تأثیر تداخل علف¬های¬هرز بر عملکرد و برخی خصوصیات مورفولوژیک ارقام باقلا Vicia faba L.

دانشکده‌ کشاورزی
گروه زراعت و اصلاح نباتات
پایان‌نامه‌ کارشناسی ارشد زراعت
عنوان
تأثیر تداخل علفهایهرز بر عملکرد و برخی خصوصیات مورفولوژیک ارقام باقلا Vicia faba L.
نگارش
زینب روئینتن
استادان راهنما
دکتر عطاءاله سیادت
دکتر عبدالرضا سیاهپوش
استادان مشاور
دکتر محمدرضا مرادیتلاوت
دکتر سید هاشم موسوی
بهمن 1393
نام خانوادگی دانشجو: روئینتن نام: زینب
مقطع تحصیلی: کارشناسی ارشد رشته و گرایش: مهندسی کشاورزی-زراعت
استادان راهنما: سید عطاء اله سیادت و عبدالرضا سیاهپوش تاریخ دفاع: بهمن ماه 1393
استادان مشاور: محمدرضا مرادیتلاوت و سید هاشم موسوی
تأثیر تداخل علفهایهرز بر عملکرد و برخی خصوصیات مورفولوژیک
ارقام باقلا(Vicia fabaL.)
چکیده
به منظور مطالعه اثر تداخل علفهایهرز بر عملکرد، اجزاء عملکرد و برخی خصوصیات مورفولوژیک ارقام باقلا آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب بلوکهای کامل تصادفی در چهار تکرار در سال زراعی 93-1392 در مزرعه گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان اجرا شد. در این آزمایش زمان حذف تداخل علفهایهرز شامل شاهد (عاری از علفهایهرز در تمام مراحل رشد)، حذف تداخل علفهایهرز درمرحله 4، 8، 12 برگی و تداخل کامل علفهایهرز تا پایان فصل زراعی بود. عامل رقم نیز شامل رقم سرازیری، توده محلی بهبهان و رقم شامی بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر زمان حذف تداخل علفهایهرز و رقم بر تعداد و مادهخشک علفهایهرز، تمام صفات مورفولوژیک، عملکرد و اجزاء عملکرد معنیدار بود. همچنین اثرمتقابل آنها بر صفات ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در مترمربع، شاخص سطح برگ در گلدهی، عملکرد اقتصادی، عملکرد بیولوژیک وشاخص برداشت معنیدار شد. عدموجین باعث کاهش 55/61 درصدی وزن صد دانه نسبت به تیمار وجین کامل شد. وجینکامل رقم سرازیری با میانگین 3/4473 کیلوگرم در هکتار بیشترین و عدموجین واریته با میانگین 3/1068 کیلوگرم در هکتار کمترین عملکرد دانه را تولید کرد. عملکرد دانه در عدموجین توده محلی بهبهان 11/76 درصد کمتر از وجینکامل رقم سرازیری شد.علفهایهرز عمده پیچکصحرایی، چچم، خردلوحشی، یولافایرانی، گلرنگوحشی، یونجهزرد و پنیرک بود. در پایان فصل رشد خردلوحشی بیشترین درصد مادهخشک را در بین علفهایهرز به خود اختصاص داد. قدرت رقابت ارقام با افزایش طول دوره تداخل علفهرز کاهش یافت. همه ارقام قدرت رقابت بیش از صفر داشتند و این به آن معناست که همه در رقابت موفقتر از علفهرز بودند اما توده محلی بهبهان 30 درصد قدرت رقابت کمتری نسبت به رقم سرازیری داشت. قدرت رقابت با تمامی صفات باقلا به جزارتفاع بوته همبستگی مثبت داشت. ارتفاع بوته، تعداد و مادهخشک علفهرز همبستگی منفی با قدرت رقابتی ارقام داشتند.
واژههای کلیدی: رقم، شاخص رقابتی، شاخص سطح برگ، عملکرد، مراحل رشد
فهرست مطالب
عنوان صفحه
TOC \o “1-3” \h \z \u فصل اول: مقدمه و اهداف11-1 مقدمه21-2 بیان مسئله31-3 اهداف تحقیق4فصل دوم: مروری بر پیشینه موضوع52-1 کلیات62-1-1 منشأ و تاریخچه باقلا62-1-2 وضع تولید در جهان و ایران62-1-3 گیاهشناسی باقلا72-1-4 سازگاری باقلا به شرایط محیطی72-2 علفهایهرز82-2-1 تعریف علفهرز82-2-2 تعریف رقابت و اندازهگیری میزان رقابت بین گیاه زراعی و علفهایهرز92-2-3 رقابت درونگونهای و برونگونهای علفهایهرز102-2-4 رقابت برای منابع رشد102-2-4-1 رقابت برای مواد غذایی102-2-4-2 رقابت برای آب112-2-4-3 رقابت برای نور112-2-4-4 رقابت برای فضا122-2-4-5 اهمیت حذف علفهایهرز122-3زمان وجین122-3-1 ارتفاع بوته122-3-2 تعداد شاخهفرعی132-3-3 تأثیر زمان وجین بر تعداد غلاف در بوته132-3-4 تأثیر زمان وجین بر تعداد دانه در غلاف142-3-5 تأثیر زمان وجین بر وزن صد دانه152-3-6 تأثیر زمان وجین بر شاخص برداشت گیاه زراعی152-3-7 تأثیر زمان وجین بر مادهخشک گیاه162-3-8 تأثیر زمان وجین بر عملکرد گیاه زراعی172-3-9 تأثیر زمان حذف تداخل علفهایهرز بر تراکم و وزن خشک علفهایهرز182-4 رقم202-4-1 تأثیر رقم در رقابت گیاه زراعی با علفهایهرز202-4-2 شاخصهای رقابت22فصل سوم: مواد و روشها233-1 مواد آزمایشی243-1-1 مختصات جغرافیایی محل آزمایش243-1-2 خصوصیات اقلیمی محل اجرای آزمایش243-1-3 خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه263-1-4 مشخصات اجرای آزمایش273-2 مراحل اجرای آزمایش283-2-1 عملیات زراعی283-2-2 عملیات داشت283-2-3 برداشت293-3 صفات اندازهگیری شده در گیاه زراعی293-3-1 ارتفاع بوته293-3-2 تعداد برگ293-3-3 شاخص سطح برگ303-3-4 تعداد دانه در مترمربع303-3-5 تعداد شاخههایفرعی در بوته303-3-6 تعداد غلاف در بوته303-3-7 تعداد دانه در غلاف313-3-8 وزن صد دانه313-3-9 عملکرد بیولوژیک313-3-10 عملکرد اقتصادی313-3-11 شاخص برداشت313-3-12 شاخص مقایسه قدرت ارقام نسبت به علفهایهرز323-4 صفات اندازهگیری شده در علفهایهرز333-4-1 شمارش تعداد علفهایهرز از هر گونه333-4-2 مادهخشک علفهایهرز333-5 روشهای تجزیه و تحلیل آماری33فصل چهارم: نتایج و بحث34مقدمه354-1 ویژگیهای مورد ارزیابی علفهایهرز354-1-1 ترکیب گونهای و تعداد علفهایهرز354-1-2 مادهخشک علفهایهرز434-2 خصوصیات مورفولوژیک474-2-1 ارتفاع باقلا474-2-2 تعداد شاخههایفرعی514-2-3 تعداد برگ بوته باقلا534-2-4 شاخص سطح برگ554-3 اجزاء عملکرد634-3-1 تعداد غلاف در بوته634-3-2 تعداد دانه در غلاف664-3-3 تعداد دانه در مترمربع684-3-4 وزن صد دانه704-3-5 عملکرد دانه724-3-6 عملکرد بیولوژیک764-3-7 شاخص برداشت784-3-8 شاخص رقابت ارقام باقلا80فصل پنجم: نتیجهگیری و پیشنهادها835-1 نتیجهگیری845-2 پیشنهادها85فهرست منابع86فهرست جدولها
عنوان صفحه
TOC \o “1-3” \h \z \u جدول 3-1 مشخصات هواشناسی منطقه ملاثانی در سال زراعی 93-1392 (ایستگاه هواشناسی دانشگاه رامین)25جدول 3-2 خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه آزمایشی در زمان شروع آزمایش (93-1392)26جدول 4-1 تجزیه واریانس خصوصیات علفهایهرز42جدول 4-2 مقایسه میانگین اثر اصلی تعداد علفهایهرز (بوته در مترمربع) در مرحله حذف علفهایهرز و رقم43جدول 4-3 مقایسه میانگین اثر اصلی مادهخشک علفهایهرز (گرم در مترمربع) در مرحله حذف علفهایهرز و رقم47جدول 4-4 تجزیه واریانس صفات مورفولوژیک49جدول 4-5 برشدهی اثر متقابل مرحله حذف علفهرز و رقم بر ارتفاع بوته50جدول 4-6 مقایسه میانگین اثر مرحله حذف علفهرز و رقم بر ارتفاع بوته (سانتیمتر)50جدول 4-7 برشدهی اثر متقابل مرحله حذف علفهرز و رقم بر تعداد شاخهفرعی52جدول 4-8 مقایسه میانگین اثر مرحله حذف علفهرز و رقم بر تعداد شاخهفرعی52جدول 4-9 مقایسه اثر اصلی مرحله حذف علفهرز و رقم بر تعداد برگ بوته54جدول 4-10 تجزیه واریانس شاخص سطح برگ59جدول 4-11 برشدهی اثر متقابل مرحله حذف علفهرز و رقم بر شاخص سطح برگ در مرحله گلدهی61جدول 4-12 مقایسه میانگین اثر مرحله حذف علفهرز و رقم بر شاخص سطح برگ در مرحله گلدهی61جدول 4-13 مقایسه میانگین اثر اصلی مرحله حذف علفهرز و رقم بر شاخص سطح برگ در مراحل مختلف63جدول 4-14 برشدهی اثر متقابل مرحله حذف علفهرز و رقم بر تعداد غلاف در بوته64جدول 4-15 مقایسه میانگین اثر مرحله حذف علفهرز و رقم بر تعداد غلاف در بوته64جدول 4-16 تجزیه واریانس اجزاء عملکرد65جدول 4-17 مقایسه میانگین اثرات اصلی اجزاء عملکرد68جدول 4-18 برشدهی اثر متقابل مرحله حذف علفهرز و رقم بر تعداد دانه در مترمربع69جدول 4-19 مقایسه میانگین اثر مرحله حذف علفهرز و رقم بر تعداد دانه در مترمربع69جدول 4-20 تجزیه واریانس عملکرد74جدول 4-21 برشدهی اثر متقابل مرحله حذف علفهرز و رقم بر عملکرد دانه75جدول 4-22 مقایسه میانگین اثر مرحله حذف علفهرز و رقم بر عملکرد دانه (کیلوگرم در هکتار)75جدول 4-23 برشدهی اثر متقابل مرحله حذف علفهرز و رقم بر عملکرد بیولوژیک77جدول 4-24 مقایسه میانگین اثر مرحله حذف علفهرز و رقم بر عملکرد بیولوژیک (کیلوگرم در هکتار)77جدول 4-25 برشدهی اثر متقابل مرحله حذف علفهرز و رقم بر شاخص برداشت79جدول 4-26 مقایسه میانگین اثر مرحله حذف علفهرز و رقم بر شاخص برداشت (درصد)79جدول 4-27 تجزیه واریانس شاخص رقابت ارقام81جدول 4-28 مقایسه میانگین اثرات اصلی شاخص رقابت81جدول 4-29 ضرایب همبستگی ساده بین صفات82
فهرست شکلها
عنوان صفحه
TOC \o “1-3” \h \z \u شکل 3-1 نقشه طرح به شیوه فاکتوریل در قالب بلوکهای کامل تصادفی27شکل 4-1 اثر زمان حذف بر تعداد علفهایهرز به تفکیک گونه40شکل 4-2 اثر زمان حذف بر درصد تعداد علفهایهرز به تفکیک گونه40شکل 4-3 اثر رقم بر تعداد علفهایهرز به تفکیک گونه41شکل 4-4 اثر رقم بر درصد تعداد علفهایهرز به تفکیک گونه42شکل 4-5 اثر زمان حذف بر مادهخشک علفهایهرز به تفکیک گونه44شکل 4-6 اثر زمان حذف بر درصد مادهخشک علفهایهرز به تفکیک گونه45شکل 4-7 اثر رقم بر مادهخشک علفهایهرز به تفکیک گونه46شکل 4-8 اثر رقم بر درصد مادهخشک علفهایهرز به تفکیک گونه47شکل 4-9 اثر زمان حذف علفهرز بر تعداد برگ بوته53شکل 4-10 اثر رقم بر تعداد برگ بوته باقلا54شکل 4-11 اثر زمان حذف علفهرز بر شاخص سطح برگ در مرحله 8 برگی58شکل 4-12 اثر زمان علفهرز بر شاخص سطح برگ در مرحله 12 برگی60شکل 4-13 اثر رقم بر شاخص سطح برگ در 12 برگی60شکل 4-14 اثر زمان حذف علفهرز بر شاخص سطح برگ در مرحله رسیدگی62شکل 4-15 اثر رقم بر شاخص سطح برگ در مرحله رسیدگی62شکل 4-16 اثر زمان حذف علفهرز بر تعداد دانه در غلاف67شکل 4-17 اثر رقم بر تعداد دانه در غلاف67شکل 4-18 اثر زمان حذف علفهرز بر وزن صد دانه71شکل 4-19 اثر رقم بر وزن صد دانه72شکل 4-20 اثر زمان حذف علفهرز بر قدرت رقابت80شکل 4-21 اثر رقم بر قدرت رقابت81
فهرست تصاویر
عنوان صفحه
TOC \o “1-3” \h \z \u تصویر 4-1 پیچکصحرایی36تصویر 4-2 چچم36تصویر 4-3 خردلوحشی36تصویر 4-4 یولافوحشی36تصویر 4-5 گلرنگوحشی37تصویر 4-6 یونجهزرد37تصویر 4-7 تیمار عدموجین تمامفصل37تصویر 4-8 پنیرک37
فصل اول
مقدمه و اهداف
مقدمه و اهداف
1-1 مقدمه
بقولات در سراسر دنیا کشت میشوند و گونههای زراعی آنها به شرایط آب و هوایی متفاوتی از معتدل تا گرمسیر و از مرطوب تا خشک سازگاری یافتهاند و بعد از غلات دومین منبع غذایی انسان و دام به شمار میآیند (عباسیان و همکاران، 1380). باقلا (vicia faba L.) نیز یکی از گیاهان مهم خانواده بقولات است که با توجه به درصد پروتئین بالا و قابلیت آن در تثبیت نیتروژن اتمسفر در خاک، از نظر اهمیت بعد از لوبیا، نخود فرنگی و نخود، در رتبه چهارم حبوبات قرار میگیرد (آننیموس، 2008).
از سوئی علفهایهرز یک فشار دائمی در تولید کشاورزی محسوب میشوند که در صورت عدم وجین از طریق رقابت با گیاه اصلی باعث کاهش کمیت و کیفیت محصول میشوند (کاورماسی و همکاران، 2010). در نظامهای زراعی رقابت بینگونهای ناشی از علفهایهرز، مهمترین عامل کاهش عملکرد است (بوند و گراندی، 2001).
1-2 بیان مسئله
پدیده رقابت بین گیاه زراعی و علفهایهرز در سیستمهای زراعی فرایند پیچیدهای است زیرا عوامل زیادی در ایجاد و فرایندهای آن دخالت دارند. آب، مواد غذایی و نور به عنوان سه عامل اصلی در ایجاد رقابت شناخته شدهاند. علفهایهرز با رقابت بر سر منابع (آب، مواد غذایی، نور و …) مانع از دسترسی مطلوب گیاه زراعی به این منابع شده و در نتیجه کاهش تولید و افزایش هزینه آن را باعث میشوند (خداکرمزاده و همکاران، 1377). یکی از روشهای کنترل علفهایهرز استفاده از ارقامی است که توانایی رقابت آنها با علفهایهرز بیشتر است. استفاده از این ارقام ضمن کاهش قدرت رقابت علفهایهرز مصرف علفکشها و هزینه کارگری را کاهش میدهد (کامراو همکاران، 2003). باقلا در رقابت با علفهایهرز ضعیف است لذا برای موفقیت در تولید باید با روشهای مکانیکی و شیمیایی با علفهایهرز آن مبارزه کرد (کوچکی و بنایاناول، 1383). باقلا از مراحل ابتدایی رشد تا گلدهی به رقابت با علفهایهرز حساس است (اگگنهاو و فسههایی، 2006). به طوری که در بررسی زمان حذف علفهایهرز روی عملکرد باقلا مشخص شد که حذف علفهایهرز از 25 تا 75 روز بعد از کاشت منجر به عملکردهای بالاتری نسبت به تیمارهای دارای علفهرز گردید (تاواها و تارک، 2001).
محمدی و همکاران (2004) در بررسی دوره بحرانی تداخل علفهرز با نخود نشان دادند که رابطه مستقیمی بین مادهخشک علفهرز و افت عملکرد وجود دارد. در این مطالعه متوسط کاهش بیوماس و عملکرد نخود در حضور علفهایهرز و در ارقام مختلف بین 75 تا 92 درصد بود. شناسایی و توسعه ارقام دارای قدرت رقابتی بالا امکان استفاده وسیعتر از چنین ارقامی را فراهم میآورد. ممکن است جلوگیری از رشد علفهرز به عنوان مطلوبترین صفت زراعی در نظر گرفته شود و چون این ویژگی میتواند جمعیت علفهایهرز را در آینده کنترل کند، بنابراین در برنامههای طولانی مدت مدیریت علفهایهرز کاربرد خواهد داشت (لمرل و همکاران، 2001).
1-3 اهداف تحقیق
1. بررسی اثر حذف تداخل علفهایهرز در مراحل مختلف رشد بر عملکرد، اجزاء عملکرد و برخی خصوصیات مورفولوژیک ارقام باقلا
2. تعیین رقم برتر باقلا که بیشترین عملکرد و قدرت رقابت با علفهایهرز را در شرایط آب و هوایی منطقه ملاثانی دارد.
فصل دوم
مروری بر پیشینه موضوع
کلیات و مروری بر پیشینه موضوع
2-1 کلیات
2-1-1 منشأ و تاریخچه باقلا
کشت باقلا از قدیم بیشتر به منظور خوراک انسان مورد توجه بشر بوده است. در تمام منطقه مدیترانه، اتیوپی و بخشی از آمریکای جنوبی باقلا کشت میشده و در بعضی نقاط آمریکا، اروپا و استرالیا توجه زیادی را به خود جلب کرده است منشأ این گیاه ناحیه مدیترآنهای جنوب غرب آسیا است (کوچکی و بنایاناول، 1383).
2-1-2 وضع تولید در جهان و ایران
باقلا به دو منظور اصلی کشت میگردد، یکی تغذیه انسان که به صورت سبز و خشک طبق سلیقه مردم مصرف میشود و دیگری صرف تغذیه دام میگردد. مقدار پروتئین موجود در باقلا به طور متوسط 4/23 درصد است که از اهمیت خاصی در تغذیه برخوردار است (کوچکی و بنایاناول، 1383). سطح زیر کشت باقلا در جهان 2057883 هکتار، میزان تولید آن 3398330 تن و میانگین عملکرد آن 1651 کیلوگرم در هکتار است (آننیموس، 2013).
2-1-3 گیاهشناسی باقلا
نام علمی باقلا (vicia faba L.) و از خانواده بقولات است. باقلا تنوع زیادی در شکل، اندازه و رنگ بذر دارد و با اسامی مختلفی مثل انواع بذر ریز، انواع بذر متوسط، انواع بذر درشت نامگذاری میشود (مجنونحسینی، 1383؛ ارسدلی و همکاران، 2008 و داک و همکاران، 2010). در زبان فارسی به این گیاه باقلا گویند و در انگلیسی اسامی زیادی به آن اطلاق شده است. در اروپا بذر متوسط را فیلدبین، انواع بذر درشت را بردبین و انواع بهاره-پاییزه بذر متوسط را نیز هورسبین نام نهادهاند (مجنونحسینی، 1383). باقلا گیاهی یکساله است که ساقه چهارگوش آن بیش از یک متر رشد میکند، ریشههای آن قوی و منشعب هستند و تا یک متر در خاک نفوذ میکنند (هاشم آبادی و صداقتحور، 1385). برگها مرکب و دارای 7-2 برگچه، اولین برگها فقط دو برگچه دارند اما در برگهای تشکیل شده بعدی 7 برگچه وجود دارد (ماتئوس و مارسلوس، 2003).
2-1-4 سازگاری باقلا به شرایط محیطی
دامنه سازگاری این گیاه بسیار وسیع است و از 9 درجه تا بیش از 40 درجه عرض شمالی و از نزدیک سطح دریا تا بیش از 2000 متر بالای سطح دریا گسترده شده است. بنابراین باقلا در معرض رژیمهای مختلف دما و فتوپریود قرار دارد. کشت زمستانه آن در مناطق نیمهگرمسیر با زمستان ملایم و در شرایط آب و هوایی گرمسیر تا ارتفاع بالاتر از 1200 متر از سطح دریا رایج است. در مناطق معتدله برای اجتناب از دوره یخبندان شدید به عنوان گیاه زراعی بهاره کشت میشود (مجنونحسینی، 1383). باقلا یکی از قدیمیترین گیاهان زراعی در ایران است. با وجود پتانسیل عملکرد بالا یکی از محدودیتهای بزرگ در تولید آن تغییرات فصل و همچنین مکآنها است که در میزان محصول آن موثر است به همین دلیل در هر منطقه ارقام بخصوصی سازگار شدهاند (کوچکی و بنایاناول، 1383). باقلا جزء گیاهان مقاوم به سرما و محصول فصل خنک است و تا 5- درجه سانتیگراد را تحمل میکند. گرما اختلالاتی را در این گیاه ایجاد میکند. رشد و نمو و تشکیل میوه در این گیاه منوط به دمای کم و رطوبت بالای محیط است. این گیاه نسبتا روز بلند است. در بعضی منابع حداقل دمای جوانهزنی 3-2 درجه سانتیگراد ذکر شده است (هاشمآبادی و صداقتحور، 1385). باقلا به تنش رطوبت حساس است و در شرایط کمبود رطوبت خاک، تثبیت نیتروژن کاهش یافته و عملکرد بذر با نقصان مواجه میگردد (کوچکی و بنایاناول، 1383). این گیاه در طول دوره رویش حدود 550 میلیمتر آب مصرف مینماید و در تمام خاکها قادر به رشد بوده ولی طالب خاکهای رسی، حاصلخیز و سنگین است (مجنونحسینی، 1383). ارقام متوسط دانه دارای وزن صد دآنهای حدود 5/140 گرم هستند که این ارقام عمدتا در مناطق نیمهگرمسیر کشت میشوند. ارقام دانهدرشت عمدتا در نواحی گرمسیری و نیمهگرمسیری کشت میشوند و دارای وزن صد دآنهای حدود 200 گرم هستند (کوچکی و بنایاناول، 1383).
2-2 علفهایهرز
2-2-1 تعریف علفهرز
نجفی (1386) به استناد زیرمن، علفهایهرز را گیاهانی عنوان کرد که دارای 4 خصوصیت زیر باشند:
– در زیستگاههای تخریب شده مستقر شوند.
– جزء گیاهان جامعه اصلی محیط مربوط نباشند.
– فراوانی زیادی داشته باشند.
– از نظر اقتصادی ارزش زیادی نداشته باشند.
زند و همکاران (1383) نیز به استناد آکوریچ علفهایهرز را گیاهانی میدانند که منشأ آنها در محیطهای طبیعی است و در حال حاضر در واکنش به فشارهای انسان با شرایط طبیعی، با گیاهان زراعی و فعالیتهای انسان در تداخل باشند. تمامی این تعاریف حاکی از آن است که علفهایهرز علاوه بر دارا بودن برخی صفات بیولوژیک مشترک، درجهای از نامطلوبی نسبی دارند.
2-2-2 تعریف رقابت و اندازهگیری میزان رقابت بین گیاه زراعی و علفهایهرز
طبق تعریف، وقوع رقابت مستلزم نیاز افراد به مخزن مشترکی از منابع مانند: نور، آب، مواد غذایی و فضا است که آن منابع نیز با محدودیت مواجه هستند (زند و همکاران، 1383). صفات متعددی نظیر ارتفاع گیاه، زیستتوده اولیه، پنجهدهی، سرعت رشد اولیه گیاه، سرعت رشد نسبی گیاه، شاخص سطح برگ عامل افزایش توانایی رقابت گیاهان زراعی معرفی شدهاند (جانیک و همکاران، 2001؛ مولر، 2001 و نی و همکاران، 2000). ویژگیهای مورفولوژیکی از قبیل ارتفاع و سطح برگ در افزایش توان رقابت بسیار مهم هستند (مرتنسون و همکاران، 2000). رادسوییچ (1997) گزارش کرد که تداخل گیاه زراعی و علفهایهرز میتواند به وسیله پارامترهای آنالیز رشد مورد بررسی قرار گیرد که شامل وزنخشک گیاه، سطح برگ و سرعت رشد نسبی هستند و بیشتر در اوایل شروع فصل رویش باعث قدرت رقابتی میشوند (میشرا و همکاران، 2006). کاهش تعداد غلاف در بوته، تعداد شاخههایجانبی، وزن صد دانه و شاخصبرداشت گیاه نیز در اثر رقابت با علفهایهرز توسط ساکسنا (1996) گزارش شده است.
2-2-3 رقابت درونگونهای و برونگونهای علفهایهرز
تداخل یا رقابت به عنوان یکی از مهمترین روابط موجود در اجتماع گیاهی، عبارت از فرایندی است که در آن دو گیاه یا دو جمعیت گیاهی بر یکدیگر اثرمتقابل منفی دارند. رقابت وضعیتی است که در آن هر یک از گیاهان در مورد برخی از عوامل مانند منبع بحرانی با یکدیگر رقابت مینمایند (دباغمحمدینسب و همکاران، 2004). رقابت میتواند به صورت رقابت در بین اندامهای یک گیاه، رقابت درونگونهای یا اثرمتقابل منفی در بین گیاهان یک گونه و رقابت برونگونهای به صورت تداخل در میان گونههای مختلف گیاهی اتفاق بیفتد. قدرت رقابتی اثری است که یک واحد بیوماس یا سایر ویژگیها از یک گونه بر گونه دیگر دارد (حبیبیسوادکوهی و همکاران، 2008). بوت و همکاران (2003) به نقل از گرایم، اظهار داشتند رقابت یک گونه توسط ظرفیت، سرعت جذب و بهرهبرداری از آن منابع تعیین میگردد.
2-2-4 رقابت برای منابع رشد
2-2-4-1 رقابت برای مواد غذایی
بیشتر گیاهان برای نیتروژن، فسفر و پتاسیم با یکدیگر رقابت میکنند. معمولا فسفر محدودترین عنصر در اکوسیستمهای آبی و نیتروژن محدودترین عنصر در اکوسیستمهای کشاورزی به شمار میرود (بوت و همکاران، 2003). ایوانز و همکاران (2003) عنوان کردند که مصرف کود نیتروژن باعث افزایش شاخص سطح برگ و مانع رشد علفهایهرز میگردد.
وروردیهای عناصر غذایی به خاک بسته به نوع عنصر، خاک و گیاه به اشکال مختلف است:
– عناصر محلول در خاک با رونشینی تعادلی (قابل برگشت) در سطح کلوئید خاک
– عناصر با رونشینی غیرقابل برگشت در سطح کلویید خاک
– در قالب مواد آلی غیر قابل تجزیه یا ذرات معدنی
– از طریق پیوندهای محکم شیمیایی با گیاه
علفهایهرز ممکن است که در پاسخ به تفاوتها در حاصلخیزی خاک با هم متفاوت باشند برخی از آنها در سطوح پایین مواد غذایی رشد بهتری دارند در حالی که انعطافپذیری ژنتیکی به آنها اجازه میدهد از طریق جذب لوکس از عناصر استفاده کنند مثل تاجخروس ریشهقرمز که 7 برابر لوبیا فسفر دارد (بوت و همکاران، 2003).
2-2-4-2 رقابت برای آب
ورود آب به درون سیستم اصولا یکطرفه و از بالا است اما در شرایطی ممکن است آب از طریق جریان در خاک یا به صورت عمودی از پایین به بالا وارد منطقه ریشه شود. رطوبت خاک میتواند به شدت حرکت و فراهمی عناصر را تحت تأثیر قرار دهد (کوچکی و همکاران، 1380). رقابت برای آب زمانی ایجاد میشود که مناطق ریشهای دو گیاه مجاور با هم آمیخته شود (کوچکی و همکاران، 1380). موفقیت رقابتی هر گونه مجاور بستگی به توزیع ریشه در پروفیل خاک، ظرفیت جذب آب توسط ریشه و کارایی مصرف آب دارد (زند و همکاران، 1383).
2-2-4-3 رقابت برای نور
خصوصیات ساختاری کانوپی که خود به عواملی نظیر شاخص سطح برگ، سرعت توسعه و دوام سطح برگ، توزیع فضایی و زمانی سطح برگ، زاویه برگها و همچنین خصوصیات مورفولوژیکی مانند ارتفاع، تعداد پنجه یا شاخههایجانبی و غیره بستگی دارد تعیینکننده قابلیت رقابت گونهها برای بهرهگیری بهتر از نور است (دائوگوویچ و همکاران، 1999). در بین عوامل اشاره شده دو فاکتور شاخص سطح برگ و مادهخشک گیاه از مهمترین عواملی هستند که در تعیین شاخصهای رشدی گیاه موثر هستند (دائوگوویچ و همکاران، 1999). ساختار کانوپی به ویژه ارتفاع و نحوه قرارگیری برگها و ارتفاعی که بیشترین سطح برگ در آن لایه تشکیل شده تعیینکننده اثر رقابت برای نور است (حسینی و همکاران، 1388). در این ارتباط زارعفیضآبادی و همکاران (1388) اظهار داشتند ارقامی که سایهانداز خود را سریع تکمیل نمایند به خوبی میتوانند علفهایهرز را تحت فشار قرار دهند. محمدی و همکاران (2004) اظهار داشتند بسته شدن کانوپی نخودایرانی استقرار و توان رقابتی علفهایهرزی را که بعد سبز میشوند کاهش میدهد.
2-2-4-4 رقابت برای فضا
یکی دیگر از منابعی که گیاهان برای آن رقابت میکنند فضا است. فضای در اختیار گرفته هر گیاه که با توجه به الگوی کشت و تراکم مشخص میشود بیان کننده قلمرو هر گیاه است. رقابت برای فضا در زیر خاک برای رطوبت و مواد غذایی و در روی خاک برای به دست آوردن نور توسط گیاهان انجام میشود (زند و همکاران، 1383). رقابت در زیر خاک معمولا بیشتر از رقابت بر روی خاک عملکرد را تحت تأثیر قرار میدهد البته به استثنای رقابت علفهرز و گیاه زراعی که در آن، رقابت اندام هوایی با شدت بیشتری انجام میشود (بوت و همکاران، 2003).
2-2-4-5 اهمیت حذف علفهایهرز
وجود علفهرز در جامعه گیاهی در کنار گیاه زراعی، باعث افزایش تراکم گیاهی میشود. یکی از عواملی که باعث محدودیت آب، مواد غذایی و نور میگردد وجود علفهایهرز در کنار گیاه زراعی است (چائیچی و احتشامی، 1380). در برخی پژوهشها مشخص شد وجین در ابتدای فصل رشد ضروری نیست زیرا رقابت زیادی بین گیاه زراعی و علفهرز در ابتدا وجود ندارد (فرایزن، 1979).
2-3زمان وجین
2-3-1 ارتفاع بوته
رقابت گیاه زراعی با علفهایهرز بر خصوصیات مورفولوژیکی و عملکرد گیاه زراعی تأثیرگذار است. احمدی و همکاران (1383) نشان دادند که در گیاه سویا ارتفاع بوته با افزایش مدت تداخل علفهایهرز کاهش یافت. به نظر این محققان بیشترین ارتفاع بوته در تیمار کنترل تمامفصل و کمترین ارتفاع بوته در تیمار تداخل تمامفصل به دست آمد. محمدی و همکاران (2004) در آزمایشی در رابطه با ارتفاع بوته نخود اظهار کردند با افزایش طول دوره تداخل علفهایهرز طول اندام هوایی کاهش مییابد به نحوی که در تیمار تداخل تمامفصل در مقایسه با تیمار کنترل کامل ارتفاع بوته نخود 41 درصد کاهش یافت. به نظر این محققان تداخل علفهایهرز تولید مادهخشک در اندام هوایی را کاهش میدهد. از طرفی سمائی و همکاران (1385) به نقل از صادقی و همکاران افزایش ارتفاع بوته سویا را در رقابت با علفهایهرز گزارش دادند. به علاوه این محققان به نقل از هادیزاده و رحیمیان نیز بیان کردند که رقابت علفهایهرز باعث افزایش ارتفاع بوته میشود.
2-3-2 تعداد شاخهفرعی
به نظر میرسد که کاهش تعداد شاخههایفرعی در گیاه لوبیا در اثر رقابت سوروف و تاجخروس از طریق کاهش تعداد غلاف منجر به کاهش عملکرد دانه شده و بخش عمده تلفات عملکرد اقتصادی و بیولوژیک مربوط به کاهش ساقههایفرعی است (ایزدیدربندی و همکاران، 1382). سمائی و همکاران (1385) به نقل از هادیزاده و رحیمیان علت تغییرات تعداد غلاف را از طریق تغییر در شاخهدهی یا ریزش گلها دانستهاند. کوکر و بالیان (1999) در نخود اعلام کردند تداخل علفهایهرز اساسا تعداد غلاف و تعداد شاخهفرعی در گیاه را کاهش میدهد. همچنین طولانیتر شدن تداخل علفهایهرز در گیاه نخود باعث کاهش تعداد شاخهجانبی میشود (محمدی و همکاران، 2004).
2-3-3 تأثیر زمان وجین بر تعداد غلاف در بوته
سمائی و همکاران (1385) به استناد هارپر اظهار کردند که در گیاه سویا مهمترین جزء عملکرد تعداد غلاف در بوته است که به شدت تحت تأثیر رقابت علفهایهرز قرار میگیرد. به علاوه این محققان به نقل از هیوم و همکاران گزارش دادند که بین تعداد غلاف در بوته و عملکرد رابطه مستقیم وجود دارد که اغلب تحت تأثیر رقابت واقع میشود. ایزدیدربندی و همکاران (1382) با مطالعه اثر رقابتی علفهایهرز سوروف و تاجخروس بر عملکرد لوبیا مشاهده کردند که کاهش عملکرد ناشی از حضور گونههای تاجخروس و سوروف به علت کاهش تعداد غلاف است و کاهش تعداد غلاف به نوبه خود تعداد دانه را در بوته کاهش میدهد. به علاوه این محققان به نقل از فیلیپ و برادلی بیان کردند که علفهایهرز همانند تنشهای رطوبتی اغلب باعث کاهش تعداد غلاف میشوند. احتشامی و همکاران (1384) نیز بیان کردند که زمان حذف علفهایهرز بر روی تعداد غلاف در بوته سویا تأثیر بسیار معنیداری داشت. در نتیجه رقابت علفهایهرز، تعداد غلاف در بوته کاهش یافت. این محققان همبستگی بسیار بالایی را بین کاهش تعداد غلاف در بوته و درصد کاهش عملکرد در رقابت علفهایهرز مشاهده کردند. همچنین در این مطالعه مشخص شد که تعداد غلاف در گیاه حساسترین جزء عملکرد نخود به تداخل علفهایهرز است (محمدی و همکاران، 2004). سمائی و همکاران (1385) در رقابت علفهایهرز و سویا با مقایسه تعداد غلاف در گیاه، تعداد دانه در غلاف و وزن هزاردانه نشان دادند که تاجخروس با تأثیر بر تعداد غلاف منجر به کاهش عملکرد میشود. آقاعلیخانی و همکاران (1384) در مطالعهای که بر روی لوبیاچیتی انجام دادند نتیجه گرفتند که افزایش زمان حضور علفهایهرز از طریق کاهش تعداد غلاف در بوته عملکرد لوبیاچیتی را کاهش میدهد. محمدی و همکاران (2004) با مطالعه رقابت علفهایهرز با نخود ایرانی نتیجه گرفتند که طولانی شدن تداخل علفهایهرز باعث کاهش تعداد غلاف در بوته میشود.
2-3-4 تأثیر زمان وجین بر تعداد دانه در غلاف
در مطالعه صورت گرفته در مورد سویا معلوم شد که دوره حضور علفهایهرز بر تعداد دانه در غلاف تأثیر بسیار معنیداری دارد به نحوی که با طولانی شدن دوره حضور علفهایهرز تا مرحله رسیدگی، 16 درصد کاهش تعداد دانه در غلاف نسبت به تیمار عاری از علفهایهرز مشاهده شد (عباسیان و همکاران، 1380). احتشامی و همکاران (1384) اظهار داشتند رقابت از مرحله ظهور پنجمین گره سویا به بعد، باعث کاهش معنیدار تعداد دانه در غلاف شد. اما کاهش تعداد دانه در غلاف در اثر رقابت علفهایهرز با سویا نسبت به سایر اجزاء عملکرد همبستگی کمتری با درصد کاهش عملکرد داشت. به علاوه این محققان به نقل از چانل و وانآکر گزارش کردند که رقابت علفهایهرز در طول فصل رشد باعث کاهش تعداد دانه در غلاف نمیشود. در آزمایش دیگری نیز مشاهده شد که افزایش دورههای تداخل علفهایهرز اثر معنیداری بر تعداد دانه در غلاف لوبیا نداشت (احتشامی و همکاران، 1384). سمائی و همکاران (1385) به استناد هادیزاده و رحیمیان اظهار داشتند که تعداد دانه در غلاف در تیمار آلوده به علفهایهرز دچار کاهش نشد. ایزدیدربندی و همکاران (1382) در مطالعه بر روی رقابت علفهایهرز و لوبیا به این نتیجه رسیدند که تعداد دانه در غلاف در حضور علفهایهرز سوروف و تاجخروس کاهش پیدا نکرد.
2-3-5 تأثیر زمان وجین بر وزن صد دانه
ایزدیدربندی و همکاران (1382) در مطالعه رقابت علفهای هرز سوروف و تاجخروس با گیاه لوبیا گزارش دادند که وزن صد دانه لوبیا تحت اثر رقابتی سوروف و تاجخروس قرار نگرفت. سمائی و همکاران (1385) نیز به نقل از هادیزاده و رحیمیان عدم اختلاف در وزن صد دانه سویا را در حضور علفهایهرز اعلام کردند. احمدی و همکاران (1383) با بررسی رقابت علفهایهرز و لوبیا به این نتیجه رسیدند که طول دوره حضور علفهایهرز بر وزن صد دانه لوبیا اثر گذاشته و باعث کاهش آن گردیده است. به طور مشابه احتشامی و همکاران (1384) در مطالعهای اظهار کردند که زمان حذف تداخل علفهایهرز تأثیر زیادی بر وزن هزار دانه سویا داشت و حضور علفهایهرز سبب کاهش وزن هزار دانه سویا شد.
2-3-6 تأثیر زمان وجین بر شاخص برداشت گیاه زراعی
ایزدیدربندی و همکاران (1382) اظهار داشتند که شاخص برداشت لوبیا تحت تأثیر علفهایهرز قرار نگرفت چون عملکرد اقتصادی و عملکرد بیولوژیک در اثر رقابت به یک نسبت و به موازات هم کاهش یافتند. سمائی و همکاران (1385) به نقل از صادقی و همکاران عدم اختلاف معنیدار در شاخص برداشت سویا در رابطه با حضور علفهایهرز را عنوان کردند. اما محمدی و همکاران (2004) در مطالعهای نتیجه گرفتند که شاخص برداشت نخود به طور قابل توجهی تحت تأثیر تداخل علفهایهرز قرار گرفت به طوری که افزایش زمان حضور علفهایهرز شاخص برداشت را کاهش داد. با توجه به نتایج متفاوت به دست آمده در این آزمایشات، بررسیهای بیشتر در این زمینه ضروری به نظر میرسد.
2-3-7 تأثیر زمان وجین بر مادهخشک گیاه
وصال و همکاران (1382) در مطالعهای مشاهده کردند که طولانی شدن تداخل علفهایهرز باعث کاهش مادهخشک در گیاه زراعی نخودایرانی شد. آلودگی در تمام فصل رشد و نمو نخود در تبریز و کرمانشاه به ترتیب منجر به کاهش 7/60 و 3/51 درصدی مادهخشک نخود در مقایسه با تیمار شاهد بدون علفهرز شد. به علاوه این محققان به استناد بان و کوکولا اظهار داشتند که اثر مثبت کاهش رقابت علفهایهرز در افزایش تجمع مادهخشک در نخود و در نهایت در عملکرد دانه منعکس میشود. در این مطالعه همچنین مشاهده گردید که وزنخشک علفهایهرز پس از 30 روز از کاشت حدود 8 برابر وزنخشک نخود بود. وجین علفهایهرز باعث افزایش مادهخشک نخود شد به نحوی که مادهخشک نخود در تیمار عاری از علفهرز 3 برابر مادهخشک نخود در تیمار تداخل علفهرز در تمام فصل رشد و نمو گیاه زراعی بود. در مطالعهای روی گیاه ذرت مشخص شد که مادهخشک ذرت در مرحله 8 برگی در تیمار عدمکنترل و کنترل دیرهنگام در مقایسه با شرایط عاری از علفهرز بین 45 تا 80 درصد کاهش یافت (جانسون و هاورزتاد، 2002).
2-3-8 تأثیر زمان وجین بر عملکرد گیاه زراعی
جانسون و هاورزتاد (2002) گزارش کردند که سبز شدن سریعتر و حضور طولانیتر علفهایهرز منجر به کاهش بیشتر عملکرد گیاه زراعی میشود. حضور یولافوحشی تا 40 روز بعد از سبز شدن میتواند عملکرد کلزا را به میزان 61 درصد کاهش دهد (دائوگوویچ و همکاران، 2002). عملکرد برنج در تیمار عاری از علفهرز 3/6 تن و در تیمار تداخل تمام فصل 2/3 تن در هکتار بود که نشانگر کاهش 49 درصدی عملکرد برنج در رقابت با علفهرز است (زند و همکاران، 1383). حداکثر کاهش عملکرد در گیاه سویا در تیمار آلوده به علفهایهرز تا مرحله رسیدگی بود. عملکرد سویا در این مرحله نسبت به تیمار عاری از علفهرز تا این مرحله نزدیک به 80 درصد کاهش نشان داد (لک و همکاران، 1384). رقابت تمام فصل علفهایهرز در تبریز و کرمانشاه به ترتیب منجر به کاهش 4/66 و 3/43 درصدی عملکرد نخودایرانی نسبت به شاهد بدون علفهایهرز شد (وصال و همکاران، 1382). در مطالعه بر روی رقابت علفهایهرز بر عملکرد سویا مشخص شد که تداخل تمام فصل سلمهتره منجر به کاهش عملکرد سویا شد (کروک و رنر، 1990). آقاعلیخانی و همکاران (1384) با مطالعه گیاه لوبیاچیتی اظهار کردند که همجواری طولانی مدت علفهایهرز با لوبیاچیتی به طور معنیداری باعث کاهش عملکرد دانه لوبیاچیتی میشود به نحوی که بیشترین کاهش عملکرد مربوط به تیمار تداخل تمامفصل بود. محمدی و همکاران (2004) نشان دادند که بسته شدن کانوپی نخود ایرانی استقرار و توان رقابتی علفهایهرزی را که بعدا سبز میشوند کاهش میدهد. دیگر محققان نیز گزارش دادند که استقرار و رقابت علفهایهرز به دنبال بسته شدن کانوپی کاهش مییابد (ایزدیدربندی و همکاران، 1382). احتشامی و همکاران (1384) به نقل از وانآکر و همکاران گزارش کردند که افزایش عملکرد همراه با افزایش طول دوره عاری از علفهرز، به دلیل کاهش مادهخشک علفهایهرز است. باقلا در رقابت با علفهایهرز ضعیف است لذا برای موفقیت در تولید یک محصول خوب بایستی با روشهای مکانیکی و شیمیایی با علفهایهرز آن مبارزه کرد. برای مشکل علفهایهرز چندسالهوحشی و علفهایهرز برگباریک باید در پاییز آنها را با وجین از بین برد و همچنین در بهار بین ردیفهای کشت را نیز وجین کرد. معمولا برای کنترل شیمیایی علفهایهرز از سموم قبل از کاشت، قبل از سبز شدن و بعد از سبز شدن در مرحله 4-2 برگی باقلا استفاده میشود (کوچکی و بنایاناول، 1383). باقلا از مراحل ابتدایی رشد تا گلدهی به رقابت با علفهایهرز حساس است (اگگنهاو و فسههایی، 2006). به طوری که در بررسی زمان حذف علفهایهرز روی عملکرد و اجزاء عملکرد باقلا مشخص شد که حذف علفهای هرز از 25 تا 75 روز بعد از کاشت منجر به عملکردهای بالاتری نسبت به تیمارهای دارای علفهرز گردید (تاواها و تارک، 2001). وجود مخلوطی از علفهایهرز نه تنها باعث رقابت هر یک از آنها با گیاه زراعی میگردد بلکه بین خود گونههای علفهرز نیز رقابت به وجود میآید و در واقع برآیند رقابتهای درونگونهای و برونگونهای است که عملکرد را تحتتأثیر قرار میدهد (چائیچی و احتشامی، 1380). در بررسی کنترل علفهایهرز از مراحل 15، 30، 45 و 60 روز بعد از سبز شدن باقلا مشخص شد که در صورت تأخیر بعد از 45 روز، بخصوص در شرایط خشک و تراکم بالای علفهایهرز، کاهش عملکرد بیشتر از مراحل قبلی خواهد بود (کاورماسی و همکاران، 2010).
2-3-9 تأثیر زمان حذف تداخل علفهایهرز بر تراکم و وزن خشک علفهایهرز
استریدهورست و همکاران (2008) نشان دادند که در کاهش عملکرد لوپین زمان تداخل علفهایهرز، گونههای علفهرز و تراکم علفهایهرز تأثیر دارد. چائیچی و احتشامی (1380) در مطالعهای بیان کردند که با افزایش دورههای رقابت علفهایهرز از آغاز تا پایان فصل رشد تراکم کل علفهایهرز در طول دوره تداخل روند نامنظمی را از خود نشان داد و تا مرحله ظهور سومین گره سویا افزایش معنیداری داشت. اما بعد از این مرحله تراکم آنها به طور معنیداری کاهش یافت. این محققان علت این امر را به رقابت گیاهان مجاور با هم ذکر کردند که باعث ایجاد خودتنکی میشود. البته با وجود کاهش تراکم، علفهایهرز باقیمانده در پایان فصل رشد مادهخشک زیادی تولید کردند و از این طریق فشار خود را اعمال کردند. همچنین پس از تشکیل هفتمین گره ساقه دیگر علفهرزی سبز نشد که دلیل آن از دست دادن قدرت سبز شدن علفهایهرز در اثر نرسیدن نور به پایین سایهانداز گیاهی است. آقاعلیخانی و همکاران (1384) با بررسی رقابت لوبیاچیتی و علفهایهرز مشاهده نمودند که با طولانیتر شدن دوره تداخل علفهایهرز از ابتدای فصل به دلیل بروز پدیده خودتنکی تعداد علفهایهرز روند کاهشی از خود نشان میدهد بهگونهای که بیشترین رویش علفهایهرز در ابتدای فصل رشد و کمترین رویش علفهایهرز در انتهای فصل رشد مشاهده شد. آینهبند (1385) اظهار کرد که زمان وجین اثر معنیداری بر تراکم علفهایهرز پهنبرگ و باریکبرگ سورگومعلوفهای دارد به طوری که تراکم علفهایهرز در اولین زمان وجین بیشتر از سایر زمآنهای وجین بود. چائیچی و احتشامی (1380) گزارش کردند که با طولانی شدن دوره رقابت علف هایهرز از آغاز فصل رشد، مادهخشک آنها افزایش معنیداری یافت. کوچیندا و همکاران (2001) نیز به طور مشابه اظهار کردند که زمان حضور علفهایهرز تأثیر معنیداری در مادهخشک علفهایهرز داشت. کرتهایی که به مدت 6 هفته و بیشتر از آن عاری از علفهایهرز نگهداری شده بودند و آنها که 3 هفته عاری از علفهایهرز نگه داشته شده بودند نسبت به تداخل تمامفصل، دارای مادهخشک علفهرز کمتری بود. لک و همکاران (1384) با مطالعه رقابت علفهایهرز در لوبیاچیتی اظهار کردند که با افزایش زمان تداخل علفهایهرز از ابتدای فصل رشد مادهخشک علفهایهرز افزایش مییابد. وصال و همکاران (1382) به این نتیجه رسیدند که مادهخشک کل علفهایهرز در تیمار عدموجین بیش از 20 برابر مادهخشک کل علفهایهرز در هر کدام از تیمارهای وجین در تمام فصل رشد گیاه نخود بود. مندنی و همکاران (1386) بیان کردند با افزایش طول دوره تداخل علفهایهرز، مادهخشک کل علفهایهرز اختلاف معنیداری داشت بهگونهای که بیشترین مادهخشک علفهایهرز مربوط به دوره تداخل کامل علفهایهرز (2/327 گرم در مترمربع) و کمترین آن مربوط به دوره تداخل تا ده روز پس از سبز شدن (8 گرم در مترمربع) و کنترل کامل علفهایهرز (صفر گرم در مترمربع) بود. صادقی و همکاران (1381 و 1382) دریافتند که در تعیین سهم هر یک از صفات سویا در قابلیت رقابت با علفهایهرز، هر چه میزان کل مادهخشکشاخص، سرعت رشد گیاه، شاخص سطح برگ و تعداد شاخههایفرعی بیشتر باشد، تأثیر بیشتری بر کاهش مادهخشک علفهایهرز داشته و در نتیجه از قدرت رقابتی بیشتر با علفهایهرز بر خوردار خواهد بود. بعضی از پژوهشگران معتقدند که اهمیت زمان مناسب حذف، به دلیل ممانعت از حضور مجدد برخی علفهایهرز است به عبارت دیگر چناچه حذف علفهایهرز در زمان مناسب صورت نگیرد ممکن است شرایط محیطی همچنان برای جوانهزنی و رشد و نمو سایر بذور موجود در بانک بذر علفهرز فراهم باشد (آینهبند، 1385).
2-4 رقم
2-4-1 تأثیر رقم در رقابت گیاه زراعی با علفهایهرز
مولر (2001) اظهار میدارد هم پژوهشگران علفهایهرز و هم اصلاحگران گیاهان زراعی، دقیقا نمیدانند چه چیزی توانایی رقابت یک گیاه را افزایش میدهد، زیرا ارقام گیاهان زراعی به شکل همزمان در تعدادی از خصوصیات با هم تفاوت دارند.


تأثیر تداخل علف¬های¬هرز بر عملکرد و برخی خصوصیات مورفولوژیک ارقام باقلا Vicia faba L. پایان نامه ها
قیمت: 11200 تومان

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *