزشمند، سازنده و زحمات اساتید مشاور ارجمندم جناب آقای محمد سعید احراری خوافی جناب آقای عبداله میرزایی و را در راستای پیشبرد پایان نامه اینجانب ارج می نهم.

چکیده
تاثیر تجویز ایمپلنت ملاتونین(18 میلی گرم)به صورت زیر پوستی بر فاکتور های تولید مثلی و عملکرد کبد و کلیه ی سگ نر
امروزه به دلیل تنوع کاربردهای استفاده از سگ ها، مدیریت تولیدمثل وکنترل باروری سگ ها اهمیت زیادی یافته است.افزایش غیرقابل کنترل جمعیت سگها و خطر شیوع بیماریهای مسترک، گاز گرفتگی و مزاحمت سگهای ولگرد لزوم استفاده از برنامه های کنترل جمعیت را برای سگها تشدید کرده است. در این مطالعه تعداد 7 قلاده سگ نر بالغ در دو گروه درمانی (کاشتن ایمپلنت ملاتونین 18 میلی گرم زیر پوست گردن، 5 قلاده) و گروه شاهد (2قلاده) به مدت 9 هفته مورد بررسی قرار گرفتند و در این مدت خونگیری هفتگی و التراسونوگرافی بیضه انجام شد. تفاوت میانگین غلظت تستسترون در دو گروه از لحاظ آماری معنی نداشت اما روند تغییرات این هورمون در گروه درمان بصورت کاهش غلظت بود (05/0<P). در مورد تغییرات قطر بیضه ها و غلظت ALP، ALT، BUN و کراتینین نیز تفاوت معنی داری بین گروه ها مشاهده نشد. در نتیجه، استفاده از ایمپلنت ملاتونین به میزان 18میلی گرم باعث کاهش غلظت تستسترون سرم درمدت 9 هفته گردید.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول:مقدمه و هدف1
فصل دوم:کلیات
1-2-آناتومی و فیزیولوژی دستگاه تناسلی نر3
1-1-2 نزول بیضه6
2-1-2 مجرای دفران7
3-1-2 آلت تناسلی8
4-1-2 سگ نر8
5-1-2 غدد ضمیمه جنسی9
2-2 اسپرم سازی10
1-2-2 فیزیولوژی اسپرم سازی سگ و نحوه ی انالیز اسپرم11
2-2-2 اسپرم سازی12
3-2-2 فاکتورهای موثر در کیفیت اسپرم14
1-3-2 ریتم ها ی روزانه و فصلی14
2-3-2 عملکرد ملاتونین15
3-3-2 مکانیسم تولید ملاتونین16
1-4-2 روش های عقیم سازی در سگ نر18
2-4-2 تعیین زمان مناسب19
عنوان صفحه
3-4-2 تعیین زمان مناسب عمل جراحی19
4-4-2 تکنیک های جراحی19
1-5-2 مزایای عقیم سازی به روش جراحی در سگ نر20
2-5-2 معایب عقیم سازی به روش جراحی در سگ نر20
1-6-2 کنترل شیمیایی تولید مثل سگ نر21
2-6-2 ویژگی های مطلوب عقیم سازی به روش شیمیایی22
3-6-2 معایب عقیم سازی به روش شیمیایی22
4-6-2 ویژگی های ماده مناسب برای کنترل اندازه ی جمعییت و باروری22
5-6-2 روش های عقیم سازی شیمیایی23
6-6-2 پروژسترون ها23
7-6-2 اندروژن ها24
8-6-2 آگونیست های GnRH24
9-6-2 آنتاگونیست های GnRH25
10-6-2 پیشگیری از باروری با استفاده از روش های ایمنی25
11-6-2 تجویز مواد شیمیایی25
12-6-2 ایجاد سدهای فیزیکی-مکانیکی27
13-6-2 سیتوتوکسین های کونژوگه شده28
فصل سوم: مواد و روش کار
1-3 مواد و وسایل مورد نیاز29
2-3 روش کار30
3-3 انالیز اماری30
عنوان صفحه
فصل چهارم: نتایج31
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
پیشنهادات40
منابع41
فهرست جدول
عنوان صفحه
جدول1-4.انالیز اماری غلظت تستسترون در خون دو دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین 32
جدول2-4.انالیز اماری سایز بیضه راست دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین33
جدول3-4.انالیز اماری سایز بیضه چپ دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین33
جدول 4-4.انالیز اماری غلظت ALP خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین34
جدول 5-4.انالیز اماری غلظت ALT خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین35
جدول 6-4.انالیز آماری غلظت BUN خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین36
جدول 7-4.آنالیز آماری غلظت cratinin خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین37
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 1-4.تغییر غلضت تستسترون در خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین32
نمودار2-4 تغییر سایز بیضه راست و چپ دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین34
نمودار3-4 تغییر غلظت ALP خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین35
نمودار4-4 تغییر غلظت ALT خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین35
نمودار5-4 تغییر غلظت BUN خون دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین36
نمودار6-4 تغییر غلظت cratinin خون دو دو گروه شاهد و درمان با ملاتونین37
فصل اول: مقدمه و هدف
تا 60 سال پیش هیچ تحقیق جدی بر روی غده ی پینه ال صورت نگرفته بود. دهه 1950 را باید دریچه ای به دنیای این غده درون ریز دانست. تلاش های زیادی که در این زمینه صورت گرفت نهایتا منجر به کشف چندین اثر مهم این غده شد (ریتر1991) از جمله:
فعالیت فیریولوژیک غده ی پینه ال متاثر از تغییرات نورانی محیط می باشد(ریتر1991).
این غده ماده ای ترشح می کند به نام N-acetyl-5-metoxytriptamin یا ملاتونین که نشان دهنده ی فعالیت اندوکراینی این غده می باشد (ریتر1991). ملاتونین هورمونی است که به طور عمده در پینه آل تولید می شود که مرتبط با سیستم اندوکراینی است و پیرو سیکل شبانه روزی الگو می گیرد (توتوتی و همکاران2009). ملاتونین در ابتدا تنها به عنوان تنظیم کننده ی فیزیولوژیک ریتم های شبانه روزی و حتی فصلی بررسی می شد (توتوتی و همکاران2009). اما با جمع شدن مدارک بیشتر نشان داده شد این هورمون بر روی تعداد زیادی از بافت ها حتی غیر مربوط به سیستم اندوکراینی نقش دارد (توتوتی و همکاران2009). ترشح ملاتونین توسط hypothalamic suprachiasmatic nuchlear کنترل می شود که در شب ها میزان ترشح به بیشترین حد خود میرسد (توتوتی و همکاران 2009).
فعالیت تولید مثلی وابسته به فصول و طول روز به صورت جدا نشدنی به این غده مربوط می شود (ریتر1991). رفتار های تولید مثلی همزمان با بلوغ که در ماده ها با اولین خونریزی و در نر ها با توجه به کیفیت اسپرم و رفتار های خاص شروع می شود.سیکل جنسی سگ ماده شامل چهار مرحله ی پرواستروس, استروس, دی استروس و انستروس می باشد. این چرخه در سگ های ماده مونواستروس و غیرفصلی است.در مرحله ی پرواستروس که میانگین 9 روز طول می کشد اولین رفتارهای تولید مثلی از جمله تورم سفت فرج و خروج ترشحات رحمی بدون تمایل به جفتگیری مشاهده می شود( مقیسه1390) .استروس مرحله ای است که سگ اجازه ی جفتگیری را می دهد که با نرم شدن فرج و تغییر رنگ ترشحات در طول مدت 9 روز خود را نشان می دهد ( مقیسه1390). هم سگ های آبستن و هم سگ های ماده ای که موفق به جفتگیری نشده اند وارد فاز طولانی مدت و 60 روزه ی دی استروس میشوند.در این مرحله به دلیل تغییرات هورمونی رشد و بزرگ شدن پستانها و شیرواری مشاهده می شود( مقیسه1390). انستروس مرحله ی خاموشی فعالیت های تولید مثلی می باشد. تغیرات هورمونی در این مرحله به صورت افزایش فرکانس و دامنه ی ترشح گنادو تروپین با واسطه ی دوپامین می باشد.به طور متوسط 4.5 ماه به طول می انجامد. ( مقیسه1390)
به طور میانگین سگ های ماده هر 7 ماه مرحله ی پرو استروس خود را شروع می کنند. (مقیسه1390)
همانطور که گفته شد بلوغ در سگ های نر با ارزیابی رنگ ، حجم، درصد اسپرم های با حرکت پیشرونده، غلظت و تعداد کل اسپرم ها در انزال و درصد اسپرم هایی با شکل طبیعی می باشد ( مقیسه1390)
تحقیقات جدید نشان دادند تجویز یک دوز ملاتونین در روز در زمان مشخص با توجه به سیکل شبانه روزی می تواند تاثیر خفیفی بر روی محور هیپوتالاموس-هیپوفیز مشابه ملاتونین تولیدی در غده پینه آل داشته باشد ( ریتر 1991).
با توجه به عوارض و خطرات زیاد جراحی عقیم سازی از جمله خطر بیهوشی، خونریزی، صرف زمان زیاد، عوارض پس از جراحی (مانند کشیدن بخیه ها)، هزینه بالا و غیر قابل بازگشت بودن باروری، امروزه تلاش در جهت استفاده از روش های کمتر تهاجمی و کارآمد و بدون عوارض ذکر شده ادامه دارد (فوزوم 2013). تحقیق حاضر در راستای این هدف و یافتن راه جایگزین احتمالی استفاده از ملاتونین در سرکوب موقتی سیستم تولید مثلی می باشد. بعلاوه عوارض جانبی احتمالی استفاده از ملاتونین به روش کاشت زیر پوستی (ایمپلنت) نیز بررسی می گردد.
فصل دوم: کلیات
به دلیل اینکه در این مطالعه دستگاه تناسلی سگ مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است و از اصطلاحات مربوط به آناتومی و فیزیولوژی دستگاه تناسلی نر استفاده شده است لذا در ابتدا مروری کوتاهی بر این مباحث می شود و در ادامه آنها روش های مختلف عقیم سازی سگ نر و مزایا و معایب آنها آورده می شود.
1_2_اناتومی و فیزیولوژی دستگاه تناسلی نر
بخش های دستگاه تناسلی نر به قرار زیر است :
-بیضه ها
– اپیدیدیم
– مجرای دفران ، همچنین وازدفران نیز نامیده می شوند.
-میزراه
-آلت تناسلی(قضیب)
-غدد پروستات که یک غده ضمیمه جنسی است.
– غده پیازی – میزراهی ، غده ضمیمه جنسی دیگری است که تنها در گربه های نر دیده می شود.
– تولید اسپرماتوزوا(اسپرم) توسط فرایند اسپرماتوژنر رخ می دهد، این سلول ها با تخمک آزاد شده توسط جنس ماده لقاح میابند .
– تولید مایعی جهت انتقال اسپرم از بیضه به مجرای تناسلی ماده و حفظ حیات ان.
– ترشح هورمون تستسترون که اسپرماتوژنر را تحت تاثیر قرار می دهد . همچنین تکامل صفات ثانویه ی جنسی و الگو های رفتاری نر از دیگر اثرات این هورمون است.
یک جفت بیضه وجود دارد که در حیوانات بالغ در خارج از حفره ی بدنی درون کیسه بیضه قرار دارند

اسکروتوم کیسه ای است که از پوست نسبتا بدون مو و غالبا رنگی و پیگمنتانه تشکیل شده است .
پدیده ی اسپرماتوژنر (تولید اسپرم) عمدتا در درجه حرارت های زیر درجه حرارت مرکزی بدن رخ می دهد . به این دلیل بیضه ها در خارج از محوطه بدنی و در محیط خنک بیرون قرار گرفته اند. در سگ ها اسکروتوم بین اندام های حرکتی خلفی قرار گرفته است و در گربه به ناحیه پرینه متصل می باشد و پایین تر از مقعد قرار دارد. در قسمت داخل ، این کیسه به دو بخش تقسیم می شود که هر بخش حاوی یک بیضه است. بیضه چپ اغلب کمی پایین تر از بیضه ی راست آویزان شده است. در میان دیواره اسکروتوم عضله دارتوس قرار گرفته است. در هوای سرد این عضله منقبض شده و پوست اسکروتوم را ضخیم تر می نماید و دمای بیضه ها را بالا تر می برد. در آب و هوای گرم ، عضله شل شده و اسکروتوم نازک تر می شود و بنابراین بیضه ها خنک تر می شوند (کاظمی و موسوی،1388).
بنابراین درجه حرارت ثابتی برای فرایند اسپرماتوژنز فراهم می شود. هر بیضه یک ساختمان بیضی شکل است که در یک لایه مضاعف از صفاق به نام تونیکا واژینالیس پیچیده شده اند. بافت بیضه ها از تعداد زیادی لوله های ته بسته به نام لوله های سمینی فر تشکیل شده است که توسط دو نوع سلول مفروش شده اند:
1-سلول های اسپرماتوژنیک: این سلول ها در طی تقسیم میوز و تقسیم و تمایز پیدا می کند و اسپرم های نابالغ یا استروماتید ها را تولید می نمایند. هر اسپروماتید دارای کروموزوم های هاپلویید می باشند.
2-سلول های سرتولی: این سلول ها استروژن و مواد غذایی مورد نیاز جهت ادامه حیات اسپرم را فراهم و ترشح می نمایند.
در میان توبول ها ، سلول های لیدیگ یا سلول های بینابینی قرار گرفته اند. این سلول ها تستسترون ترشح میکنند و تحت کنترل هورمون تحریک کننده سلول های بینابینی (LH) می باشد که توسط هیپوفیز قدامی ترشح می شود.
توبول های پیچیده سمینی فر عمده بافت بیضه را تشکیل داده اند و سر انجام به یک دیگر متصل می شوند و تشکیل مجاری کمی بزرگتر را به نام مجاری برون بر را می دهند. این مجاری به داخل اپیدیدیم تخلیه می شوند. اپیدیدیم در طول لبه پشتی شکمی بیضه قرار گرفته است. قسمت خلفی اپیدیدیم یا ناحیه دم اپیدیدیم، به انتهای خلفی بیضه متصل شده است و در این جا است که درجه حرارت بیضه در کمترین میزان قرار دارد.
در این ناحیه اسپرم ذخیره و بالغ می شود و برای لقاح آماده می شود. خونرسانی به بیضه از طریق سرخرگ بیضوی صورت می گیرد.این سرخرگ، ائورت پشتی را در ناحیه شکمی ترک می نماید و نسبت به سرخرگ کلیوی ، وضعیت خلفی دارد. با ورود این سرخرگ به اسکروتوم ، سرخرگ بیضوی در امتداد اپیدیدیم طی مسیر می کند و سپس منشعب می گردد و تشکیل شبکه پیچک مانند را می دهد. این شبکه ،شبکه مویرگی را ایجاد می نماید که باعث می شود قبل از ورود خون به بافت بیضوی، دمای ان کاهش یابد و خنک شود.(کاظمی و موسوی،1388)
1-1-2- نزول بیضه
در مراحل جنینی، غدد جنسی تمایز نیافته در داخل شکم و نزدیک کلیه ها تشکیل می شوند. در جنس نر، در اتصال به گناد ها، بیضه ها بافت هایی تشکیل می شود که گوبرناکولوم نامیده می شود و انتهای خلفی هر بیضه و به سمت قسمت داخلی کیسه اسکروتوم کشیده می شود. و دراواخر آبستنی، بیضه ها با انقباض گوبرناکولوم به سمت خلف کشیده می شود و از میان حفره ی شکمی خارج می شود. بیضه ها از طریق کانال مغابنی به خارج از محوطه ی شکمی منتقل می شود. کانال مغابنی، مجرایی در میان رشته های عضله مورب خارجی شکمی در ناحیه رانی یا مغابنی است.گوبرناکولوم به همراه بیضه ها و رگ های خونی آن، مجرای دفران و اعصاب از میان کانال مغابنی به داخل اسکروتوم کشیده می شوند و در یک چین مضاعف از صفاق به نام تونیکا واژینالیس پیچیده می شوند. بیضه ها نزول خود را به داخل اسکروتوم در اوایل دوره ی نوزادی اغاز می نمایند و باید در توله ها، در سن 12 هفتگی در بچه گربه ها در 10 تا-12 هفتگی در داخل اسکروتوم قابل ملامسه باشند. نقص در نزول بیضه ها، نهان بیضگی نام دارد. در این حآلت بیضه ها ممکن است در محوطه شکمی یا در میان کانال مغابنی باقی بمانند.(کاظمی و موسوی،1388)

2-1-2-مجرای دفران
اپیدیدیم به صورت مجرایی در داخل بیضه ادامه پیدا می کند مجرای وازدفران نامیده می شود. این مجرا از اسکروتوم به داخل حفره شکمی و از طریق کانال مغابنی همراه با طناب بیضوی عبور می نماید. طناب بیضوی در تونیکا واژینالیس پیچیده شده است و همچنین در بردارنده سرخرگ و سیاهرگ بیضوی و اعصاب بیضوی می باشد. در میان طناب بیضوی قطعه ای عضلانی با منشا عضله مورب داخلی شکم به نام عضله کرمستر وجود دارد. انقباض این عضله بیضه ها را بالا می کشد و در پاسخ به سرما بیضه ها را به بدن نزدیک می سازد و به کمک عضله مستقیم شکمی حفظ درجه حرارت بیضه ها کمک می کند. در زمان انزال،اسپرم های تولید شده در مجاری سمینی فر در طول اپیدیدیم و مجرای دفران به جلو رانده می شود که سپس به میزراه متصل می شوند.در این ناحیه اتصال دیواره های مجاری دفران ضخیم و غده ای می شود.کل این ناحیه توسط غدد پروستات احاطه می شوند.(کاظمی و موسوی،1388)

3_1_2آلت تناسلی
اعمال آلت تناسلی به شرح زیر است:
-هدایت اسپرم و مایعات از بیضه ها به داخل مجرای تناسلی ماده در حین جفتگیری
-هدایت ادرار از مثانه به محیط بیرون از طریق میزراه
میزراه از میان مرکز آلت تناسلی عبور می کند و از مثانه تا نوک آلت تناسلی کشیده می شود. این قسمت میان دستگاه تناسلی و ادراری مشترک است. آلت تناسلی سگ و گربه از نظر اناتومیکی متفاوتند. .(کاظمی و موسوی،1388)
4_1_2سگ نر
آلت تناسلی سگ از کمان ورکی لگن اغاز می شود و در امتداد پرینه و از میان اندام های حرکتی خلفی عبور می کند. میزراه در مرکز قرار می گیرد و توسط لایه ای از بافت غاری ارتجاعی به نام جسم اسفنجی قضیب احاطه شده است.این جسم اسفنجی در داخل پیاز قضیب و در قسمت قدامی و نوک قضیب گسترش یافته و حشفه قضیب را تشکیل می دهد. ساختاری که قضیب را بر می گیرد و باعث اتصال قضیب به قوس ورکی می شود یک جفت توده های بافتی قابل ارتجاع بوده که جسم غاری قضیب نامیده می شود. این اجسام غاری از ریشه ی قضیب در محل اتصالش به قوس ورکی شروع می شوند. میزراه در میان شیاری در میان این دو توده بافتی قرار می گیرد. در میان بافت بدنه قضیب یک استخوان شیار دار وجود دارد که استخوان قضیب نامیده می شود که عمل آن هدایت و کمک کردن به قضیب در ورود به واژن سگ ماده در مراحل اولیه ی جفتگیری و در زمانی است که هنوز عمل نعوظ کامل نشده است. استخوان قضیب سگ نسبت به میزراه حالت پشتی قرار دارد که میزراه از میان شیار سطح زیرین این استخوان عبور می نماید. در این نقطه میزراه نمی تواند متسع شود و این موضوع باعث می شود که محل مناسبی برای انسداد میزراه توسط سنگ -های ادراری شود.
بخش پایینی قضب توسط صفحه پوستی مودار به نام غلاف قضیب پوشیده می شود. این پوست از دیواره پایینی شکم اویزان است و قضیب را می پوشاند و از ان محافظت می نماید. سطح داخلی این غلاف توسط یک لایه مخاطی(غشا مخاطی) مفروش شده است و کاملا توسط غدد لغزنده کننده در بر گرفته شده است. در زمان جفت گیری، پرپیوس به عقب کشیده می شود و حشفه قضیب ظاهر می شود. پس از اتمام جفتگیری ویا نعوظ، عضله جمع کننده قضیب آلت تناسلی را به سمت عقب و به سمت پریپوس می کشد. .(کاظمی و موسوی،1388)

5_1_2 غدد ضمیمه جنسی
عمل غدد ضمیمه ترشح مایعات منی است که وظیفه:
-افزایش حجم انزال به منظور هدایت و عبور اسپرم به داخل مجرای تناسلی ماده
-مهیا نمودن محیط مناسب برای حیات اسپرم
-خنثی نمودن اسیدیته ادرار در میزراه دارد
دو نوع ضمیمه جنسی وجود دارد:
1-غده پروستات :این غده دو لوبه است و بر روی کف استخوان لگن قرار دارد و اطراف میزراه را احاطه نموده است.در سگ پروستات نزدیک گردن مثانه است.در گربه میزراه پیش پروستاتی نسبت به غده حالت قدامی دارد.
بزرگ شدن پروستات ممکن است عبور مدفوع را در حین عبور از راست روده مسدود نماید که راست روده نسبت به این غده در محوطه لگنی، در قسمت پشتی قرار دارد.
2- غده پیازی-میزراهی: در گربه نر وجود دارد. این غده در هر دو طرف میزراه قرار دارد و نسبت به کمان ورکی وضعیت قدامی دارند. .(کاظمی و موسوی،1388)
2_2 اسپرم سازی
اسپرم سازی روند پیچیده ای است که طی آن اسپرماتوزوییدها یا سلول های جنسی نر در بیضه تولید می شوند. اسپرماتوژنز یا اسپرم سازی در سن 4 ماهگی اغاز می شود ولی اسپرم ها تا سن 10 تا-12 ماهگی در انزال ظاهر نمی شوند .
تولید اسپرم تحت تاثیر هورمون های مترشحه از مغز می باشد. هورمون آزاد کننده گنادوتروپین در پایه مغز (هیپو تالاموس) تولید می شود و از طریق سیستم عروقی بخصوصی، به بخش قدامی غده هیپوفیز می رسد.این هورمون مسئول آزاد سازی انتخابی هورمون های دیگر به نام FSH و LH
از غده هیپوفیز پیشین(قدامی)است.(معافی،1386)
آزاد سازی هورمون FSH آهسته و تدریجی است و این هورمون به سلولهای خاصی به نام سرتولی و اسپرماتوگونی متصل می شود آزادسازی هورمون ناگهانی ولی گذراست. این هورمون به سلول هایی به نام لیدیگ یا بینابینی در بیضه متصل می شود. سلول های بینابینی در بین لوله های سمینی فر بیضه که مسئول تولید اسپرم یا سلول جنسی نر هستند، واقع شده اند.
در بیشتر پستانداران روند تولید اسپرم نمی تواند در دمای طبیعی بدن رخ دهد و به همین سبب بیضه ها در کیسه بیضه و در خارج بدن واقع شده اند. سازو کار هایی که بیضه سگ را خنک تر از سایر اعضای بدن نگاه می دارند شامل:
-بیرون بودن بیضه از داخل بدن و قرار گرفتن آن در کیسه بیضه
-عضله ای که در بند بیضه واقع شده (کرماستر) و مسئول تنظیم فاصله بیضه و بدن است.
اسپرمی که تولید می شود نابالغ است و قدرت لقاح تخمک را ندارد. این اسپرم نابالغ وارد سر اپیدیدیم می شود و هنگام عبور از بخشهای مختلف اپیدیدیم بالغ می شود. حرکت اسپرم در اپیدیدیم احتمالا در اثر تولید مداوم اسپرم در بیضه و انقباض عضلات موضعی می باشد. چرخه تولید اسپرم از مرحله تولید تا ظهور اسپرم در انزال، 8 هفته به طول می انجامد که در دو هفته آخر این مدت، اسپرم دوران بلوغ در اپیدیدیم طی می نماید. تولید اسپرم و ترشح منی در طول سال و به طور مداوم ادامه دارد و چنانچه سیستم هورمونی و اعضای تولید مثلی سگ سالم باشد و فعالیت طبیعی خود را انجام دهد سگ نر دایما قدرت جفتگیری دارد و می تواند هر زمان که با سگ ماده فحلی روبرو شود عمل جفت گیری را انجام دهد.(معافی،1386)
1_2_2 فیزیولوژی اسپرم سگ و نحوه آنالیز اسپرم
فیزیولوژِی تولید مثل دام نر شامل تولید اسپرم، انتقال و ورود آن به دستگاه تولید مثل ماده و باروری تخمک می باشد. هر گونه اختلالی در این روند فیزیکی، شیمیایی و بیولوژی می تواند روی باروری تاثیر بگذارد .
اسپرم سازی به وسیله محور هیپوتالاموس–هیپوفیز-بیضه کنترل می شود.
بخشهای لوله ای دستگاه تولید مثل نر شامل اپیدیدیم، وازدفران، میزراه، پروستات و قضیب مسئول بلوغ، ذخیره و انتقال اسپرماتوزوا و مایع منی به دستگاه ماده در طول دوره فحلی می باشد.
بیضه ها در قسمت عقبی شکمی اسکروتوم و خارج از شکم قرار دارد. خارج قرار گرفتن بیضه ها از شکم برای تنظیم دمای بیضه الزامی است، پروسه اسپرم سازی به دمای بالای داخلی بدن حساس است همچنین درجه حرارت به وسیله انتقال گرما بین سرخرگ و سیاهرگ بیضه در محل شبکه عروقی پیچک مانند،کنترل می شود. فعایت غده عرق اسکروتوم، نازکی پوست و مهم تر از همه تغییر موقعیت بیضه ها نسبت به بدن به وسیله ماهیچه کریمستر در تنظیم درجه حرارت نقش دارد.(جانسون،2001)
بیضه ها دارای سه نوع سلول هستند که مسئول تولید اسپرم است: اسپرماتوگونیا، سرتولی و سلول های لیدیگ. سلول های سرتولی و لیدیگ تحت کنترل محور هورمونی هیپوتالاموس-هیپوفیز-بیضه است. هورمون GnRH از هیپوتالاموس آزاد می شود، که این هورمون باعث تحریک ترشح هورمون لوتئینی کننده و هورمون تحریک کننده رشد فولیکول از هیپوفیز می شود. هورمون روی سلول های لیدیگ و سرتولی تاثیر می گذارد، باعث تحریک تولید تستسترون از سلول های لیدیگ و ساخت پروتئین باند شونده به اندروژن و تبدیل تستسترون به استروژن در سلول های سرتولی می شود.(نوکاس،2001)
تستسترون که به گردش خون محیطی آزاد می شود به وسیله احیا کننده ی 5-آلفا در بافت های مختلف مثل پروستات و فولیکول مو به دی هیدرو تستسترون تبدیل می شود و مسئول بروز بسیاری از صفات ثانویه جنسی بخصوص در زمان جنینی می باشد.(جانسون و نوکاس،2001)
بازخورد منفی روی گنادوتروفین ها به وسیله تاثیر مستقیم تستسترون و استروژن روی هیپوتالاموس ایجاد می شود. اینهیبین هورمون دیگری است که توسط سلول سرتولی تولید می شود و به وسیله بازخورد منفی روی هیپوفیز از آزاد سازی FSH جلوگیری می کند.(نوکاس،2001) سلول های سرتولی مسئول حمایت از اسپرماتوزوا هستند، به طوری که مواد غذایی ضروری را تامین می کند و همچنین سلول های هاپلویید از حمله دستگاه ایمنی حفظ می کند. این سد دفاعی، به نام سد خونی-بیضوی برای زنده ماندن و مراحل پیشرفت اسپرماتوزوا ضروری است.(راسل و همکاران1980،وکامبروسیو،2003)
تستسترون مسئول چسبندگی بین اسپرماتوسیت های بالغ و سلول های سرتولی است .(چنگ،2010)
سلول های لیدیگ که با نام سلول های بینابینی نیز شناخته می شوند، از سلول های سرتولی و اسپرماتوگونیا به وسیله غشاء پایه جدا شده اند و توسط بافت پیوندی، لنفاوی و عروقی خونی که ارتباط بسته ای دارند حمایت می شود.(جانسون،2003)
سلول های لیدیگ بافت پیوندی و عروقی قسمتی از بافت بینابینی پارانشیم بیضه است،همانطور که گفته شد از سلول های سرتولی و زایا به وسیله غشاء پایه جدا می شود. اپیتلیوم سمینی فرها، در سمت مخالف غشا پایه قرار دارند و به سه بخش تقسیم می شوند: پایه، عمقی و سطحی.اهمیت این بخش ها در گسترش بیشتر قسمت های اسپرم سازی است. اپیتلیوم سمینی فرها شبکه ای از لوله های به هم پیچیده را تشکیل می دهد که به لوله های وسط بیضه وصل می شوند و ساختمان ماکروسکوپی که مدیاسیتینوم نامیده می شود را تشکیل می دهد.(جانسون،2003) این قسمت، محل اصلی جمع شدن اسپرماتوزوا در بیضه قبل از انتقال به لوله های آوران و به سر اپیدیدیم است.در این جا آخرین مرحله شکل گیری اسپرماتوزوا اتفاق می افتد.
2_2_2 اسپرم سازی
تبدیل سلول های زایا اولیه به اسپرماتوزوا است که قابلیت باروری تخمک را دارند. این پروسه به چندین مرحله تقسیم می شود: میتوز، میوز، اسپرمیوژنر.(هس و همکاران،2008 و ونگ و همکاران،2009)
در طول میتوز سلول های ابتدایی نوع اسپرماتوگونیا A تقسیم و ذخیره سازی می شود به این وسیله بر مرگ سلولی ناشی از مواد طبیعی غلبه می کنند. بنابرین سلولهای اولیه زایا برای تولید اسپرم در طول زندگی وجود دارند. بعضی از سلول های نوع A برای تولید تستسترون انتخاب می شوند. نوع B اسپرماتوگونیا به میتوز خود ادامه می دهند و در آخرین میتوز تبدیل به اسپرماتوسیت اولیه می شوند.(هس و همکاران،2008)
تقسیم میوز در مرحله لپتوتن شروع می شود و در این زمان اسپرماتوسیت به سد خونی بیضه ای یا محل اتصال سلول های سر تولی متصل می شود از قسمت های عمقی اپیتلیوم سمینی فرها عبور می کند.(نوکاس،2001 و هس و همکاران،2008)
میوز1 شبیه به میتوز یک اسپرماتوسیت ثانویه دیپلویید تولید می کند و میوز 2 که در پشت سد خونی بیضه ای اتفاق می افتد اسپرماتوسیت هاپلویید که اکنون از سلول های دیگر بدن از نظر آنتی ژنی متفاوت است تولید می کند. به این ترتیب 4 سلول اسپرماتید از یک سلول اسپرماتوسیت اولیه تولید می شود.
اسپرم سازی به 4 مرحله تقسیم می شود: گلژی، ظرفیت پذیری، اکروزومال و بلوغ. در فاز گلژی، لوله های گلژی آنزیم های ضروری برای بلوغ سیستم اکروزوم را تولید می کنند و موقعیت آن را در بالای هسته اسپرم مشخص می شود.(هس و همکاران،2008) مرحله بعدی، ظرفیت پذیری است، در این مرحله اکروزوم با هسته تماس پیدا می کند و یک سوم طول هسته را می پوشاند. در ادامه فاز اکروزومال، که مهاجرت سیستم اکروزومال به سطح شکمی اسپرماتید است. آخرین مرحله اسپرم سازی، نازک شدن اکروزوم و مهاجرت است که قسمت بیشتر هسته را می پوشاند جمع شدن هسته ادامه پیدا می کند و سیتوپلاسم زیادی توسط سلول های سرتولی فاگوسیت می شود. همچنین در این مرحله سانترول ها در طول دم قرار می گیرند.(هس و همکاران،2008)
زمان اسپرم سازی بستگی به سلول ها و یا مرحله چرخه اسپرم سازی دارد. از آنجایی که سلول های سرتولی مراحل مختلف اسپرماتوسیت را دارند، الگوی پیشرفت سلولی با توجه به مرحله سلولی شناخته می شوند.
در سگ، یک چرخه سلولی شامل 8 مرحله است و 6/13 روز به طول می انجامد.(راسل و همکاران،1980 و فوت،1972) کل طول فرایند اسپرم سازی 2/61 روز و معادل 5/4 سیکل است. آخرین مرحله بلوغ اسپرم در اپیدیدیم تحت کنترل اندروژن اتفاق می افتد. در اپیدیدیم با تولید گلیکوپروتئین و پپتید،اسپرم توانایی حرکت و لقاح پیدا می کند. در سگ این پروسه تقریبا 10 روز به طول می انجامد.(اولار،1983)
هنگام عبور اسپرم از سر به دم اپیدیدیم، باقی مانده سیتوپلاسم از قسمت بالا به پایین دم می آید که این آخرین مرحله بلوغ است.
3_2_2 فاکتور های موثر در کیفیت اسپرم
فاکتور های زیادی روی کیفیت اسپرم سگ سالم تاثیر گذار هستند که شامل میزان خلوص نژاد سگ، سن، نژاد، روش و دفعات جمع آوری اسپرم می باشد.
مطالعات انجام شده نشان می دهد که ژنتیک روی کیفیت اسپرم تاثیر گذار است. همچنین کیفیت اسپرم در سگ های جوان (کمتر از 1 سال) به دلیل بلوغ جنسی و در سگ های پیر به دلیل تغییرات دژنرسانس (نئوپلازی اسپرم و کاهش تولید تستسترون در بیضه ) پایین تر است.(جیم و همکاران،1979 و لوست،1990)
نژاد روی کیفیت اسپرم تاثیر گذار است و بیشتر بر روی میزان کل اسپرم تاثیر گذار می باشد. از جمله تفاوت های نژادی، اندازه بیضه است، یعنی سگ بزرگتر بیضه بزرگتر دارد و اسپرم بیشتری تولید می کند. در صورت نبودن سگ ماده فحل و ناآشنا و استرس زا بودن محیط، کاهش میل جنسی و کاهش کیفیت اسپرم رخ می دهد.(اولار،1983)
بر اساس دفعات جمع آوری اسپرم نشان داده شده است بهترین کیفیت اسپرم زمانی است که اسپرم گیری یک بار در 2 تا 5 روز انجام شود.کاهش حرکت اسپرم و کاهش اسپرم های با شکل طبیعی به دلیل پیر شدن سلول ها بروز می کند.(بوچر،1985)
1-3-2 ریتم های روزانه و فصلی
برخی از رفتاهای بیولوژی گواه بر این مدعاست که شرایط آب و هوایی و تغییرات دوره‌ای مثل روز و شب، تغییرات ماهانه و فصلی و تغییرات سالیانه می‌تواند بر روی برخی رفتارهای فیزیولوژیک بدن از جمله خواب، رفتارهای تولید مثلی تاثیرگذار باشد.
ملاتونین محصول ترشح غده پینه آل است. شواهد حاکی از آن است که مهمترین نقش ملاتونین انتقال اطلاعات محیطی از جمله ریتم روز و شب به بدن است (14-1).
ریتم روز وشب و همچنین ریتم‌های فصلی در گونه‌‌های مختلف می‌تواند تاثیر بسزایی بر روی بروز رفتار تولید مثلی در دو جنس نر و بخصوص ماده داشته باشد.
تولید اسپرم در تمام طول سال در بدن بالغ جریان دارد اگرچه کیفیت اسپرم و تمایل جنسی در حیوان نر دستخوش تغییرات فصلی و شبانه روزی می‌باشد (mac).
2-3-2 عملکرد ملاتونین
کشف ملاتوین توسط لرنر و همکاران در سال 1958 شاخه جدیدی از تحقیقات را در زمینه فیزیولوژی تولید مثل ایجاد کرد )لرنر و همکاران، 1958).
اگرچه هافر 70 سال قبل از تشخیص ملاتونین اعلام کرد که تومور غده پینه آل فعالیت‌های تولید مثلی زمان بلوغ را دگرگون می سازد (هوبنر،1898). در آن زمان حدس زده می‌شد بعضی از فاکتورهای با منبع پینه آل توانایی تأثیر بر رفتارهای تولید مثلی دارد (هوبنر، 1898).
این اکتشافات منجر به این شد که در نیمه اول قرن 20 دانشمندان زیادی به معاینه و بررسی علمی همکاری پینه آل و رفتارهای تولید مثلی در گونه‌های مختلف بپردازند اما مشاهدات چندان دقیق و کاربردی حاصل نشد (کیتای و همکاران،1954؛تیبلوت و همکاران،1955). پس از آن مطالعات سلولی در زمینه ی ملاتونین و غده ی پینه آل مشخص کرد که فعالیت‌های متابولیک این غده در هنگام شب افزایش پیدا می‌کند (کووی، 1956؛ موگلر، 1958).
این مشاهدات خیلی زود توسط تحقیق دیگری که ادعا می‌کرد فعالیت یکی از آنزیم‌هایی که برای تولید ملاتوتین مورد نیاز است (Hydroxyindol O_Methyltransferase) که امروزه (acetylserotonin O_methyltransferas) نامیده می‌شود در طول شب بالاتر است به اثبات رسید (اکسلرود و همکاران، 1964).
با توجه به در دسترس بودن ملاتونین تجاری و همچنین دانشی که احتمالا غده پینه آل شب‌ها بیشتر تحریک می‌شود دانشمندان توانستند مطالعات و معاینات بیشتری را در زمینه پتانسیل ارتباط این غده با بیولوژی تولید مثل طراحی کنند. این مطالعات نوین به زودی آشکار کرد که مواجهه یک جونده حساس به نور به روزهای کوتاه سال (هافمن و همکاران1965) و یا تزریق روزانه ملاتونین به رت ها (چو و همکاران،1964) فعالیت محور هیپوفیز-گنادها را عوض کرد و همچنین حقانیت فرضیه ارتباط غده پینه آل به معنای یک غده درون ریز با چرخه رفتارهای تولید مثلی مخصوصاً در تولید مثل‌های فصلی را به اثبات رساند (ریتر و همکاران، 1966).
حیوانات با روند تولید مثل روز بلند از لحاظ جنسی در ماه‌های زمستان فعالیت کمی دارند. چون که کاهش فعالیت تولید مثلی در ارتباط نزدیکی با افزایش سطح ملاتونین می‌باشد می‌توان ملاتونین را antigonadal یا antigonadotrophic نامید (ریتر و همکاران،1973). می توان با برداشتن نمونه غده ی پینه آل از بروز سکون تولید مثلی جلوگیری کرد (استتسون و همکاران 1975).
حیوانات با روند تولید مثلی روز کوتاه در روزهای کوتاه سال از لحاظ جنسی دارای بیشترین فعالیت خود می باشند زمانیکه سطوح ملاتونین در بیشترین حد دوره‌های شبانه می‌باشد در این گونه‌ها می‌توان ملاتونین را progonadotrophic نامید (کولهو و همکاران 2006؛ واگنر و همکاران 2008؛ چمینو و همکاران 2008)
مشخصا ملاتونین به خودی خود نه antigonadotrophic است و نه progonadotrophic. بلکه تغییرات دوره شبانه روزی ترشح ملاتونین یک سیگنال غیر فعال است که اطلاعاتی را بر حسب زمان‌های مختلف سال برای محور هیپوتالاموس-هیپونیز-گناد محیا می‌کند (ریتر، 1973).
در حیوانات روز کوتاه محور تولید مثل مشخصا از ریتم‌های ملاتونین وابسته به فصل برای تنظیم فیزیولوژی تخم‌دان‌ها و بیضه‌ها استفاده می‌کنند. در این الگو توانایی انجام موفق جفت گیری در زمان هایی از سال را وجود دارد که بر اساس مدت زمان آبستنی و اینکه متولدین دسترسی مناسب به دمای محیط مناسب و غذا را داشته باشند اطمینان حاصل کند (ریتر، 1980).
برای توضیح بیشتر اهمیت تاثیر طول روز بر توانایی تولید مثل، در تولید مثل‌های فصلی به اثبات رسیده است که تمام دوره شبانه افزایش ملاتونین یک اصل برای ایجاد یا عدم رفتارهای تولید مثلی می‌باشد (الیوت، 1976؛ کارتر و همکاران، 1983؛ ریتر 1980).
به صورت تئوری پذیرفته شده است که تغییرات گنادها در پستانداران با تولید مثل وابسته به فصل چه روز بلند‌ها و چه روز کوتاه‌ها، وابسته به نوسانات سالانه در طول روز و شب می‌باشند که تایید کننده مدت زمان بین افزایش مقدار ترشحات شبانه ملاتونین می‌باشد (شکل 1، برت و همکاران، 2003؛ لینکلن، 2006؛ دوپر و همکاران، 2008) .
3-3-2 مکانیسم تولید ملاتونین
گیرنده‌های نور که واسطه رفتارهای تولید مثلی وابسته به نور هستند به صورت سلول گنگلیون شبکیه کاملاً تخصصی می‌باشند که شامل یک رنگدانه وابسته به نور خاص به نام melanopsin می‌باشد (پاندا و همکاران، 2005؛ کیو و همکاران، 2005).
این سلول‌های عصبی اطلاعات مربوط به طول روز و شب را توسط تنه retinohypothalamin به ساعت بیولوژیک بدن (supra chiasmatic nuclei (SCN)) در جلوی هیپوتالاموس منتقل می کند (مور و همکاران، 1995؛ هاتر و همکاران، 2002). SCN این اطلاعات را توسط نورون‌های سمپیاتیک مرکزی و محیطی به غده‌ی پینه آل منتقل می‌کند (کاپرز، 1976؛ مور، 1978).
فیبر های عصبی پس گانگلیونی با اعصاب مهار کننده ی غده پینه آل سیناپس برقرار می کند.این فیبر های عصبی باعث مهار ترشح pinealocyte ها توسط غده ی پینه آل می شوند که باغث جلو گیری از سنتز ملاتونین می شود.در شب با کاهش نور و با کاهش ارسال سیگنال های شبکیه و کاهش مهار pinealocyte ها توسط post gangelionic SCN ملاتونین تولید و ترشح می شود.ملاتونین تحریک تولید و ترشح GnRH را توسط هیپوتالاموس که منجر به ترشح LH از غده هیپوفیز می شود را بر عهده دارد.فرکانس زیاد و دامنه ی کم پالس های LH منجر به فعالیت های تولید مثلی میشود و فرکانس کم و دامنه ی زیاد ترشح LH باعث غیر فعال کردن گناد ها و anoestrus می شود (ریتر، 1991).

اگر اعمال اعصاب سمپاتیک در قبال غده پینه آل از بین برود به وسیله bilateral supperiorcervical gangeliectomy ترشحات شبانه ملاتونین اتفاق نمی‌افتد و این غده دیگر توانایی تنظیم فیزیولوژی تولید مثلی را ندارد (ریتر و همکاران، 1966).
بنابراین این گروه از حیوانات توانایی تولید


تاثیر تجویز ایمپلنت ملاتونین(18 میلی گرم)به صورت زیر پوستی بر فاکتور های تولید مثلی و عملکرد کبد و کلیه ی سگ نر پایان نامه ها
قیمت: 11200 تومان

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *