بررسی مطالعه تاثیر پروبیوتیک تجاری باکتوسل و پری بیوتیک مانان بر رشد و سیستم ایمنی ماهی قزل آلای رنگین کمان پرورشی

بررسی مطالعه تاثیر پروبیوتیک تجاری باکتوسل و پری بیوتیک مانان بر رشد و سیستم ایمنی ماهی قزل آلای رنگین کمان پرورشی چکیده
هدف از انجام این بررسی مطالعه تاثیر پروبیوتیک تجاری باکتوسل و پری بیوتیک مانان بر رشد و سیستم ایمنی ماهی قزل آلای رنگین کمان پرورشی بود. برای این منظور تعداد 720 قطعه ماهی با وزن 2 ± 10 گرم از یکی از مزارع پرورش ماهی قزل آلای رنگین کمان ارومیه تهیه و به مدت 7 روز با شرایط آزمایشگاهی سازگار شدند. پس از سازگاری، ماهیان به شش گروه هر کدام با سه تکرار بصورت تصادفی در 18 حوضچه 90 لیتری تقسیم و در طول مدت سازگاری و آزمایش با غذای تجاری FFT-1 و FFT-2 تغذیه شدند. ماهیان گروه اول به عنوان شاهد انتخاب و فقط با غذای تجاری تغذیه شدند در حالیکه ماهیان گروه دوم با پروبیوتیک به مقدار mg∕kg 100 به ازاء غذا، گروه سوم با پری بیوتیک به میزانgr∕kg 5/2 به ازاء غذا ، گروه چهارم پری بیوتیک به میزانgr∕kg 5 به ازاء غذا، گروه پنجم پروبیوتیک mg∕kg 100 و پری بیوتیک gr∕kg 5/2 به ازاء غذا و گروه ششم پروبیوتیک mg∕kg 100 و پری بیوتیک gr∕kg 5 به ازاء غذا، مورد تغذیه قرار گرفتند. این مطالعه 45 روز ادامه یافت و ماهیان کلیه تیمارها به مدت 15 روز دیگر فقط غذای معمولی (شاهد) را دریافت کردند. برای زیست سنجی و بررسی رشد، نمونه برداری در روز های صفر، 15، 30، 45 و 60 (15 روز پس از قطع تغذیه با پروبیوتیک و پری بیوتیک) انجام شد. هنگام نمونه برداری، زیست سنجی و خونگیری ماهیان انجام گرفته و شاخص های رشدو تغذیه نظیر وزن، طول کل، ضریب تبدیل غذایی، کارایی غذایی، ضریب رشد ویژه و درصد افزایش وزن و همچنین فاکتورهای ایمنی شامل مقدار ایمونوگلبولین کل، فعالیت لیزوزیمو کمپلمان اندازه گیری گردید.
در این مطالعه در طی دوره سازش بصورت تصادفی تعداد 10 قطعه ماهی و در طی تغذیه با پروبیوتیک و پری بیوتیک هر دو هفته یکبار و از هر تکرار دو قطعه ماهی بصورت تصادفی به منظور بررسی فلور باکتریایی غالب روده ماهیان انتخاب گردیدند. پس از 45 روز تعداد 10 قطعه ماهی از هر تیمار انتخاب و به صورت داخل صفاقی با سویه بیماریزای Yersinia ruckeri مواجه گشتند. همچنین به منظور ارزیابی مقاومت ماهیان در برابر استرسهای محیطی، ماهیان در معرض استرس دمایی 20 و 25 درجه سانتی گراد و کمبود اکسیژن قرار گرفتند.
نتایج زیست سنجی نشان داد که، در شاخص های رشد، تیمار های 5 (پروبیوتیک 100 میلی گرم و پری بیوتیک 5/2 گرم) و 6 (پروبیوتیک 100 میلی گرم و پری بیوتیک 5 گرم) با تیمار شاهد تفاوت معنی داری را نشان دادند.
بررسی های ایمنی شناسی سرم ماهیان نشان داد که ماهیان گروه های 5 و 6 در مقایسه با گروه شاهد، فعالیت لیزوزیم، کمپلمان و میزان آنتی بادی کل بیشتری داشتند.
نتایج رویارویی با باکتری نشان داد که درصد بازماندگی در تیمارهای 5 (پروبیوتیک 100 میلی گرم و پری بیوتیک 5/2 گرم به ازاء هر یک کیلوگرم غذا) و 6 (پروبیوتیک 100 میلی گرم و پری بیوتیک 5 گرم به ازاء هر یک کیلوگرم غذا) بیشتر بود.
همچنین ماهیان گروه های 5 و 6 که به ترتیب مقادیر (پروبیوتیک 100 میلی گرم و پری بیوتیک 5/2 گرم به ازاء هر یک کیلوگرم غذا) و (پروبیوتیک 100 میلی گرم و پری بیوتیک 5 گرم به ازاء هر یک کیلوگرم غذا) را به همراه غذا دریافت کرده بودند در مواجه با استرس های محیطی درصد مقادیر بالاتری داششتند.
یافته های حاصل از این تحقیق نشان می دهد که استفاده همزمان از پروبیوتیک باکتوسل و پری بیوتیک مانان الیگوساکارید باعث بهبود رشد و پاسخ های ایمنی در ماهی قزل آلای رنگین کمان می گردد. فصل اول
مقدمه
(Introduction)
مقدمه
تامین نیازهای غذایی جامعه از ضروری ترین برنامه هایی است که باید به آن پرداخته شود. رشد روز افزون جمعیت به ویژه در کشورهای جهان سوم باعث می شود فقر غذایی و بحران دست یافتن به غذا به عنوان نیاز اولیه بشر تشدید شود. از طرفی، با بهبود وضعیت بهداشتی و کاهش مرگ و میر، متوسط طول عمر در دنیا ررو به فزونی است. پرورش ماهیان، سخت پوستان، نرم تنان و جلبک ها یکی از روش های تولید غذا می باشد که به سرعت در حال توسعه است. در سالهای اخیر آبزی پروری یکی از بخشهای موثر در تولید غذا بوده و از چندین دهه گذشته به سرعت به یک صنعت پویا و رو به رشد تبدیل شده است. ولی در کنار این رشد قابل توجه، همواره با مشکلاتی روبرو بوده که از جمله آن میتوان به تغییرات کیفیت آب، شیوع بیماریها و مشکلات تغذیهای اشاره کرد. رشد سریع، کارایی تغذیه، عملکرد رشد و افزایش مقاومت در برابر بیماریها از اهداف مهم صنعت آبزی پروری محسوب میشود. ثابت شده که در برخی از اجزاء غذایی مورد تغذیه جانوران، فلور باکتریایی دستگاه گوارش نقش مهمی در کارآیی تغذیه و سلامتی میزبان بر عهده دارد. روشهای مختلفی در جهت تعدیل و بهینه سازی فلور باکتریایی دستگاه گوارش به منظور دستیابی به ارتقاء عملکرد رشد، قابلیت هضم بیشتر، تحریک سیستم ایمنی، بازماندگی و مقاومت در بسیاری از جانوران از جمله انسان مورد مطالعه قرار گرفته است. استفاده از آنتی بیوتیکها اولین گزینه پرورش دهندگان و کلنیسینهای دامپزشکی به محض مشاهده بیماری است، استفاده طولانی مدت از آنتی بیوتیکها علاوه بر ایجاد سویههای مقاوم در باکتریهای بیماریزا مشکلات عدیده دیگری نیز به همراه دارد که از جمله آنها میتوان به مسائل مربوط به بهداشت عمومی، آلودگیهای زیست محیطی و غیره اشاره کرد. بر این اساس جستجو برای یافتن جایگزین مناسب آنتی بیوتیکها، ضروری به نظر میرسد.
پیش بینی می شود اگر افزایش در تولید مواد غذایی متناسب با افزایش جمعیت حاصل نشود، به ویژه در کشورهای در حال توسعه، آینده سختی پیش روی بشریت قرار خواهد گرفت. در بین مواد غذایی مختلف فرآورده های دام، طیور و آبزیان از نظر تامین انرژی و پروتئین، در تغذیه جوامع انسانی جایگاه برجسته و ممتازی دارند، به طوریکه که بدون استفاده از فرآورده های دامی، زندگی انسان ها به مخاطره خواهد افتاد. در این میان صنعت آبزی پروری از اهمیت بالایی برخوردار بوده و مصرف آبزیان روز به روز در حال افزایش است، که علت اصلی آن سهل الهضم بودن گوشت سفید ماهی و پایین بودن میزان کلسترول و بالا بودن اسید های چرب غیر اشباع آن است که از دیدگاه پزشکی اهمیت بسزایی دارد. توسعه پایدار آبزی پروری در بخش کشاورز ی، نیازمند به کارگیری تکنیکهای نوین می باشد استفاده از تکنولوژی های نوین در افزایش بهره وری و کاهش هزینه تولید از جمله موارد قابل اهمیت در آبزی پروری پایدار است. بدیهی است که یکی از این روش ها استفاده از پروبیوتیک ها و پری بیوتیک ها به عنوان محصولات زنده میکروبی در تغذیه آبزیان به منظور دستکاری محیط گوارش به ویژه روده ها و بهینه سازی این نقاط جهت هضم بهتر مواد غذایی، تولید فرآورده های فرعی میکروبی در دستگاه گوارش و استفاده از آنها توسط میزبان و نهایتاً افزایش راندمان مصرف مواد خوراکی و تامین تمامی احتیاجات بدن حیوان می باشد.
در این مطالعه تاثیر پری بیوتیک مانان اولیگوساکارید که یک ترکیب غذایی غیر قابل هضم می باشد و از دیواره مخمر ساکارومایسز بدست آمده است و به همراه پروبیوتیک باکتوسل بر ماهی قزل آلای رنگین کمان مورد بررسی قرار می گیرد.

فصل دوم
کلیات
(Review of Literature)
1- 2 پروبیوتیک ها و انواع آن:
1-1-2- میکروارگانیسم های دستگاه گوارش:
میکروارگانیسم های دستگاه گوارش، مجموعه ای از باکتری ها و قارچ ها هستند که در دستگاه گوارش آبزیان ساکن بوده و به دو دسته کاملاً متمایز تفکیک می گردند:
یک دسته از آنها باکتری های مفید و غیر بیماریزا هستند که عمدتاً شامل لاکتوباسیلوس ها می باشند.
دسته دیگر باکتری های بیماریزا که شامل کلی فرم ها مانند اشریشیا کلی می باشد(کریم زاده و همکاران، 1388).
رشد بهینه هر دو گروه تابعی از pH محیط زندگی آنهاست. محیط با pH خنثی برای هر دو گروه قابل تحمل است، ولی 6= pH برای رشد لاکتوباسیلوس ها و 9-8= pH برای اشریشیا کلی بسیار مناسب می باشند. یک میکرو فلور متعادل و معمولی در روده میتواند جاندار را در برابر هجوم میکرو ارگانیسم های بیماریزا به خوبی حفاظت نماید. هدف از به کار گیری محصولات زنده میکروبی، تاثیر آن بر روی فعالیت میکروب های دستگاه گوارش از طریق تثبیت میکروب های مطلوب و جلوگیری از تجمع باکتری های مضر و به دنبال آن کمک به حفظ سلامت جاندار می باشد (کریم زاده و همکاران، 1388).
2-1-2- تعریف و تاریخچه پروبیوتیک:
در طی سال های اخیر استفاده از مواد افزودنی در خوراک دام، طیور و آبزیان به شدت مورد توجه متخصصین تغذیه علوم دامی و آبزی پروری واقع شده است. یکی از مهم ترین این افزودنی ها، محصولات میکروبی است که به طور زنده و مستقیم در جیره به مصرف می رسد و در تجارت به نام پروبیوتیک شناخته شده اند. عبارت پروبیوتیک (زیست یار) از کلمه یونانی پروبیوس گرفته شده و بر خلاف آنتی بیوتیک ها که به معنی ضد حیات است در لغت به معنی حمایت از حیات می باشد.
میکروارگانیسم هایی که به عنوان زیست یار در جیره دام، طیور و آبزیان مورد استفاده قرار می گیرند، معمولاً جزو میکرو فلور روده هستند. هدف از به کار بردن این میکرو ارگانیسم ها در جیره، غلبه جمعیت آنها بر جمعیت میکروبی آسیب رسان به دستگاه گوارش است. افزودن باکتری به خوراک، پیشینه ای دیرینه دارد و به آغاز سده گذشته و پژوهش هایی که الی متچنیکف در انستیتو پاستور پاریس انجام داده است، باز می گردد. پژوهش روی روستاییان بلغارستان، متچنیکف را به این نتیجه رساند که عمر طولانی این روستاییان به مقدار شیر تخمیر شده فراوانی که می خورند بستگی دارد. وی نظر داد که اثر این ماده خوراکی در این است که فعالیت آسیب رسان باکتری ها در روده را خنثی می سازد. در پژوهش های پس از آن، در سال های 1920 و 1930، میکروارگانیسم هایی به کار برده شدند که ساکنین مشترک دستگاه گوارش بیشتر جانوران بودند. به کار بردن این میکرو ارگانیسم ها (لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس) بر این اساس که می توانند دستگاه گوارش را بپوشانند وبه درمان بیماری کمک بیشتری کنند، آغاز تولد پروبیوتیک ها بود. واژه پروبیوتیک به معنی برای زندگی از زبان یونانی مشتق شده است . این واژه اولین بار توسطStillwell و Lilly در سال ۱۹۶۵ به منظور توضیح مواد ترشحی به وسیله یک میکروارگانیسم که رشد یک میکروارگانیسم دیگر را تحریک می کند، استفاده شد(Lilly and Stillwell, 1965).
شاید توجیه مصرف میکروب یا باکتری کمی تعجب برانگیز باشد، چرا که میکروب ها به عنوان عامل بیماریزا و مضر شناخته شده اند، اما این شناخت درست نمی باشد. بسیاری از این میکروب ها برای سلامتی مفیدند و در این میان باسیل های لاکتیکی از جایگاه خاص خود برخوردارند.
واژه پروبیوتیک در سال 1974 توسط پارکر به کار برده شد (Parker, 1974). او پروبیوتیک ها را به عنوان ارگانیسم ها و موادی تعریف کرد که به برقراری توازن میکروبی دستگاه گوارش یاری می رسانند. این تعریف، تعریف گسترده ای است که اگر بخواهیم آن را بپذیریم شامل آنتی بیوتیک ها هم می شود. ولی همان طور که می دانیم به طور کلی آنتی بیوتیک ها با پروبیوتیک ها تفاوت دارند. اگرچه به کار گیری واژه پروبیوتیک مرتبط با مکمل های غذایی، فقط از سال 1974 به بعد بوده است، ولی تاریخچه حقیقی به کارگیری مکمل های غذایی میکروبی به هزاران سال قبل بر می گردد. برای واژه پروبیوتیک تعاریف دیگری هم هست. مثلاً فولر پروبیوتیک ها را این گونه تعریف می کند، پروبیوتیک ها مکمل های غذایی میکروبی هستند که از طریق بهبود تعادل میکروبی روده، تاثیرات سودمندی بر میزبان دارند که این تعریف بر ماهیت زنده بودن پروبیوتیک ها تاکید دارد. به طور کلی، همان گونه که از نامشان بر می آید، پروبیوتیک ها باکتری های سودمندی هستند که به فراوانی درون دستگاه گوارش موجودات زنده به سر می برند. این موجودات زنده:
هضم و جذب مواد غذایی دستگاه گوارش انسان ها، دام ها و آبزیان را سامان می دهند.
درون دستگاه گوارش، شرایط استقرار و زندگی را برای باکتری های بیماریزا دشوار میکنند (بالا بردن سطح مقاومت و ایمنی).
موجب می شوند که بدن از مواد غذایی خورده شده، بهره برداری بیشتری کند، که به رشد بیشتر و تولید بیشتر می انجامد.
در کل عملکرد مناسب، عدم وجود باقی مانده در محصولات دامی و آبزیان، حفظ محیط زیست و به دنبال آن منع مصرف اغلب آنتی بیوتیک های محرک رشد در اتحادیه اروپا سبب گردیده تا این ترکیبات جایگزین بسیاری از فرآورده های متداول گردند. امروزه پروبیوتیک ها نه تنها به عنوان محرک رشد، بلکه برای تحریک سیستم ایمنی بدن و پیشگیری از ابتلا به بسیاری از بیماری ها به کار گرفته می شوند (کریم زاده و همکاران، 1388).3-1-2- ویژگی های یک پروبیوتیک موثر :
یک پروبیوتیک موثر باید در شرایط محیطی مختلف و متفاوت خاصیت خود را حفظ نموده و در اشکال مختلف به صورت فعال باقی بماند. همچنین میکرو ارگانیسم های مورد استفاده در ساخت پروبیوتیک نباید بیماریزا و مسمومیت زا بوده و برای سلامتی میزبان مشکل ایجاد کند .(Atlas and Bartha., 1997)بنابر این باید ویژگی ها و مشخصات زیر را دارا باشد:
به عنوان یک محصول زنده امکان تولید آن در سطح صنعتی موجود باشد.
در انبار و محل مصرف در مزارع به مدت طولانی ثابت و قابل نگهداری باشد.
در روده تاثیر خود را حفظ نماید.
بر سلامتی میزبان تاثیر مثبت داشته باشد (کریم زاده و همکاران، 1388).
4-1-2- اشکال و میزان مصرف پروبیوتیک ها:
به طور کلی میکروب های خوراکی در اشکال گوناگونی مثل آرد، خمیر، کپسول و یا مایع به مصرف دام، طیور و آبزیان می رسد. ولی در مصرف این مواد باید بسیار دقت کرد چون عواملی مانند کلر آب، دمای آب، میزان املاح معدنی موجود در آب و غذا، وجود آنتی بیوتیک ها و بعضی از داروها درخوراک و عوامل دیگر بر توانایی حیاتی این

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *