تأثیر میکوریزا و اسید هیومیک بر روی برخی خصوصیات گیاه دارویی مرزه در سطوح مختلف کود اوره

دانشکده کشاورزی
گروه زراعت
عنوان پایان نامه ارشد
تأثیر میکوریزا و اسید هیومیک بر روی برخی خصوصیات گیاه دارویی مرزه در سطوح مختلف کود اوره
دانشجو
مهری گلشن
اساتید راهنما:
دکتر محمد رضا عامریان
دکتر حمید رضا اصغری
اساتید مشاور
مهندس مهدی رحیمی
دکتر فرزانه بهادری
پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد
تیر ماه 1393
با یک عصای چوبی هم می توان دوید،
گر بالهای تفکر ما بازتر شود،
گر آن درخت سیب خیالات ما بین زمین و آسمان خدا بارور شود …
به نام پروردگار هستی بخش آغاز و با نام او این دست نوشته حقیر را تقدیم می کنم:
تقدیم به همراهان همیشگی ام
پدرم و مادرم
ثشکر و قددرانی
سپاس بی کران پروردگار یکتا را که هستی مان بخشید و به طریق علم و دانش رهنمونمان شد و به همنشینی رهروان علم و دانش مفتخرمان نمود و خوشه چینی از علم و معرفت را روزیمان ساخت.
با سپاس ازسه وجود مقدس:
آنان که ناتوان شدند تا ما به توانايي برسيم…
موهايشان سپيد شد تا ماروسفيد شويم…
و عاشقانه سوختند تا گرمابخش وجود ما و روشنگر راهمان باشند
پدرم ، مادرم و استادانم…
چکیده
هدف اصلی کشاورزی پایدار کاهش نهادههای مصرفی، افزایش چرخه داخلی عناصر غذایی خاک از طریق کاهش خاک ورزی و استفاده از کودهای زیستی بجای کودهای شیمیایی در جهت افزایش عملکرد محصولات کشاورزی است. مواد شیمیایی نقش مهمی در افزایش محصولات کشاورزی دارد اما سبب به خطر افتادن سلامت ومحیط زیست می شود. به همین دلیل به کارگیری اصول اکولوژیک در تولید غذا جایگزین مواد شیمیایی در کشاورزی پایدار شده است، از اینرو به منظور بررسی تأثیر میکوریزا و اسید هیومیک بر روی برخی خصوصیات گیاه دارویی مرزه در سطوح مختلف کود اوره در سال زراعی 92 ـ 91 در محل گلخانه تحقیقاتی مرکز آموزش علمی و کاربردی جهاد کشاورزی شهرستان سمنان آزمایشی بصورت فاکتوریل و در قالب پایه طرح بلوکهای کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. فاکتور کودی شامل : کود اوره در سه سطح: 0 ، 125 و 175 کیلوگرم در هکتار و میکوریزا در سه سطح: عدم کاربرد، گونه Glomus mosseae و گونه Glomus intera–ices و اسید هیومیک در دو سطح عدم کاربرد وکاربرد2 کیلوگرم در هکتار بودند. نتایج نشان داد مصرف کود شیمیایی اوره باعث افزایش صفاتی مانند عملکرد تر و خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه، ارتفاع، سطح برگ، عملکرد اسانس، رنگدانههای فتوسنتزی شد. همچنین تلقیح میکوریزا نیز اثر معنیداری بروزن خشک ریشه، عملکرد اسانس، رنگریزهای فتوسنتزی و کلونیزاسیون ریشه داشت. کاربرد اسید هیومیک اثر معنی داری بر عملکرد و بازده اسانس نداشت ولی باعث افزایش وزن خشک ریشه رنگریزهای فتوسنتزی و غلظت NPK گیاه شد و نتایج نشان داد در کاربرد تلفیقی کودها، کاربرد مقادیر مختلف کود اوره و گونهی intera–ices بیشترین اثر را بر صفات اندازه گیری داشت. به نظر می رسد تلفیق مقادیر مختلف کود اوره و میکوریزا گونه intera–ices با تأثیر بر برخی از خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک باعث بهبود شرایط رشد گیاه مرزه شد.
کلمات کلیدی: مرزه، میکوریزا،رنگریزهای فتوسنتزی ، اسانس، اسید هیومیک
مقالات چاپ شده از این پایاننامه عبارتند از:
– ارزیابی اثر اسید هیومیک و میکوریزا گونه G.intra–ices بر تعدادی از خصوصیات گیاه دارویی مرزه (Satureja hortensis) سیزدهمین کنگره علوم خاک ایران.8 الی 10 بهمن 92 در دانشگاه شهید چمران اهواز
– ارزیابی اثر میکوریزا G.mosseae و نیتروژن بر روی برخی خصوصیات کی و کیفی مرزه (Satureja hortensis) . سیزدهمین کنگره علوم خاک ایران.8 الی 10 بهمن 92 در دانشگاه شهید چمران اهواز
ـ بررسی برخی صفات کمی گیاه دارویی مرزه (satureja hortensis) در واکنش به مقادیر مختلف کود نیتروژن و اسید هیومیک. سیزدهمین کنگره علوم خاک ایران.8 الی 10 بهمن 92 در دانشگاه شهید چمران اهواز
ـ بررسی برخی صفات مورفولوژیک گیاه دارویی مرزه (satureja hortensis) در پاسخ به کودهای آلی و بیولوژیک . سیزدهمین کنگره علوم خاک ایران.8 الی 10 بهمن 92 در دانشگاه شهید چمران اهواز
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: مقدمه و کلیات 1- 1- مقدمه 2
1- 2- مبدأ وتاریخچه کشت مرزه 7
1- 3- گیاه شناسی مرزه 7
1- 4- خصوصیات زراعی و فیزیولوژیک مرزه 9
1- 5- اهمیت اقتصادی مرزه در زندگی بشر 9
1- 6- گونههای مرزه 10
1- 7- ترکبات شیمیایی 11
1- 8- قارچ میکوریزا 11
1- 9- میکوریزا و اثرات تغذیهای در گیاه میزبان 12
1- 10- نقش میکوریزا در بهبود جذب آب 13
1- 11- میکوریزا و اختصاص مواد فتوسنتزی 13
1- 12- میکوریزا و واکنشهای مرفوفیزیولوژیکی 14
1- 13- جنبههای زیست شناختی میکوریزا 14
1- 14- اسید هیومیک 16
1- 15- جایگاه هیومیک اسید در دنیا 18
1- 16 دوام اثر زیاد کودهای هیومیکی در خاک 19
1- 17-نیتروژن 20
1- 17-1- اهمیت و نقش نیتروژن در گیاهان 20
1- 17-2- فرمهای قابل استفاده نیتروژن 21
1- 17-3- منابع تأمین نیتروژن مورد نیاز گیاه 21
1- 17-3-1- منابع طبیعی وآلی نیتروژن 22
1- 17-3-2- کودهای شیمیایی نیتروژن 22
1- 17-3-2-1- کود اوره. 22
1- 17-4-مضرات و زیانهای مصرف کودهای شیمیایی (نیتروژنه) 23
فصل دوم: بررسی منابع 2- 1- عوامل محیطی مؤثر بر رشد و استقرار مرزه 26
2- 2- مواد و عناصر غذایی مورد نیاز مرزه 26
2- 3- تأثیر همزیستی میکوریزا بر رشد گیاهان دارویی 26
2- 4- تأثیر میکوریزا بر خصوصیات فیزیولوژیکی گیاهان 30
2- 4- 1- تأثیر میکوریزا بر جذب عناصر غذایی 31
2- 4- 2- تأثیر میکوریزا بر جذب فسفر توسط گیاهان میزبان 31
2- 4- 3- اثرکودهای معدنی و آلی روی میکوریزا 32
2- 5- تأثیر اسید هیومیک بر خصوصیات رشدی گیاهان 33
2- 5- 1- عملکرد و اجزای عملکرد 33
2- 5- 2- افزایش وزن تر و خشک ساقه و ریشه 34
2- 5- 3- افزایش رشد ریشه و ساقه 34
2- 5- 4- افزایش سطح برگ و فاکتورهای رشدی 35
2- 6- تأثیر اسید هیومیک بر خصوصیات فیزیولوژیک گیاهان 36
2- 6- 1- میزان فتوسنتز 36
2- 6- 2- محتوی کلروفیل 36
2- 6- 3- ایجاد توازن در عناصر غذایی 37
2- 6- 4- تعدیل pH 38
2- 6- 5- مقاومت گیاهان نسبت به خشکی با افزایش کارایی مصرف آب 38
2- 6- 6- حفظ و رطوبت خاک 39
2- 7- تأثیر اسیدهیومیک بر جمعیت میکرواورگانیسمهای خاک 39
2- 8- تأثیر کاربرد نیتروژن بر گیاه 40
2- 8 – 1- تأثیر نیتروژن بر خصوصیات رشدی گیاه میزبان 40
2- 8- 2- تأثیر نیتروژن بر خصوصیات فیزیولوژیک گیاه 43
2- 8- 2- 1- تأثیر نیتروژن بر میزان فتوسنتز و محتوی کلروفیل 43
2- 8- 2- 2- تأثیر نیتروژن بر اسانس و عملکرد اسانس 43
2- 8- 2- 3- تأثیر نیتروژن در تلفیق با میکوریزا بر عملکرد و اجزای عملکرد
گیاه 44
فصل سوم:مواد و روشها 3- 1- زمان و محل آزمایش 48
3- 2- موقعیت جغرافیایی شهرتان سمنان 48
3- 3- شرایط آب و هوایی محل اجرای آزمایش 48
3- 4- عملیات اجرایی 48
3- 4- 1- نوع و قالب طرح آزمایشی 48
3- 4- 2- مشخصات کرتها 49
3- 4- 3- عملیات آمادهسازی زمین و اعمال تیمارها 49
3- 4- 4- کاشت بذر مرزه 51
3- 4- 5- عملیات داشت 51
3- 4- 6- نمونهبرداری و اندازهگیریها 51
3- 4- 7- برداشت نهایی 52
3- 5- صفات زراعی و مرفولوژیک 52
3- 5- 1- اندازهگیری سطح برگ گیاهان 52
3- 5- 2-طول ریشه 52
3- 5- 3-ارتفاع بوته 52
3- 6- صفات فیزیولوژیک 52
3- 6- 1- استخراج اسانس 52
3- 6- 2- اندازهگیری ازت به روش تیتراسیون بعد از تقطیر (کجلدال) 53
3- 7- 3- اندازهگیری پتاسیم به روش نشر شعلهای 54
3- 8- 4- اندازهگیری فسفر به روش کالریمتری (رنگ زرد، مولیبدات، وانادات 55
3- 9- 5- اندازهگیری رنگیزههای گیاهی 55
3- 9- 6- تعیین درصد کلونیزاسیون ریشهها 56
3- 7- تجزیه و تحلیل آماری داده ها 56
فصل چهارم: نتایج و بحث 4- 1- صفات رویشی 60
4- 1- 1- وزن تر اندام هوایی 60
4- 1- 2- وزن خشک اندام هوایی 61
4- 1- 3- وزن خشک ریشه (تک بوته) 62
4- 1- 4- ارتفاع بوته 66
4- 1- 5- سطح برگ 68
4- 2- صفات فیزیولوژیک 71
4- 2- 1- درصد اسانس 71
4- 2- 2- عملکرد اسانس 72
4- 2- 3-رنگیزههای فتوسنتزی 77
4- 2- 3- 1-کلروفیل a 77
4- 2- 3- 2- کلروفیل b 81
4- 2- 3- 3-کلروفیل کل 83
4- 2- 3- 4- کارتنوئید 86
4- 2- 4- کلونیزاسیون میکوریزایی 87
4- 2- 5- نیتروژن گیاه 89
4- 2- 6- فسفر گیاه 91
4- 2- 7- پتاسیم گیاه 95
نتیجهگیری 99
پیشنهادات 100
منابع 101
پیوست 129
فهرست شکلها
عنوان صفحه
4-1- اثر سطوح مختلف کود اوره بر وزن تر اندام هوایی مرزه 61
4-2- اثرسطوح مختلف کود اوره بر وزن خشک اندام هوایی مرزه 62
4-3- اثر متقابل سطوح مختلف کود اوره و میکوریزا بر وزن خشک ریشه (تک بوته) مرزه 63
4-4- اثر متقابل سطوح مختلف کود اوره و اسید هیومیک بر وزن خشک ریشه( تک بوته) مرزه 64
4-5- اثر متقابل سطوح مختلف قارچ میکوریزا و اسید هیومیک بر وزن خشک ریشه( تک بوته) مرزه 65
4-6- اثر متقابل کود اوره و قارچ میکوریزا بر ارتفاع بوته مرزه 68
4-7- اثر متقابل سطوح مختلف کود اوره و قارچ مایکوریزا بر سطح برگ مرزه 69
4-8- اثر متقابل سطوح مختلف قارچ میکوریزا و اسید هیومیک بر سطح برگ مرزه 70
4-9- اثر سطوح اسید هیومیک بر درصد اسانس 72
4-10- اثر متقابل قارچ میکوریزا و کود اوره بر عملکرد اسانس مرزه 75
4-11- اثر متقابل کود اوره و اسید هیومیک بر عملکرد اسانس مرزه 77
4-12- اثر متقابل قارچ میکوریزا و کود اوره بر کلروفیل a برگ مرزه 79
4- 13- اثر متقابل کود اوره و اسید هیومیک بر کلروفیلa برگ مرزه 80
4-14- اثر متقابل قارچ میکوریزا و اسید هیومیک بر کلروزفیل a برگ مرزه 81
4-15- اثر متقابل کود اوره و اسید هیومیک بر کلروفیل b برگ مرزه 82
4-16- اثر متقابل قارچ میکوریزا و اسید هیومیک بر کلروفیل b برگ مرزه 83
4-17- اثر متقابل قارچ میکوریزا و کود اوره بر کلروفیل کل برگ مرزه 84
4-18- اثر متقابل کود اوره و اسید هیومیک بر کلروفیل کل برگ مرزه 85
4-19- اثر متقابل کود اوره و اسید هیومیک بر کارتنوئید برگ مرزه 86
4-20- اثر متقابل قارچ میکوریزا و اسید هیومیک بر کارتنوئید برگ مرزه 87
4-21- اثر متقابل کود اوره و اسید هیومیک بر غلظت نیتروژن اندام هوایی نیتروژن 91
4-22- اثر متقابل کود اوره و قارچ میکوریزا بر فسفر اندام هوایی گیاه مرزه 92
4-23- اثر متقابل کود اوره و اسید هیومیک بر فسفر اندام هوایی گیاه مرزه 94
4-24- اثر متقابل کود اوره و قارچ میکوریزا بر غلظت پتاسیم اندام هوایی مرزه 97
4- 25- اثر متقابل کود اوره و اسید هیومیک بر غلظت پتاسیم اندام هوایی مرزه 98
فهرست جداول
جدول صفحه
3-1- نتایج تجزیه آنالیز کود اسید هیومیک 50
3-2- نتایج تجزیه فیزیکی و شیمیایی خاک آزمایش 50
4-1- مقایسه میانگین اثرات متقابل سطوح کود اوره، اسید هیومیک و قارچ میکوریزا بر وزن خشک ریشه تک بوته گیاه مرزه (گرم بر متر مربع) 66
4-2- مقایسه میانگین اثرات متقابل سطوح کود اوره، اسید هیومیک و قارچ میکوریزا
بر سطح برگ گیاه مرزه 71
4-3- مقایسه میانگین اثرات متقابل سطوح کود اوره، اسید هیومیک و قارچ مایکوریزا
بر درصد کلونیزاسیون 89
4-4- مقایسه میانگین اثرات متقابل سطوح کود اوره، اسید هیومیک و قارچ میکوریزا
بر درصد فسفر اندام هوایی مرزه 95
4-5- مقایسه میانگین اثرات متقابل سطوح کود اوره، اسید هیومیک و قارچ میکوریزا
بر درصد پتاسیم اندام هوایی مرزه 98
فهرست جدولهای پیوست
پیوست 1- میانگین مربعات عملکرد تر و خشک اندام هوایی و وزن خشک ریشه(تک بوته)،
تحت تأثیر تیمارهای مختلف نیتروژن، قارچ میکوریزا و اسید هیومیک 130
پیوست 2- میانگین مربعات ارتفاع بوته و سطح برگ تحت تأثیر تیمارهای مختلف
نیتروژن، قارچ میکوریزا و اسید هیومیک 131
پیوست 3ـ میانگین مربعات عملکرد و درصد اسانس تحت تأثیر تیمارهای مختلف
نیتروژن، قارچ میکوریزا و اسید هیومیک 132
پیوست 4 ـ میانگین مربعات کلروفیل a، b و کلروفیل کل و کارتنوئید تحت تأثیر
تیمارهای مختلف نیتروژن، قارچ میکوریزا و اسید هیومیک 133
پیوست 5 ـ میانگین مربعات درصد همزیستی تحت تأثیر تیمارهای مختلف نیتروژن
قارچ میکوریزا و اسید هیومیک 134
پیوست 6 ـ میانگین مربعات غلطت نیتروژن، فسفر و پتاسیم اندام هوایی گیاه تحت
تأثیر تیمارهای مختلف نیتروژن، قارچ میکوریزا و اسید هیومیک 135

.
فصل اول
مقدمه و کلیات
1-1- مقدمه:
با آن كه امروزه درمان بيماريها بيشتر از طريق مصرف داروهايي صورت مي گيرد كه منشأ صنعتي دارند و اختصاصاً در آزمايشگاه ها تهيه مي شوند ولي مصرف بعضي از آنها زيان هايي به بدن مي رساند و عوارض جانبي بسياري از آنها ثابت شده است. در اوايل قرن حاضر پيشرفت علم شيمي و كشف سيستم هاي پيچيده ي سنتز ارگانيك منجر به توسعه ي صنعت داروسازي و جايگزيني شيمي درماني شد. بدين طريق پزشكي مدرن توانست بسياري از بيماري ها غيرقابل علاج و غالباً مرگ آور را درمان

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *