تاثیر استفاده از نانو کود آهن و تنظیم کنندههای رشد گیاهی در محیط کشت MS بر روی گیاه ارکید رقم Orchids catasetum

2352675-32385000
واحد رشت
پايان نامه براي اخذ درجه كارشناسي ارشد
رشته: علوم باغبانی
گرایش: فیزیولوژی گیاهان زینتی
عنوان
تاثیر استفاده از نانو کود آهن و تنظیم کنندههای رشد گیاهی در محیط کشت MS بر روی گیاه ارکید رقم Orchids catasetum
استاد راهنما
دکتر بهزاد کاویانی
نگارش
نینا مسافر
تابستان 93

تقدیم به
پدر و مادر عزیزم

تشکر
الهي، چون تو حاضري چه جويم و چون تو ناظري چه گويم؟
الهي، آن خواهم كه هيچ نخواهم و آن دانم كه هيچ ندانم.
سپاس بيكران خداي بي‌همتا را كه توفيق انجام اين پژوهش را به بنده حقيرش عطا فرمود و قطره‌اي از لطف بي‌پايان خود را به من عنايت فرمود.
بدينوسيله از زحمات و راهنمايي‌هاي استاد محترم و گرانقدر دکتر بهزاد کاویانی كه علاوه بر استفاده از محضر ايشان در دوران تحصيل و با وجود مشغله زياد، راهنمايي اين پايان نامه را تقبل نمودند و در تمام مراحل اجراي اين پژوهش با رويي باز راهنماي اينجانب بودند، تشكر و قدرداني مي‌نمايم.
همچنین از جناب آقای مهندس ناصر نگهدار که همواره با راهنمایی‌های خود مرا یاری نمودند صمیمانه تشکر و از خداوند منان برای ایشان طول عمر روزافزون خواستارم.

فهرست مطالب
چکیده PAGEREF _Toc392425530 h 1فصل اول PAGEREF _Toc392425531 h 2مقدمه PAGEREF _Toc392425532 h 2اطلاعات گیاه شناسی PAGEREF _Toc392425533 h 3گرده PAGEREF _Toc392425534 h 4اندام‌های تولید مثلی PAGEREF _Toc392425535 h 4جنس‌های معروف ارکیده PAGEREF _Toc392425536 h 6ازدیاد ارکیده‌ها به روش‌های زیر صورت می‌گیرد PAGEREF _Toc392425537 h 7فصل دوم PAGEREF _Toc392425538 h 9بررسی منابع PAGEREF _Toc392425539 h 91-1- محیط‌های کشت در ریزازدیادی PAGEREF _Toc392425540 h 102-1- محیط کشت و مواد تشکیل دهنده آن PAGEREF _Toc392425541 h 101-2-1- عناصر پرمصرف و کم مصرف PAGEREF _Toc392425542 h 111-2-3- کربوهیدرات‌ها PAGEREF _Toc392425543 h 121-2-4 -ویتامین‌ها PAGEREF _Toc392425544 h 121-2-5- اسیدهای آمینه و سایر افزودنی‌های نیتروژن دار PAGEREF _Toc392425545 h 131-2-6- مواد جامدکننده یا سیستم حمایت کننده PAGEREF _Toc392425546 h 131-2-7- تنظیم کننده‌های رشد PAGEREF _Toc392425547 h 141-2-7-1- سایتوکنین ها PAGEREF _Toc392425548 h 151-2-7-2 کاربرد اکسین ها در ریزازدیادی PAGEREF _Toc392425549 h 161-2-8- اثر نانوکودها در گیاهان زینتی PAGEREF _Toc392425550 h 18فصل سوم PAGEREF _Toc392425551 h 22مواد و روش‌ها PAGEREF _Toc392425552 h 223-1- منبع گیاهی مورد استفاده PAGEREF _Toc392425553 h 233-2- روش کار PAGEREF _Toc392425554 h 233-3- محیط کشت PAGEREF _Toc392425555 h 243-3-1- آماده کردن محیط کشت PAGEREF _Toc392425556 h 243-3-2- ضدعفونی وسایل مورد نیاز PAGEREF _Toc392425557 h 243-3-3- آماده سازی هود (لامینار ایرفلو) PAGEREF _Toc392425559 h 253-3-4- آماده سازی محیط کشت کورم ارکیده PAGEREF _Toc392425561 h 253-3-5- آماده سازی کورم ارکیده PAGEREF _Toc392425562 h 263-4- چگونگی اندازه گیری صفت‌ها PAGEREF _Toc392425563 h 273-5- شرایط گلخانه ای PAGEREF _Toc392425564 h 283-6- تجزیه و تحلیل داده‌ها PAGEREF _Toc392425565 h 28فصل چهارم PAGEREF _Toc392425566 h 29نتایج و بحث PAGEREF _Toc392425567 h 29ارزیابی صفات در محیط کشت درون شیشه ای PAGEREF _Toc392425568 h 29طول گیاه PAGEREF _Toc392425569 h 30طول ریشه PAGEREF _Toc392425573 h 32تعداد کورم PAGEREF _Toc392425577 h 33تعداد برگ PAGEREF _Toc392425581 h 35تعداد ریشه PAGEREF _Toc392425585 h 37وزن تر PAGEREF _Toc392425588 h 38وزن خشک گیاه PAGEREF _Toc392425591 h 39آزمایش دوم PAGEREF _Toc392425594 h 40طول گیاه PAGEREF _Toc392425595 h 40طول ریشه PAGEREF _Toc392425599 h 42تعداد کورم PAGEREF _Toc392425603 h 44تعداد برگ PAGEREF _Toc392425607 h 46تعداد ریشه PAGEREF _Toc392425611 h 48وزن تر گیاه PAGEREF _Toc392425614 h 49وزن خشک گیاه PAGEREF _Toc392425618 h 51فصل پنجم PAGEREF _Toc392425621 h 53نتیجه گیری کلی PAGEREF _Toc392425622 h 53منابع PAGEREF _Toc392425623 h 55فهرست جداول
جدول4-1- جدول مقایسه میانگین اثر تیمار نانو کود بر طول گیاه PAGEREF _Toc392425179 h 31جدول 4-2- جدول تجزيه واريانس اثر تیمار نانو کود بر طول گیاه PAGEREF _Toc392425180 h 31جدول4-3- جدول مقایسه میانگین اثر تیمار نانو کود بر طول ریشه PAGEREF _Toc392425183 h 32جدول 4-4- جدول تجزيه واريانس اثر تیمار نانو کود بر طول ریشه PAGEREF _Toc392425184 h 33جدول4-5- جدول مقایسه میانگین اثر تیمار نانو کود بر تعداد کورم PAGEREF _Toc392425187 h 34جدول 4-6- جدول تجزيه واريانس اثر تیمار نانو کود بر تعداد کورم PAGEREF _Toc392425188 h 34جدول4-7- جدول مقایسه میانگین اثر تیمار نانو کود بر تعداد برگ PAGEREF _Toc392425191 h 36جدول 4-8- جدول تجزيه واريانس اثر تیمار نانو کود بر تعداد برگ PAGEREF _Toc392425192 h 36جدول4-9- جدول مقایسه میانگین اثر تیمار نانو کود بر تعداد ریشه PAGEREF _Toc392425195 h 37جدول 4-10- جدول تجزيه واريانس اثر تیمار نانو کود بر تعداد ریشه PAGEREF _Toc392425196 h 37جدول4-11- جدول مقایسه میانگین اثر تیمار نانو کود بر وزن تر PAGEREF _Toc392425198 h 38جدول 4-12- جدول تجزيه واريانس اثر تیمار نانو کود بر وزن تر PAGEREF _Toc392425199 h 39جدول4-13- جدول مقایسه میانگین اثر تیمار نانو کود بر وزن خشک PAGEREF _Toc392425201 h 40جدول 4-14- جدول تجزيه واريانس اثر تیمار نانو کود بر وزن خشک PAGEREF _Toc392425202 h 40جدول4-15- جدول مقایسه میانگین اثر تنظیم کننده‌های رشد بر طول گیاه PAGEREF _Toc392425205 h 41جدول 4-16- جدول تجزيه واريانس اثر تنظیم کننده‌های رشد بر طول گیاه PAGEREF _Toc392425206 h 42جدول4-17- جدول مقایسه میانگین اثر تنظیم کننده‌های رشد بر طول ریشه PAGEREF _Toc392425209 h 43جدول 4-18- جدول تجزيه واريانس اثر تنظیم کننده‌های رشد بر طول ریشه PAGEREF _Toc392425210 h 44جدول4-19- جدول مقایسه میانگین اثر تنظیم کننده‌های رشد بر تعداد کورم PAGEREF _Toc392425213 h 45جدول 4-20- جدول تجزيه واريانس اثر تنظیم کننده‌های رشد بر تعداد کورم PAGEREF _Toc392425214 h 46جدول4-21- جدول مقایسه میانگین اثر تنظیم کننده‌های رشد بر تعداد برگ PAGEREF _Toc392425217 h 47جدول 4-22- جدول تجزيه واريانس اثر تنظیم کننده‌های رشد بر تعداد برگ PAGEREF _Toc392425218 h 47جدول4-23- جدول مقایسه میانگین اثر تنظیم کننده‌های رشد بر تعداد ریشه PAGEREF _Toc392425221 h 49جدول 4-24- جدول تجزيه واريانس اثر تنظیم کننده‌های رشد بر تعداد ریشه PAGEREF _Toc392425222 h 49جدول4-25- جدول مقایسه میانگین اثر تنظیم کننده‌های رشد بر وزن تر PAGEREF _Toc392425224 h 51جدول 4-26- جدول تجزيه واريانس اثر تنظیم کننده‌های رشد بر وزن تر PAGEREF _Toc392425225 h 51جدول4-27- جدول مقایسه میانگین اثر تنظیم کننده‌های رشد بر وزن خشک PAGEREF _Toc392425228 h 52فهرست نمودار
نمودار4-1- اثر نانوکود بر روی طول گیاه PAGEREF _Toc392420725 h 33 نمودار 4-2- اثر نانوکود بر روی طول ریشه PAGEREF _Toc392420727 h 34 نمودار 4-3- اثر نانوکود بر روی تعداد کورم PAGEREF _Toc392420729 h 35 نمودار 4-4- اثر نانوکود بر روی تعداد برگ PAGEREF _Toc392420731 h 36 نمودار 4-5- اثر تنظیم کننده‌های رشد بر روی طول گیاه PAGEREF _Toc392420737 h 40 نمودار 4-6- اثر تنظیم کننده‌های رشد بر روی طول ریشه PAGEREF _Toc392420739 h 41 نمودار 4-7- اثر تنظیم کننده‌های رشد بر روی تعداد کورم PAGEREF _Toc392420741 h 42 نمودار 4-8- اثر تنظیم کننده‌های رشد بر روی تعداد برگ PAGEREF _Toc392420743 h 44 نمودار 4-9- اثر تنظیم کننده‌های رشد بر روی وزن تر PAGEREF _Toc392420746 h 46فهرست تصاویر
شکل3-1- ضدعفونی وسایل آزمایشگاهی و محیط کشت در اتوکلاو PAGEREF _Toc392425558 h 25شکل3-2- آماده سازی هود لامینارفلو برای کشت PAGEREF _Toc392425560 h 25شکل3-3- تهیه محیط کشت برای ارکید PAGEREF _Toc392425560 h 29چکیده
این مطالعه بر پایه دو آزمایش طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی بر روی ارکید Orchis catasetum که یک گونه در حال انقراض است انجام شد که آزمایش اول با 1 فاکتور نانو ذرات آهن با 4 سطح (0، 34/0، 69/0و 139/0میلی گرم بر لیتر) در 4 تیمار و 5 تکرار و 20 پلات آزمایشی و آزمایش دوم با 1 فاکتور مخلوطی از دو هورمون نفتالین استیک اسید و بنزیل آدنین با 4 سطح (5/0، 1 و2 میلی گرم بر لیتر) در 4 تیمار و 5 تکرار و 20 پلت آزمایشی انجام شد که در این آزمایش از محیط موراشیک و اسگوک به روش آبگونه استفاده شد و لازم به ذکر است که هر پلات آزمایشی شامل 4 کورم گیاه Orchids catasetum بوده که در داخل شیشه مربا قرار دادیم.
نتایج نشان داد که اثر سطوح مختلف نانو ذرات آهن بر روی صفات طول گیاه، طول ریشه، تعداد کورم و تعداد برگ در ارکیدOrchis catasetum معنیدار شد ولی بر روی بقیه صفات غیرمعنیدار بود. در حالی که اثر تنظیم کننده‌های رشد گیاهی بر روی صفات طول گیاه، طول ریشه، تعداد کورم، تعداد برگ و وزن تر معنیدار شد ولی بر روی بقیه صفات غیرمعنیدار بود.
کلمات کلیدی: Orchis catasetum ، تنظیم کننده‌های رشد گیاهی، محیط MS ، نانو کود آهن
فصل اول
مقدمه
انسان فطرتاً زیباییخواه است. دنیای پرزرق و برق امروز رقیب قدرتمندی برای گلهای طبیعی معرفی ننموده و هنوز هم انواع گل‌ها بسته به سلیقه مردم جوامع مختلف مورد توجه و علاقه انسانها هستند. بعضی گلها دارای محبوبیت جهانی هستند و روزانه میلیونها شاخه از آن‌ها تولید و مورد استفاده قرار می‌گیرند مثال شاخص این دسته از گلها دو خانواده بزرگ گل رز و گل اركیده هستند.
گلهای خانواده اركیده به دلیل تنوع بی نظیرشان در شكل، اندازه، رنگ و خصوصیات منحصر به فردی كه دارند مورد علاقه دوستداران گل قرار دارند. در سالهای 551-479 كنفسیوس در نوشتارهای خود به اركیده اشاره كرده است. او در مورد عطر اركیدهها در منزل و استفاده تزئینی چینیها از این گل سخن به میان آورده است. یونانیها و رمیها به اركیدها بیشتر از دید طبی می‌نگریستند. از سالهای 1370 به بعد به تدریج اركیدهها به صورت امروزی مورد ارزیابی قرار گرفتند. در دهههای اول 1700 مبلغان مذهبی و دریانوردان اركیدها را از نقاط مختلف دنیا به انگلستان آوردند و تولید گل بریده اركیده از سال 1913 در سنگاپور آغاز شد و در حال حاضر تولید و عرضه این گل به صورت انبوه در تمام دنیا انجام می‌پذیرد.
اطلاعات گیاه شناسی
Gynandrales خانواده اركیده، از راسته Orchidaceae بزرگ‌ترین خانواده نهاندانگان به شمار می‌رود كه دارای بیش از 750 جنس و 1750 گونه می‌باشد و از جوانترین خانواده‌های گیاهی محسوب می‌شود.
این خانواده به 5 زیر تیره تقسیم می‌شود:
cypripedioideaeneotioideae
epidendoideae
vandoideae
orchidoideae
گیاهان این خانواده تك لپه، علفی و پایا هستند كه به صورت انگل، ساپروفیت و خاكزی مشاهده می‌شوند. گلآذین به صورت خوشه یا سنبله و گل‌ها نامنظم هستند. هر گل شامل سه گلبرگ و سه كاسبرگ است كه گلبرگ خلفی بزرگ‌تر شده و لابل را بوجود می‌آورد. در هر گل یك یا بندرت دو عدد پرچم زایا وجود دارد كه در مقابل لابل قرار گرفته و پرچم‌های دیگر به صورت نازا یا استامینود درآمده و شامل دو كیسه متورم بنام bursicula است كه به لبه میانی كلاله متصل می‌گردد.
تخمدان تحتانی، یك خانهای و تمكن كناری است كه نسبت به محور گلآذین كاملا به طور وارونه قرار می‌گیرد. خامه متصل به پرچم‌ها بوده و ستونی بنام gynandrune به وجود می‌آورد كه منتهی به كلاله سه لبه می‌شود كه دو لب كناری قابلیت پذیرش دانه گرده را دارد. لب میانی قطعه نازایی بنام روستلوم rustellum را بوجود می‌آورد.
میوه كپسول در مجاورت محل جفت باز می‌شود. دانه‌ها بسیار ریز و شامل یك جنین مقدماتی هستند كه در خارج از آلبومن قرار می‌گیرد. جنین مذبور برای رشد احتیاج به همیاری برخی از قارچ‌های خاكزی دارد كه تشكیل میكوریز می‌دهند. اركیدها خصوصیات منحصر به فردی دارند كه باعث تمایز آن‌ها از دیگر خانواده‌ها و قرار گرفتنشان در یك خانواده می‌شود. گلهایzygomorphic نوعی خاص از گلهای نامنظم به شمار می‌روند كه از نوعی تقارن محوری برخوردارند.
گرده
گرده گلهای اركیده به کیسه‌های مخصوصی بنام pollinia چسبیده است. كه حشرات گرده افشان بعداً آن‌ها را پس از گرده افشانی جدا می‌کنند كه یكی از وجوه مشخصه شناسایی گل تعداد این کیسه‌ها می‌باشد.
اندام‌های تولید مثلی
اندام‌های تولید مثل این گل هر دو در ستونی متحد بنام gynandrune قرار دارند. این ستون حاوی یك بساک بارور در قسمت بالایی ستون و سطح مادگی در سطح زیرین ستون می‌باشد.
شاخكrostellum
در سطح زیرین ستون بین بساک پرچم و كلاله وجود دارد. این شاخك دو نقش منحصر بفرد را ایفا می‌کند اول اینكه چون سد و مانعی بین اندام زایای نر و ماده قرار گرفته بنابراین مانع خودباروری است. دوم شاخك غدهای است كه تولید مادهای چسبنده می‌کند كه حشرات را به سطح این اندام‌ها جلب می‌نماید و به نحوی عمل می‌کند كه موقعی كه حشره می‌خواهد از گرده استفاده كند این ماده به پشتش می‌چسبد.
بذرها
اركیدها تعداد بسیار زیادی بذر تولید می‌کنند كه بذر آن‌ها فاقد هرگونه اندوسپرم می‌باشند. از این رو در طبیعت برای سبز شدن اركیدها به صورت انگلی، خاكزی یا terrestrial و اكثر اركیدهایی كه در مناطق حاره می‌رویند از نوع اركیدهای مستقل دارزی یا كودرست یاepiphyte هستند. اركیدها دارای دو نوع رشد هستند.

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *