دسته‌بندی نشده

پایان نامه مولفه های فرهنگی موثر از بعد مذهب بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه

کارکرد روان شناسي بقاع متبرکه[1]

انسان از بدو آفرينش در برابر حوادث طبيعي نياز به نيروي مافوق و برتر را در خود احساس مي كرد. نيرويي كه بتواند او را از حوادث و بلايا و مشكلات و سختي ها حفظ كند. آنچه كه توانست اين نياز انسان را برآورده سازد، دين و مذهب بود. به همين دليل پرستشگاه و اماكن مذهبي را براي اين كار ساخت زيارتگاه ها را ساخت، تا مكاني براي آرامش روحي و قلبي و فروكش كردن هيجانات و اضطراب هاي دروني انسان ها باشد. در اين جايگاه هاي مقدس زايرين اطمينان قلبي دارند كه هرگز تنها نيستند و قدرتي مافوق آنها وجود دارد كه همواره حي و حاضر است و توان برآوردن همه نيازهاي بشري را دارد. لذا « با توسل و استغاثه به درگاه او و ريختن اشك شوق از داشتن چنين تكيه گاهي مطمئن، يا اشك نياز به حل مشكلاتشان، يا اشك داشتن اميد به گشوده شدن گره مسايل شان، تخليه رواني شده و آرامش روحي به دست مي آورند »(شريف،1375: 241).

هنگامي که انسان نتواند بر مشکلات زندگي فائق آيد، دچار نوعي پريشاني رواني مي شود. اين پريشاني مي تواند روح و روان او را تحت تأثير قرار دهد و انسان را آزرده کند. بر طبق تحقيقات روان شناسي، دين و مذهب از جمله پديده هايي هستند که توانايي آرامش روحي انسان ها را در خود نهفته دارند. فضاي مزارها، فضاي روحاني است، فضايي که مي تواند عواطف انساني را تحريک کند تا انسان در برابر مشکلات عکس العمل هايي خلاف زندگي عادي خود بروز دهد. عکس العمل هايي همچون راز و نياز يا گريه و زاري؛ با اين عکس العمل ها انسان روان درماني و تخليه ي رواني مي شود و با اميد به اينکه قدرتي برتر براي حفظ و نگه داري آنها وجود دارد، به زندگي ادامه مي دهند. درخواست شفاعت زائران در جوار مزارهاي شخصيت هاي ديني و معنوي نبايد اينگونه تلقي شود که زائر اين تقاضا را از صاحب آرامگاه داشته و از او حاجت مي طلبد؛ بلکه به علت قرب و منزلتي که صاحب مزار با توجه به جايگاه ارزشمند خود در نزد خداوند دارد، او را واسطه ي حاجت خود مي کند تا پروردگار عالم به علت اعتبار صاحب مزار، گشايشي در مشکلات زائر بنمايد  (يوسفي، 1386).

جیمزتعریف زیر را از مذهب ارائه نموده است: “مذهب عبارت است از تجربه و احساس رویدادهایی که برای هر انسانی در عالم تنهایی و دور از همه وابستگی‌ها روی می‌دهد.” به طوری که انسان از این مجموعه در می‌یابد که بین او و آن چیزی که جیمز آن را امر الهی می‌نامد، رابطه‌ای برقرار کرده است. از طرف دیگر، رفتار مذهبی، یکی از رفتارهای پیچیده انسانی است که کمتر مورد توجه روانشناسان و روانپزشکان قرار گرفته است (غباری بناب، 1384: 30). به رغم وجود آمارهای قابل توجه در مورد اثر مذهب بر زندگی مردم، پژوهشگران از اثر این متغیر در بهداشت و سلامت روانی و جسمانی غفلت کرده‌اند و فقط در سالهای اخیر است که باورهای مذهبی مورد پژوهشهای علمی قرار گرفته‌اند (یگانی،1379: 16). باورهای مذهبی قوی سبب می‌شود که افراد کمتر در معرض فشارهای روانی قرار گیرند، کمتر دچار افسردگی شوند، کمتر به بزهکاری روی آورند و طلاق در خانواده‌ها کمتر رخ دهد. وجود این باورها نیز احتمال اقدام به خودکشی را در بین پیروان واقعی ادیان الهی تا سطح چشمگیری کاهش می‌دهد (غباری بناب، 1384: 30).بر اساس نظریه آلپورت، افرادی که اعتقادات مذهبی دارند و مذهب را وسیله‌ای برای رسیدن به اهداف دیگر قرار نداده‌اند در برابر انواع مشکلات روانی- اجتماعی مصونیت بیشتری دارند. پژوهشهای متعددی از جمله بررسی رابطه میان نگرش مذهبی و سلامت روانی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اهواز، این موضوع را تایید نموده‌ است (زرگر، 1383). یکی از رایج ترین رفتار­های مذهبی ایرانیان زیارت اماکن مقدسه به خصوص امامزادگان است و مردم از راه­های دور و نزدیک با اعتقادی راسخ برای اعمال مذهبی به این اماکن مراجعه می کنند. آثار روان شناختی این زیارات، کمتر به شکل پژوهشی مورد توجه قرار گرفته است اما آنچه حائز اهمیت است این است که  فضای روحانی بقاع و امامزادگان مأمنی برای مردم در برابر مشکلات و سختیهای زندگی است.

مردان و زنان در ساعات مختلف شبانه روز با آمدن به این مکانهای مقدس و راز و نیاز درونی یا گریه و زاری آشکارا، نیرو و امیدی برای تحمل مشکلات و ادامه زندگی پیدا می کنند. که اغلب مردم با هدف توسل و امید به گشوده شدن گره مسایلشان و کسب آرامش روحی و روانی به امامزادگان مراجعه می‌کنند و این مسأله در فرهنگ مردم شناخته شده است. مردم  در سنین مختلف بصورت تنها یا خانوادگی یا با جمعی دوستانه برای رسیدن به این آرامش روحی و قلبی و راز و نیاز با معبود به زیارت بقاع می آیند. از اینرو می توان یکی از دلایل ساخت و توجه به این مکانهای مقدس را برای کسب آرامش روحی و قلبی و فروکش کردن اضطراب های درونی دانست. زائر به دلیل قرب و منزلت صاحب مزار در نزد خداوند، او را واسطه حاجت خود قرار می دهد تا پروردگار به دلیل اعتبار صاحب مزار، گشایشی در مشکلات فرد زائر بنماید.

[1]Psychological functioning holy shrines

 

برای دانلود متن کامل اینجا کلیک کنید

متن کامل پایان نامه ها در 40y.ir